Rusya’da üst düzey ekonomi yetkililerinin, Ukrayna savaşına ayrılan harcamaların sürdürülemez bir seviyeye ulaştığı konusunda Devlet Başkanı Vladimir Putin’i uyardığı belirtildi. Maliye Bakanlığı ve Merkez Bankası yetkilileri, savunma harcamalarının mevcut seyriyle bütçe açığını tehlikeli biçimde büyütebileceğini bildirirken, Savunma Bakanlığı’nın kesinti yerine ek kaynak talep ettiği aktarıldı.
Rusya Merkez Bankası yurt dışına para transferine yönelik kısıtlamaları uzattı
Konuya yakın kaynakların Bloomberge aktardığına ve incelenen belgelere göre, Rusya Maliye Bakanlığı ve Merkez Bankası’ndaki üst düzey yetkililer, Devlet Başkanı Vladimir Putin’e mevcut savunma harcamalarının bütçe dengesi açısından sürdürülemez bir hatta ilerlediği uyarısında bulundu.
Ekonomi yönetimindeki bazı yetkililer, bütçe açığının tehlikeli biçimde genişlememesi için savunma harcamalarında yeni kesintiler yapılması gerektiğini savundu. Ancak Savunma Bakanlığı ve Kremlin’deki bazı isimler, Putin’in savaş hedeflerinin sürdürülmesi için askeri harcamaların korunması gerektiği görüşünde.
SAVUNMA BAKANLIĞI KESİNTİYE KARŞI
Rusya’da ekonomi yönetimi ile savaş harcamalarını önceleyen güvenlik bürokrasisi arasındaki görüş ayrılığı giderek belirginleşiyor.
Maliye ve Merkez Bankası çevreleri, savunma bütçesinde ilave tasarruf sağlanmadan kamu maliyesindeki bozulmanın giderilmesinin zor olacağını değerlendiriyor.
Savunma Bakanlığı ise yalnızca kesintiye karşı çıkmakla kalmıyor, bu yıl oluşabilecek açığı kapatmak için ek kaynak talep ediyor. Rus hükümetine yakın iki kaynağa göre, askeri harcamalar için bu yıl 3 trilyon rubleye, yani yaklaşık 36 milyar dolara kadar ilave finansman ihtiyacı doğabilir.
Savunma harcamalarının azaltılmasına karşı çıkan yetkililer, Rus ekonomisinde birçok şirketin askeri siparişlere bağımlı hale geldiğini, bu nedenle ani bir kesintinin ekonomiye de zarar verebileceğini savunuyor.
PUTİN KESİNTİ İÇİN DİĞER KALEMLERE BAKILMASINI İSTEDİ
Kaynaklara göre Putin, Maliye Bakanlığı yetkililerinden savunma harcamalarını hedef almadan önce diğer bütçe kalemlerinde tasarruf imkânı aramalarını istedi.
Rusya’da büyük bütçe kararlarının Putin’in onayı olmadan alınmadığı, nihai kararın tamamen Kremlin liderine bağlı olduğu vurgulanıyor.
2026 bütçesi hazırlanırken, yılın ikinci yarısında savunma sektörü için 1,2 ila 1,5 trilyon ruble arasında ek finansman ihtiyacı doğabileceği öngörülüyordu. O dönemde, Putin ile ABD Başkanı Donald Trump arasında Alaska’da yapılan zirvenin ardından Ukrayna savaşının sona erebileceği ve bu nedenle 2026’nın ikinci yarısında savunma harcamalarında düşüşe gidilebileceği varsayılmıştı.
Ancak savaşın sona ereceğine yönelik beklentiler gerçekleşmedi.
İRAN SAVAŞIYLA YÜKSELEN PETROL FİYATLARI DA YETERLİ DEĞİL
Rusya hükümetine yakın kaynaklar, İran’daki savaşın ardından petrol fiyatlarında yaşanan yükselişin de bütçe sorunlarını çözmeye yetmeyeceğini belirtti.
Değerlendirmelere göre, Rus ekonomisinde anlamlı bir rahatlama sağlanabilmesi için petrol fiyatlarının en az bir yıl boyunca varil başına 100 doların üzerinde kalması gerekiyor. Ancak bu tür bir gelir artışının bile büyüme, enflasyon ve bankacılık sektöründeki yapısal sorunları ortadan kaldırmayacağı ifade ediliyor.
RUS EKONOMİSİ RESESYON SINIRINDA
Rusya ekonomisindeki yavaşlama, bütçe tartışmalarının arka planındaki en önemli unsur olarak öne çıkıyor.
Rusya Ekonomi Bakanlığı, mayıs ayında 2026 büyüme tahminini yüzde 1,3’ten yüzde 0,4’e düşürdü. Resmi verilere göre ekonomi, yılın ilk çeyreğinde üç yıl aradan sonra ilk kez daraldı.
