İran ile ABD arasındaki savaşta hava savunma sistemleri üzerindeki baskı giderek artarken, The New York Times (NYT) İran’ın çatışmalar ilerledikçe ABD’nin savunma kapasitesindeki açıkları tespit ederek saldırı taktiklerini değiştirdiğini yazdı. Habere göre İran, özellikle son aylarda ABD’nin sınırlı sayıdaki Patriot önleme füzesini tüketmeye yönelik saldırı dalgaları düzenledi.
NYT, İran’ın bu stratejisinin temmuz ayında Ürdün’deki üç Amerikan üssüne yönelik beş gün süren saldırılarda en net biçimde görüldüğünü aktardı.
BEŞ GÜN BOYUNCA ABD ÜSLERİNİ VURDULAR
Habere göre İran, geçen ay beş gün boyunca Ürdün’deki üç ABD üssüne dalgalar halinde füze ve İHA saldırıları gerçekleştirdi.
İran kuvvetleri, uçuş sırasında ani rota değişiklikleri yapabilen gelişmiş füzeler kullanarak ABD hava savunmasını yoğun baskı altında tuttu.
Amerikan kuvvetleri saldırıların büyük bölümünü önledi ancak bu sırada ciddi miktarda Patriot füzesi kullanıldı. Beşinci gün savunma hattı aşıldı.
17 Temmuz’da bir füze üslerden birindeki prefabrik yaşam alanlarını vurdu. Üç ABD askeri hayatını kaybetti, 100’den fazla asker yaralandı.
Pentagon yetkilileri daha sonra aynı hafta Ürdün’deki saldırılarda çok sayıda askerin daha yaralandığını ve bazı uçakların hasar gördüğünü kabul etti.
ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio, saldırının ardından savunmanın büyük ölçüde başarılı olduğunu ancak bir füzenin sistemi aşmayı başardığını söyledi.
ABD 1.500’DEN FAZLA PATRIOT FÜZESİ KULLANDI
NYT’nin iki kişiye dayandırdığı bilgiye göre Pentagon savaş boyunca 1.500’den fazla Patriot önleme füzesi kullandı.
ABD’nin stoklarında ise 1.700’den az Patriot önleyici kaldığı belirtiliyor.
Bu rakam, üretim kapasitesiyle karşılaştırıldığında daha da dikkat çekici hale geliyor. ABD, 2025 yılının tamamında yaklaşık 600 Patriot önleme füzesi üretti.
Dolayısıyla birkaç aylık savaşta kullanılan füze miktarı, bir yıllık üretimin yaklaşık 2,5 katına ulaşmış durumda.
TEK GÜNDE 50 PATRIOT: MALİYETİ 200 MİLYON DOLAR
NYT’ye konuşan iki ABD’li yetkiliye göre temmuz ayındaki yoğun saldırıların yalnızca bir gününde Amerikan kuvvetleri yaklaşık 50 Patriot füzesi ateşledi.
Her bir önleyici füzenin maliyetinin yaklaşık 4 milyon dolar olduğu belirtiliyor.
Bu da yalnızca bir günlük hava savunma ateşinin yaklaşık 200 milyon dolara mal olduğu anlamına geliyor.
Ancak mesele yalnızca maliyet değil. Patriot gibi gelişmiş hava savunma füzelerinin kısa sürede yeniden üretilememesi, stokların azalmasını stratejik bir sorun haline getiriyor.
İRAN RUSYA’NIN UKRAYNA TAKTİĞİNİ UYARLADI
NYT’ye göre İran’ın savaş boyunca geliştirdiği en önemli yöntemlerden biri, Rusya’nın Ukrayna’da kullandığı saldırı modelini kendi operasyonlarına uyarlaması oldu.
Rusya, Ukrayna hava savunmasını zorlamak amacıyla balistik ve seyir füzelerini farklı yönlerden kullanıyor, ardından İHA sürülerini devreye sokuyor.
İran’ın da benzer şekilde füze ve dronları eş zamanlı veya birbirini takip eden dalgalar halinde kullanarak ABD hava savunmasının hangi hedefe öncelik vereceğini zorlaştırdığı belirtildi.
Washington merkezli Stratejik ve Uluslararası Çalışmalar Merkezi’nden Seth G. Jones, İran’ın Rusya’nın yönteminden etkili biçimde yararlandığını ve Körfez bölgesindeki savunmayı daha zor hale getirdiğini söyledi.
