Yurt dışı ihracatıyla geniş bir izleyici kitlesine ulaşan Türk dizi sektörü, televizyon kanallarının reklam gelirlerindeki gerileme ve artan prodüksiyon giderleri nedeniyle ekonomik bir dar boğazdan geçiyor. Reklam pastasının dijital platformlar ve sosyal medya mecralarına kaymasıyla gelir kaybı yaşayan kanallar ve yapım şirketleri, maliyetleri düşürmek amacıyla oyunculardan ve set ekiplerinden ücret indirimi talep etmeye başladı.
BÖLÜM MALİYETİ 35 MİLYON LİRAYI BULDU
Sektör temsilcilerinin DW Türkçe’ye yaptığı değerlendirmelere göre, Türkiye’de bir televizyon dizisinin bölüm başı ortalama maliyeti 30 ila 35 milyon lira (600-700 bin dolar) seviyesine ulaştı. Toplam bütçenin yaklaşık üçte birini oyuncu ücretleri, üçte birini set ekibi giderleri, kalanını ise mekân kiraları, belediye izinleri ve diğer prodüksiyon harcamaları oluşturuyor.
Avşar Film’in sahibi yapımcı Şükrü Avşar, günlük mekân kiralarının 200-300 bin liradan başladığını belirterek kanalların ve yapımcıların kâr marjının kalmadığını ifade etti. Oyuncu ücretlerinde konuşulan yüzde 20’lik bir indirimin tek başına sektörü kurtarmayacağını savunan Avşar, önümüzdeki dönemde kanalların stüdyoda çekilen durum komedilerine (sit-com) ve düşük bütçeli yarışma programlarına yönelebileceğini öngördü.
"Haysiyet" dizisinin yapımcısı Süreç Film’in sahibi İsmail Gündoğdu da devam eden projelerinde ücret indirimi talep ettiklerini doğrulayarak, sorunun yalnızca oyunculara mal edilemeyeceğini ve tüm maliyet kalemlerinde denge sağlanması gerektiğini vurguladı.
140 DAKİKALIK BÖLÜMLER KISALIYOR
2025-2026 sezonunda ulusal kanallarda yayınlanan toplam dizi ve bölüm sayısı bir önceki sezona göre yüzde 20’ye yakın azalırken, reklam kotalarının dolmaması nedeniyle özel günlerde ve maç akşamlarında yeni bölüm yayınlanmaması yaygınlaştı.
Mevcut düzende ortalama 140 dakikaya ulaşan bölüm süreleri, dünya genelinde istisnai bir örnek oluşturuyor. Türkiye’ye süre açısından en yakın ülke 70-80 dakika ile Güney Kore olurken, diğer ülkeler ithal ettikleri Türk dizilerini iki veya üç parçaya bölerek yayınlıyor.
MEDYAPIM’ın sahibi Fatih Aksoy, krizin küresel ölçekte açık kanalların reklam kaybetmesinden kaynaklandığını ve yurt dışı satış gelirlerinin de bu durumdan etkilendiğini belirtti. Aksoy, 140 dakikalık sürelere gece yarısı reklam kuşağını kullanabilmek amacıyla çıkıldığını hatırlatarak şu değerlendirmede bulundu:
"Artık TV kanalları bu reklamsızlıkta saat 12'deki reklam kuşağını kullanamayacağını bildirdiği için 135-140 dakika dizi üretmenin bir gerekçesi de kalmadı. Kanallar üç reklam kuşağı yayınlayacakları için 95 dakika, 100 dakika, 110 dakikalık bölüm üretmeniz yeterli olacak."
"AVRUPA’DAKİ GİBİ DEVLET DESTEĞİ ŞART"
Fatih Aksoy, maliyetlerin ülke ekonomisine uygun hale getirilmesinin yanı sıra Türk dizilerinin küresel marka değerini koruyabilmesi için kamu desteğinin zorunlu olduğunu savundu. Avrupa ülkelerinde dizi ve film üretim maliyetlerinin yüzde 30-40’ına varan devlet destekleri bulunduğunu hatırlatan Aksoy, Türkiye'de de acil destek mekanizmalarının devreye alınması gerektiğini ifade etti.
İZLEYİCİ ALIŞKANLIKLARI VE İHRACAT SIRALAMASI
Uluslararası sektör araştırmalarına göre Türkiye, dizi ihracatında ABD ve İngiltere’nin ardından üçüncü sırada yer alıyor. Sinema ve televizyon eleştirmeni Murat Tolga Şen ise krizin temelinde içerik üretimi ile izleyici profili arasındaki uyumsuzluğun yattığını belirtti.
Özet ve reklamlarla birlikte dört saati bulan yayın akışının hem izleyiciyi hem de yaratıcı ekipleri tükettiğini savunan Şen, dijital alternatiflerin artmasıyla izleyicinin geleneksel ekranlardan uzaklaştığını, televizyon karşısında kalan kitlenin ise alım gücünün düşmesi nedeniyle reklam verenlerin ilgisini kaybettiğini dile getirdi. Şen, benzer hikâyelerin tekrarı nedeniyle yurt dışı pazarlarda da izleyici ilgisinin azalabileceği uyarısında bulundu.
