Türkiye, yüksek enflasyonda dünyada beşinci, Avrupa’da birinci. Buna rağmen TÜİK’in açıkladığı enflasyon rakamları çarşıda-pazarda vatandaşa yansıyanın yarısı bile değil. Tırpanlanmış veriler milyonlarca emekli, memur ve asgari ücretlinin maaşlarını budarken, ‘düştü gibi’ gösterilen oranlara rağmen enflasyonla mücadelede başarı yakalanamadı. Nisanda yüzde 4.18 olarak açıklanan oranlar hükümete yönelik tepkiyi arttırınca TÜİK Başkanı Erhan Çetinkaya görev süresi dolmadan alındı.
GÜNAH KEÇİSİ BULMAK SORUMLUYU UNUTTURMAZ
TÜİK Başkanı’nın süresinin dolmasına iki yıl kala Cumhurbaşkanı kararıyla görevden alınması dikkat çekti . Maliye Bakanı Şimşek’in Başkan Çetinkaya’yla çalışmak istemediği belirtilirken, ‘Bu değişiklik enflasyonla mücadelede çözüm olmaz’ yorumları yapıldı. Şeref Oğuz: Ateşi düşüremeyen doktor dereceyi kırarmış. İnan Mutlu: Enflasyonu düşüremiyorsan, TÜİK Başkanı’nı değiştirirsin, düşer. İYİ Partili Selçuk Türkoğlu: Günah keçileri bulmanız sorumluluğunuzu unutturmaz.
ŞİMŞEK'İN İSTEMEDİKLERİ GİTTİ
Cumhurbaşkanı Kararnamesiyle Çetinkaya’nın yerine Gelir İdaresi Başkan Yardımcısı Mehmet Arabacı, MB Başkan Yardımcılığına Yusuf Emre Akgündüz, SPK Başkanlığına Mahmut Sütcü, Muhasebe ve Denetim Standartları Kurulu Başkanlığına İbrahim Ömer Gönül getirildi. Ekonomi bürokrasisini sarsan görevden alma ve atamaların Şimşek’in isteği üzerine yapıldığı belirtildi.
ENFLASYON FATURASI TÜİK'İN BAŞKANINA
Enflasyonda dünya 5.’si, Avrupa’da 1.’si olan Türkiye’de kemer sıkma politikasına karşın hayat pahalılığının önüne geçilemiyor. Çarşıda pazarda vatandaşa yansıyan enflasyonun yarısını bile açıklamayan, milyonların maaşını budayan tartışmalı verilerle eleştirilerin odağındaki ‘bağımsız’ denilen TÜİK’in başkanı süresi dolmadan görevden alındı. Ekonomistler kararı “Ateşi düşüremeyen doktor dereceyi kırar” sözleriyle yorumladı.
Ankara kulislerinde uzun süredir konuşulan ekonomi bürokrasisindeki değişim, geçtiğimiz gece yarısı yayımlanan Resmî Gazete kararlarıyla netleşti. Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) Başkanı Erhan Çetinkaya görevden alınırken, yerine eski Gelir İdaresi Başkan Yardımcısı Mehmet Arabacı atandı. Sermaye Piyasası Kurulu (SPK) Başkanlığına ise kurulun ikinci başkanı Mahmut Sütcü getirildi. Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB) Başkan Yardımcılığı görevine de Yusuf Emre Akgündüz atandı. Kulislerde bir süredir Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek’in ekonomi yönetimindeki bazı kritik kurumlarda değişim istediği konuşuluyordu. Son atamalarla birlikte ekonomi yönetiminde karar alma süreçlerinin Şimşek’e yakın isimlerle şekilleneceği yorumları yapıldı. Özellikle SPK Başkanlığı için Ankara’da yoğun bir isim trafiği yaşandığı öne sürüldü. Mevcut Başkan Ömer Gönül’ün görevine devam edip etmeyeceği tartışılırken, MHP kanadının kurum içinden bir daire başkanı üzerinde ısrarcı olduğu iddiaları da kulislere yansıdı. Ancak tercih Mahmut Sütcü’den yana kullanıldı.