HEGSETH NİSAN AYINDA “FÜZE PROGRAMI İŞLEVSEL OLARAK YOK EDİLDİ” DEMİŞTİ
NYT, mevcut tabloyu ABD yönetiminin savaşın ilk dönemindeki açıklamalarıyla karşılaştırdı. ABD Savunma Bakanı Pete Hegseth, 8 Nisan’da İran’ın füze programının “işlevsel olarak yok edildiğini”, füze ve rampaların büyük ölçüde etkisiz hale getirildiğini söylemişti.
Ancak habere göre İran’ın füze ve fırlatma sistemlerinin önemli bölümü geniş yer altı tesislerinde bulunuyordu.
ABD ve İsrail’in savaşın ilk beş haftasında bu tesisleri yoğun biçimde bombalamasının ardından İran, bazı bölgeleri yeniden kullanılabilir hale getirdi ve saldırılara devam etti.
Bu saldırılar daha sonra Hürmüz Boğazı’ndaki deniz trafiğini neredeyse durma noktasına getirdi ve bölgedeki Amerikan askerlerini yeniden hedef haline getirdi.
ABD SAVAŞIN KISA SÜRECEĞİNİ HESAPLADI
Johns Hopkins Üniversitesi’nden İran uzmanı Vali Nasr’a göre ABD Başkanı Donald Trump ve ulusal güvenlik ekibi başlangıçta savaşın kısa süreceğini ve Patriot stoklarının ciddi biçimde etkilenmeyeceğini düşündü.
Ancak İran’ın daha önceki çatışmalardan önemli dersler çıkardığı belirtiliyor.
NYT’ye göre Tahran yönetimi, Haziran 2025’teki 12 günlük savaş sırasında İsrail ve ABD’nin yoğun İran füze ve İHA saldırılarını durdurabilmek için ne kadar hızlı önleme füzesi tükettiğini gözlemledi.
Beş aydan uzun süren mevcut savaşta ise bu zayıflığın sistematik biçimde kullanılmaya çalışıldığı değerlendiriliyor.
HEDEFTE ÜRDÜN’DEKİ MUWAFFAQ SALTI ÜSSÜ VARDI
İran’ın Ürdün’deki saldırılarının ana hedeflerinden biri Azrak’taki Muwaffaq Salti Hava Üssü oldu. Ürdün ordusuna ait tesis, son dönemde ABD Hava Kuvvetleri açısından önemli bir merkez haline gelmişti.
Üste onlarca uçak ile birkaç bin Amerikan personelinin bulunduğu belirtiliyor.
ABD, savaş öncesinde ve savaş sırasında Kuveyt, Bahreyn, Katar ve Birleşik Arap Emirlikleri’ndeki bazı askerlerini İran’dan daha uzakta olduğu için Ürdün’deki üslere taşımıştı.
Ancak temmuz saldırıları, Ürdün’ün de İran’ın füze kapasitesinden tamamen korunamadığını gösterdi.
F-15E’NİN DÜŞÜRÜLMESİNDE DE YENİ TAKTİK KULLANILDI
NYT, İran’ın taktik değişiminin yalnızca Ürdün saldırılarıyla sınırlı olmadığını belirtti.
Nisan ayında İran, ülkenin güneyinde bir Amerikan F-15E savaş uçağını omuzdan atılan karadan havaya füze ile düşürmüştü.
Yaklaşık 60 milyon dolar değerindeki savaş uçağının pilotu ve silah sistem subayı fırlatma koltuğuyla uçaktan ayrıldı.
Pilot kısa sürede kurtarılırken diğer mürettebat üyesinin İran güvenlik güçlerinden yaklaşık iki gün saklandıktan sonra ABD Özel Kuvvetleri tarafından kurtarıldığı belirtildi.
İHA’LAR F-15E’NİN KONUMUNU VERDİ
ABD askeri yetkililerinin değerlendirmesine göre İran, bu saldırıda da Ukrayna savaşından öğrendiği yöntemleri kullandı.
İran’ın bölgeye gönderdiği İHA sürüsünün Amerikan savaş uçağı hakkında üç kritik bilgiyi İran kuvvetlerine aktardığı belirtildi: GPS konumu, hızı ve uçuş yönü.
