Cumhuriyet Halk Partisi (CHP) Niğde Milletvekili ve Tarım, Orman ve Köyişleri Komisyonu Üyesi Ömer Fethi Gürer, Türkiye Büyük Millet Meclisi’nde (TBMM) düzenlediği basın toplantısında tarım ve gıda güvenliğine dair alarm veren verileri paylaştı.
Gürer, yanlış tarım politikaları, artan maliyetler ve yetersiz desteklemeler nedeniyle çiftçinin üretimden koptuğunu belirterek, tehlikenin boyutlarına dikkat çekti.
Tarımda yaşanan sorunların algı yönetimiyle gizlenmeye çalışıldığını savunan Gürer, 2024 ve 2025 yılı verilerini karşılaştırarak tablonun vahametini ortaya koydu.
Gürer'in paylaştığı verilere göre hububat üretimindeki erime şu şekilde gerçekleşti:
2024 Yılı: Bir önceki yıla göre buğday %5,5, arpa %12, çavdar %15,2, yulaf %4,9 ve mısır %10 oranında azaldı.
2025 Yılı: Düşüş ivmesi daha da hızlandı. 2024'e kıyasla buğday üretimi %13,7, arpa %25,9, çavdar %20,9, yulaf ise %26,3 oranında azaldı.
Sadece iki yıllık süreçte bitkisel üretimdeki kaybın 8 milyon tonu aştığını belirten Gürer, bu durumun sadece zirai don veya kuraklık gibi doğal etkenlerle açıklanamayacağını vurguladı.
"NÜFUS 30 MİLYON ARTTI, BUĞDAY ÜRETİMİ 2002'NİN GERİSİNDE"
Bakanlığın "kendimize yetiyoruz" yönündeki açıklamalarına tepki gösteren CHP'li Gürer, uzun vadeli tabloyu şu sözlerle özetledi: "2002 yılında Türkiye 19 milyon 500 bin ton buğday üretirken, bu rakam 2025 yılında 17 milyon 900 bin tona düştü. Nüfusumuz 30 milyon artmış ama üretimimiz düşmüş. Aynı şekilde 2002'de 8,3 milyon ton olan arpa üretimi de 6 milyon tona geriledi. Buna rağmen 'yeterlilik var' deniyor. Bu yeterliliği kim, nasıl hesaplıyor?"
MİLYARLARCA DOLAR İTHALATA GİDİYOR
Üretimdeki düşüşün ithalat faturasını kabarttığını belirten Gürer, 2025 yılında 4,5 milyonu aşkın ton buğday ithalatı için yurt dışına 1 milyar 159 milyon dolar ödendiğini açıkladı. 2026 yılının sadece başlarında bile ithalat faturasının 231 milyon doları bulduğunu aktaran Gürer, "Dahilde İşleme Rejimi" kapsamındaki ithalat verilerinin ise 'ticari sır' bahanesiyle kamuoyundan gizlendiğine dikkat çekti.
TMO ALIMLARI DÜŞÜRDÜ, ÇİFTÇİ BORÇ BATAĞINDA
Toprak Mahsulleri Ofisi'nin (TMO) çiftçiyi yalnız bıraktığını belirten Gürer, kurumun buğday alım miktarının 2023'te 12 milyon ton iken, 2024'te 3,5 milyon tona, 2025 programında ise 2,5 milyon tona kadar düşürüldüğünü kaydetti.
Tarım Kanunu’nun 21. maddesi gereği Milli Gelir'in (GSYH) yüzde 1’inin çiftçiye destek olarak verilmesi gerektiğini hatırlatan Gürer, "2026'da verilmesi gereken yasal destek 772 milyar lira iken, ayrılan bütçe sadece 168 milyar lira. Mazot 80 liraya dayandı. Çiftçinin toplam kredi borcu 1 trilyon 300 milyar liraya ulaştı. Taban fiyat uygulanmadığı için çiftçi zarar ediyor ve alternatif ürünlere yöneliyor, bu da dışa bağımlılığı artırıyor" ifadelerini kullandı.
"ÇİFTÇİ TARLASINI ZEVKTEN DEĞİL, ZARARDAN BOŞ BIRAKIYOR"
Tarım ve Orman Bakanlığı'nın iki yıl üst üste işlenmeyen arazileri kiraya verme planını da eleştiren Gürer, sözlerini şöyle noktaladı: "Çiftçi zevkine mi tarlasını boş bırakıyor? Neden işlenmediği sorgulanmıyor. Çiftçi zarar ettiği için ekemiyor. Kırsalda okul yok, sağlık ocağı yok. Çiftçinin traktörü, tarlası, hayvanı elden gidiyor. Üretenin yanında duran bir politika oluşturulmuyor. Bu gidişle gıda arzında yaşanacak büyük sorunları bugünden hatırlatmayı bir görev biliyoruz."