YÜKSEK ENFLASYON VERİSİ KOLTUĞUNDAN ETTİ
Görev değişiklikleri ekonomi çevrelerinde farklı yorumlara neden oldu. Ekonomist Şeref Oğuz, “Ateşi düşüremeyen doktor dereceyi kırarmış. Eski başkana “enflasyonu eksik açıklıyorsun” dediğim için beni mahkemeye vermişti. Ancak kendisi, nisan enflasyonunu yüksek açıkladı diye koltuğundan oldu. TÜİK: Türkiye’yi Üzmeyen İstatistik Kurumu ne de olsa...” ifadelerini kullandı. Ekonomist Uğur Gürses ise gelişmeyi “Ekonomide beklentiler bozulurken Bakan Şimşek’ten yeni manevra” sözleriyle değerlendirdi. Ekonomist Tunç Şatıroğlu da TÜİK’in son enflasyon verilerine dikkat çekerek, “TÜİK bu sefer şaşırttı demiştim. Gelecek ay şaşırtmaz diye düşünüyorum” yorumunu yaptı. Şatıroğlu, TCMB Başkan Yardımcılığına getirilen Yusuf Emre Akgündüz’ün para politikası yaklaşımına ilişkin de değerlendirmede bulunarak, yeni dönemde erken faiz indirimi tartışmalarının yeniden gündeme gelebileceğini ifade etti. İktisatçı Aziz Çelik ise TÜİK Başkanı’nın görev süresi dolmadan değiştirilmesini eleştirdi. Çelik, 2018 sonrası başkanlık sistemine geçişle birlikte TÜİK’in kurumsal bağımsızlığını kaybettiğini savunurken, siyasi vesayeti daha da güçlendirdiğini ileri sürdü. Çelik, son enflasyon verilerinin bu ani görev değişiminde etkili olmuş olabileceğini ifade etti. İnan Mutlu da “Enflasyonu düşüremiyorsan, TÜİK Başkanını değiştirirsin, düşer…” yorumunu yaptı.
‘YENİ BAŞKAN MİLLET İÇİN Mİ SARAY İÇİN Mİ HESAP YAPACAK?’
Siyaset kanadından da atamalara sert tepkiler geldi. CHP Bursa Milletvekili Hasan Öztürk, kararın enflasyon verileriyle bağlantılı olduğunu savunarak, “TÜİK Başkanı neden görevden alındı? Yıllardır Mehmet Şimşek’in tutturamadığı enflasyonu TÜİK’e tutturuyorlardı. TÜİK Başkanı Erhan Çetinkaya, aylardır süren Mehmet Şimşek’in eksiğini düzeltme hesaplaması baskısına karşı, nisan ayında doğruya yakın enflasyonu açıkladı ve ilk kararnamede görevden alındı. Enflasyonu yüzde 2 olarak açıklasa hiçbir sorun yoktu. Bakalım yeni başkan millet için mi saray için mi hesap yapacak!” dedi. DEVA Partisi Ankara Milletvekili İdris Şahin ise gece yarısı yapılan değişikliklerin TÜİK’in bağımsızlığına gölge düşürdüğünü belirterek, kurumlara güveninin zedelendiğini söyledi. İYİ Parti Milletvekili Selçuk Türkoğlu da TÜİK Başkanının görevden alınmasının iktidarın sorumluluğunu ortadan kaldırmayacağını ifade etti.
MEHMET ARABACI KİMDİR?
Erhan Çetinkaya yerine atanan yeni TÜİK Başkanı Mehmet Arabacı oldu. 1977 yılında Fransa’nın Bordeaux şehrinde doğan yeni Arabacı, 2000 yılında Ankara Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi Maliye Bölümü’nden mezun oldu. 2009-2011 yıllarında Amerika Birleşik Devletleri Illinois Üniversitesinde ekonomi dalında yüksek lisansını tamamladı. 2001-2004 yıllarında hesap uzman yardımcısı, 2004-2007 yıllarında hesap uzmanı olarak görev yapan Arabacı 2019 yılında Gelir İdaresi Başkan Yardımcısı olarak görevini sürdürüyordu.