Bu bilgiler sayesinde İran birliklerinin F-15E’yi hedef aldığı değerlendiriliyor.
Uçak mürettebatının Pentagon yetkililerine verdiği bilgiye göre savaş uçağının savunma sistemleri, füze çarpmadan önce mürettebata yalnızca yarım saniyelik uyarı sağlayabildi.
HUSİLERİN SAVAŞA GİRMESİYLE SALDIRI CEPHESİ GENİŞLEDİ
NYT, İran’ın stratejisinin bir diğer unsurunun ABD ve müttefiklerini mümkün olduğunca fazla yönden hava saldırılarına karşı savunma yapmak zorunda bırakmak olduğunu yazdı.
Geçen ay Yemen’deki Husilerin savaşa dahil olması, bu stratejinin bir parçası olarak değerlendiriliyor.
Yemen’in İran’ın yüzlerce kilometre güneyinde bulunması, Amerikan hava savunma unsurlarının yalnızca İran yönünden değil güneyden gelebilecek saldırılara karşı da hazırlıklı tutulmasını gerektiriyor.
Irak’taki İran yanlısı milislerin faaliyetleri de savaş alanının genişlemesine katkıda bulunuyor.
PENTAGON “MÜHİMMAT SIKINTISI YOK” DİYOR
NYT’nin aktardığı stok rakamlarına rağmen Pentagon, ABD’nin mühimmat sıkıntısı yaşadığı iddialarını reddediyor.
Pentagon Sözcüsü Sean Parnell, Amerikan mühimmatında kıtlık bulunduğu yönündeki haberlerin doğru olmadığını söyledi.
Ancak NYT’ye göre Trump, temmuz ayının sonunda Savunma Bakanı Hegseth’e azalan Amerikan silah stokları konusunda doğrudan sorular yöneltti.
Bu durumun Washington’daki savaş planlamasında giderek daha önemli bir faktör haline geldiği belirtiliyor.
KÖRFEZ ÜLKELERİ DE ABD’Yİ GERİ ADIM ATMAYA ÇAĞIRDI
Silah stoklarındaki azalma ve İran’ın Amerikan savunmasını aşabildiğinin görülmesi, savaşın diplomatik boyutunu da etkiledi.
Trump iki hafta önce İran’a yönelik yeni büyük hava saldırılarını iptal ettiğini açıklamıştı.
NYT’ye göre Suudi Arabistan, Birleşik Arap Emirlikleri ve Katar liderleri, Trump’tan savaşı sona erdirmek amacıyla diplomatik görüşmelere öncelik vermesini istedi.
Bir Suudi yetkiliye göre Veliaht Prens Muhammed bin Selman, Trump’a yeni büyük Amerikan saldırılarının İran’ı Suudi Arabistan ve komşu ülkelerdeki enerji tesislerine saldırmaya sevk edebileceği uyarısında bulundu.
Haberde, ABD’nin azalan önleme füzesi stokları ve İran’ın savunmayı aşma kapasitesinin bu riskin daha ciddi değerlendirilmesine yol açtığı aktarıldı.
İRAN NÜKLEER PROGRAMINI DA DAHA DERİNE TAŞIDI
NYT’ye göre İran yalnızca füze saldırı yöntemlerini değiştirmedi; stratejik tesislerini koruma biçimini de geliştirdi.
Uluslararası denetçilerin, İran’ın nükleer programına ait bazı unsurları ülkenin orta kesimindeki son derece korunaklı bir yer altı tesisinde sakladığına inandığı belirtildi.
ABD’nin “Pickaxe Mountain” adını verdiği tesisin bir dağın altında 90 metreden daha derinde bulunduğu ifade edildi.
İran’ın askeri ve siyasi kadrolarının da ülke genelindeki farklı gizli noktalara dağıldığı belirtiliyor.
NYT: ASİMETRİK SAVAŞ ABD’NİN ÜSTÜNLÜĞÜNÜ ZORLUYOR
NYT’nin analizinde ortaya çıkan temel tablo, İran’ın ABD ile doğrudan askeri kapasite açısından eşit olmadığı ancak asimetrik yöntemlerle Amerikan üstünlüğünün maliyetini yükseltmeye çalıştığı yönünde.
