Piyasalarda uzun süredir devam eden sıkılaştırma adımları ve kredi kısıtlamaları nedeniyle nakit ihtiyacını karşılamakta ya da araç sahibi olmakta zorlanan vatandaşlar ile ticari faaliyetlerini döndürmeye çalışan esnaf için meraktan beklenen hamle geldi. Merkez Bankası'nın attığı bu stratejik adım, bankaların kredi verme iştahını artırarak piyasaya nefes aldıracak mi sorusunu beraberinde getirdi. Artık ihtiyaç kredisi çekmek isteyenlerden taşıt almayı planlayanlara, KOBİ'lerden büyük ölçekli işletmelere kadar geniş bir kesimi yakından ilgilendiren yeni bir dönem resmen başlıyor.
KREDİ AKIŞI İVME KAZANACAK
Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB), parasal aktarım mekanizmasını ve makrofinansal istikrarı güçlendirme hedefi doğrultusunda makroihtiyati çerçevede kritik değişikliklere imza attı. Yayımlanan son basın duyurusuyla birlikte, bankaların tüketiciye ve ticari kesime kullandırdığı kredilerde uygulanan sekiz haftalık büyüme sınırları yukarı yönlü esnetildi. Yapılan bu 0,5 puanlık artışlar, ekonomideki kredi akışının yeniden ivme kazanması açısından dönüm noktası niteliği taşıyor.
BANKALAR ARTIK HEMEN KREDİ VERECEK Mİ?
Vatandaşlar arasında sıklıkla düşülen en büyük yanılgı, Merkez Bankası'nın kredi büyüme sınırlarını artırmasının "bankaların herkese anında ve sınırsız kredi vereceği" anlamına geldiği düşüncesidir. Oysa bu düzenleme doğrudan faiz oranlarını düşüren bir karar değil; bankaların belirli bir periyotta (sekiz haftalık dönemde) portföylerindeki kredi hacmini büyütebilecekleri tavan sınırın (kotanın) yukarı çekilmesidir.
Yani bankalara kredi verme konusunda alan açılmıştır; ancak nihai onay süreçleri, faiz maliyetleri ve bireysel risk değerlendirmeleri bankaların kendi iç dinamiklerine ve TCMB'nin diğer sıkılaştırma tedbirlerine bağlı kalmaya devam edecektir.
İHTİYAÇ VE TAŞIT KREDİSİ LİMİTİ
Merkez Bankası'nın yayımladığı yeni makroihtiyati çerçeveye göre, tüketicilerin en çok başvurduğu kredi türlerinde esnemeye gidildi. Buna göre, tüketicilere kullandırılan ihtiyaç kredilerinde sekiz haftalık büyüme sınırı yüzde 3'ten yüzde 3,5 oranına çıkarıldı.
Aynı şekilde taşıt kredilerinde de benzer bir adım atılarak büyüme sınırı yüzde 3,5 olarak yeniden belirlendi. Bu oran artışı, bankaların taşıt ve ihtiyaç kredisi segmentinde daha fazla portföy oluşturabilmesine imkan tanıyacak.
İŞLETMELER İÇİN KREDİ ÇARKLARI HIZLANACAK
Sadece bireysel kredilerde değil, reel ekonominin can damarı olan işletme kredilerinde de büyüme sınırları yukarı çekildi. KOBİ'lere kullandırılan Türk lirası cinsinden kredilerde büyüme sınırı yüzde 5'ten yüzde 5,5'e yükseltildi.
KOBİ dışındaki büyük ölçekli işletmelere kullandırılan Türk lirası kredilerde ise sınır yüzde 2'den yüzde 2,5 seviyesine çıkarıldı. Böylece toplam dört ana kredi kategorisinin tamamında 0,5 puanlık gevşeme sağlanmış oldu.
VADELİ MEVDUAT DIŞI YÜKÜMLÜLÜKLERE FAİZ DESTEĞİ
Kredi büyüme sınırlarının yanı sıra, TCMB zorunlu karşılık uygulamasında da stratejik bir değişikliğe gitti. Alınan kararla birlikte, bankaların ve finansman şirketlerinin bir yıldan uzun vadeli Türk lirası ve yabancı para cinsinden mevduat dışı yükümlülükleri için tesis ettikleri zorunlu karşılıklara Türk lirası cinsinden faiz veya telafi ödemesi yapılması kararlaştırıldı. Bu hamle, bankaların uzun vadeli fon toplamasını teşvik etmeyi amaçlıyor.
MERKEZ BANKASI KREDİ SINIRLARI DEĞİŞİKLİĞİ YÜZDE KAÇ OLDU?
Kredi Kategorisi | Eski Sekiz Haftalık Sınır | Yeni Sekiz Haftalık Sınır | Değişim / Artış |
İhtiyaç Kredileri | %3,0 | %3,5 | +0,5 Puan |
Taşıt Kredileri | %3,0 | %3,5 | +0,5 Puan |
KOBİ (TL) Kredileri | %5,0 | %5,5 | +0,5 Puan |
KOBİ Dışı Ticari (TL) Krediler | %2,0 | %2,5 | +0,5 Puan |
MERKEZ BANKASI TARAFINDAN ALINAN KARARLAR
Soru | Yanıt |
Merkez Bankası kredi büyüme sınırlarını neden yükseltti? | TCMB, makrofinansal istikrarı ve parasal aktarım mekanizmasını desteklemek amacıyla ihtiyaç, taşıt ve ticari kredilerde büyüme sınırlarını artırmıştır. |
İhtiyaç ve taşıt kredisi büyüme sınırı yüzde kaç oldu? | Yeni düzenlemeye göre, tüketicilere kullandırılan ihtiyaç ve taşıt kredilerinde sekiz haftalık büyüme sınırı %3'ten %3,5'e çıkarılmıştır. |
KOBİ ve ticari kredilerde yeni sınır ne kadar? | KOBİ'lerin TL kredilerinde büyüme sınırı %5,5'e yükseltilirken, KOBİ dışı ticari kredilerde ise sınır %2,5 olarak belirlenmiştir. |
Bu karar faiz oranlarını düşürecek mi? | Hayır. Bu düzenleme doğrudan faizleri düşüren bir hamle olmayıp; bankaların belirli bir periyotta kredi hacmini büyütebilecekleri tavan kotalarının (sınırların) yukarı çekilmesini ifade eder. |
TCMB zorunlu karşılık uygulamasında ne değiştirdi? | Bankaların bir yıldan uzun vadeli Türk lirası ve yabancı para cinsi mevduat dışı yükümlülükleri için zorunlu karşılıklara TL cinsinden faiz veya telafi ödemesi yapılması kararlaştırılmıştır. |
