Küresel şeker piyasasında olumsuz hava koşulları, şeker kamışının biyoyakıt üretimine yönlendirilmesi ve ihracat kısıtlamaları nedeniyle fiyatlar son iki yılın en yüksek seviyesine ulaştı. Kredi sigorta kuruluşu Coface tarafından hazırlanan analize göre, ham şekerin ton fiyatı yıl başından bu yana yaklaşık yüzde 25 oranında değer kazanarak 450 doları geride bıraktı.
Yeni üretim sezonunun başlamasından itibaren S&P GSCI Tarım Endeksi yüzde 16 oranında gerileme kaydederken, şeker endeksinin yüzde 1 yükselmesi piyasadaki ayrışmayı belirginleştirdi.
KÜRESEL ŞEKER PİYASASINDA ARZ AÇIĞI BEKLENİYOR
Dünya'dan Damla Kaya'nın haberine göre; Uluslararası Şeker Örgütü verilerine göre, bir önceki sezonda 1,1 milyon ton arz fazlası veren küresel şeker piyasasında, 2026/2027 döneminde 200 bin tonluk açık oluşacağı tahmin ediliyor. Başlıca üretici ülkelerde yaşanan aksaklıklar sebebiyle söz konusu açığın daha da derinleşebileceği öngörülüyor.
Dünya genelinde yaşanan iklim ve üretim sorunları şu şekilde detaylandı:
Brezilya: Dünya şeker üretiminin yüzde 23,5'ini karşılayan ülkede, eylül ve ekim başındaki yoğun yağışlar şeker kamışı üretiminin yüzde 90'ından fazlasının yapıldığı Orta-Güney bölgesinde hasadı aksattı. Şeker oranının düşmesiyle mart-eylül döneminde işlenen kamış miktarı yüzde 2,9 azalarak 510 milyon tona geriledi.
Hindistan: Küresel üretimde yüzde 16 payı bulunan ülkede haziran-eylül muson yağışlarının normalin yüzde 12,6 altında kalması verim beklentilerini düşürdü.
Tayland: Dünyanın en büyük beşinci üreticisi ve Brezilya'nın ardından ikinci büyük ihracatçısı konumundaki Tayland'da üretimin yüzde 17 oranında düşerek 10 milyon tonun altına inmesi bekleniyor.
Avrupa Birliği (AB): Yaz aylarında yaşanan rekor sıcaklıkların şeker pancarı rekoltesini olumsuz etkilemesi nedeniyle üretimin yüzde 20 azalışla 13,5 milyon tona gerileyeceği tahmin ediliyor.
El Niño hava olayının yarattığı olumsuz etkilerin en az 2027 yılının ilk çeyreğine kadar devam etmesi bekleniyor.
BİYOYAKIT ÜRETİMİ ARZI SIKIŞTIRIYOR
Şeker kamışının etanol üretimine yönlendirilmesi de küresel arz dengelerini etkiliyor. Brezilya ve Hindistan, petrol ithalatını düşürmek amacıyla benzin içerisindeki etanol oranlarını artırma yoluna gitti. İran'da yaşanan savaşın ardından yükselen petrol fiyatları biyoyakıt kullanımını daha cazip hale getirdi.
Brezilya, temmuz ayında zorunlu etanol karışım oranını Ocak 2027'ye kadar geçerli kalmak şartıyla yüzde 30'dan yüzde 32'ye çıkardı. Hindistan ise 2030 yılı için hedeflediği yüzde 20'lik karıştırma oranına 2025 yılında ulaştı.
Bu adımların sonucunda, Brezilya'nın Orta-Güney bölgesinde sezonun ilk beş ayında şeker üretimine ayrılan kamış payı, geçen yılki yüzde 53 seviyesinden yüzde 47'nin altına geriledi. Ekim ortası itibarıyla şeker üretimi bir önceki sezonun aynı dönemine göre yüzde 14,6 azalırken, etanol üretimi yüzde 4,3 artış gösterdi.
HİNDİSTAN İHRACATI DURDURDU, İTHALAT KONTENJANI AÇTI
2023'e kadar dünyanın ikinci büyük şeker ihracatçısı konumunda bulunan Hindistan, iç piyasa tedarikini korumak amacıyla dış satımı kademeli olarak kısıtlayarak Mayıs 2026'da neredeyse tamamen durdurdu.
Hindistan yönetimi iç piyasa dengeleri için şu adımları attı:
İTHALAT KONTENJANI: 31 Ekim'e kadar 1 milyon ton ham şeker ithalatına izin veren tarife kontenjanı tanımlandı.
ETANOL YASAĞI: 1 Kasım tarihinden itibaren şeker kamışının etanol üretiminde kullanılması yasaklandı.
Bu tedbirlerle 2026/2027 sezonunda iç tüketime ayrılan miktarın 28 milyon ton seviyesinde tutulması amaçlanıyor. Ülkedeki 31 milyon tonluk toplam üretimin 3 milyon tonluk kısmı etanol üretimi için ayrılmıştı.
Hindistan’ın ihracatı durdurması, dünya şeker ihracatının yüzde 55'ini sağlayan Brezilya'nın küresel pazardaki ağırlığını artırdı. Analizde, bu durumun Brezilya'da yaşanabilecek muhtemel üretim aksaklıklarına karşı küresel piyasayı daha kırılgan hale getirdiği vurgulandı.