Putin’in nisan ayında hükümet yetkililerinden ekonominin neden beklentilerin altında performans gösterdiğini açıklamalarını istemesi, Kremlin’de yavaşlamaya ilişkin rahatsızlığın arttığı şeklinde yorumlandı.
BÜTÇE AÇIĞI REKOR SEVİYEYE ÇIKTI
Rusya’da bütçe açığı, Orta Doğu’daki savaş nedeniyle artan petrol gelirlerine rağmen büyümeye devam etti.
Resmi verilere göre, yılın ilk dört ayında bütçe açığı 5,9 trilyon rubleye ulaştı. Bu rakam, gayrisafi yurt içi hasılanın yüzde 2,5’ine karşılık geliyor ve tüm yıl için öngörülen açığın yaklaşık yüzde 50 üzerinde bulunuyor.
Rusya bütçesi son dört yıldır açık veriyor. 2025 yılı da 5,6 trilyon ruble açıkla kapanmıştı.
Her ne kadar mevcut açık, pandemi yılı olan 2020’deki yüzde 3,8’lik açık seviyesinin altında kalsa da Rusya’nın yaptırımlar altındaki ekonomisi bugün daha kırılgan bir durumda. Ulusal Refah Fonu’ndaki rezervlerin, işgal öncesi döneme kıyasla yaklaşık yüzde 60 gerilediği belirtiliyor.
VERGİ ARTIŞLARI DA YETERLİ OLMADI
Rusya yönetimi, savaş ekonomisinin yol açtığı aşırı ısınmayı dengelemek ve bütçe kuralına uyum sağlamak için bu yıl bazı vergileri artırmıştı.
Ancak mevcut tablo, vergi artışlarının bütçedeki baskıyı hafifletmeye yetmediğini gösteriyor. Savaşın sona ereceğine ilişkin beklentilerin gerçekleşmemesiyle hükümet, ya harcamaları kısmak ya da yeni gelir kaynakları yaratmak zorunda kalacak.
Rusya’nın bazı emtia üreticileri ve bankalar için ek vergi seçeneğini değerlendirdiği de belirtiliyor.
GÜÇLÜ RUBLE İHRACAT GELİRLERİNİ ZORLUYOR
Bütçe üzerindeki baskıyı artıran unsurlardan biri de güçlü ruble oldu. Güçlü para birimi, ihracat gelirlerinin ruble cinsinden karşılığını düşürerek kamu maliyesini zorlaştırıyor.
Maliye Bakanı Anton Siluanov da mayıs sonunda yaptığı açıklamada, kamu harcamalarında “belirli bir disipline” ihtiyaç olduğunu söyledi. Siluanov, savunma ve sosyal yükümlülüklerin harcama öncelikleri olduğunu belirtirken, “Rezervler sonsuz değil” uyarısında bulundu.
PARLAMENTO İÇİNDE DE RAHATSIZLIK VAR
Rusya’nın derinleşen mali açığı, yalnızca ekonomi bürokrasisinde değil, parlamentoda da tartışma yaratıyor.
Duma’da rekabetin korunması komitesine başkanlık eden Valery Gartung, bütçe açığına ilişkin tartışmalarda para basma seçeneğine tepki göstererek, Sovyetler Birliği’nin dağılmasının ardından yaşanan hiperenflasyonu hatırlattı.
Gartung, “Ne yapacağız? Para mı basacağız? 1992’deki gibi fiyatların her hafta yüzde 30 arttığı döneme mi döneceğiz? Bunun çözüm olmadığını biliyoruz” sözleriyle mali disiplin uyarısı yaptı.
ABD basınından Putin analizi: Köşeye sıkıştı çaresizce saldırıyor
KREMLİN ZOR BİR TERCİHLE KARŞI KARŞIYA
Rusya’da savaş ekonomisi, bir yandan savunma sanayii üzerinden üretimi ve istihdamı desteklerken, diğer yandan bütçe dengesi, enflasyon, büyüme ve bankacılık sistemi üzerindeki baskıyı artırıyor.
Maliye ve Merkez Bankası çevrelerinin savunma harcamalarında kesinti önerisi ile Savunma Bakanlığı’nın ek kaynak talebi arasındaki ayrışma, Moskova’da savaşın ekonomik maliyetine ilişkin en görünür iç tartışmalardan biri haline geldi.
Son kararın Putin’e ait olacağı belirtilirken, Kremlin’in önünde iki temel seçenek bulunuyor: Savaş harcamalarını sınırlamak ya da büyüyen bütçe açığını yeni vergiler, harcama kesintileri ve rezerv kullanımıyla finanse etmeye devam etmek.
Rusya’nın Ukrayna savaşındaki hedeflerinden geri adım atmaması halinde, savaş bütçesinin kamu maliyesi üzerindeki baskısının önümüzdeki dönemde daha da artması bekleniyor.
