Ekonomist Prof. Dr. Davut Pehlivanlı, YouTube kanalında yayımladığı değerlendirmede Türkiye’de vatandaşların bankalara olan borçlarının yıllar içindeki değişimini mercek altına aldı. Türkiye Bankalar Birliği Risk Merkezi’nin aylık bültenlerini esas aldığını belirten Pehlivanlı, mevcut verilerin takipteki alacakların tamamını içermediğini, bu nedenle gerçek borçluluk oranının açıklanan seviyenin üzerinde olabileceğini söyledi.
44,2 MİLYON KİŞİ BANKALARA BORÇLU
Pehlivanlı’nın aktardığı verilere göre Türkiye’de 44,2 milyon kişi, yani nüfusun yaklaşık yüzde 51,3’ü bankalara borçlu bulunuyor.
Bu rakama takipteki alacakların tamamının dahil olmadığını vurgulayan Pehlivanlı, varlık yönetim şirketlerine devredilen veya bankalar tarafından takip edilen borçlar da eklendiğinde oranın yüzde 55’in üzerine çıkabileceğini ifade etti.
Son bir yılda borçlu sayısının 1,9 milyon kişi arttığını belirten Pehlivanlı, borçluluk eğiliminin yıllardır kesintisiz biçimde yükseldiğini söyledi.
BORÇLU NÜFUS ORANI YÜZDE 33’TEN YÜZDE 51’E ÇIKTI
Türkiye’de 2015 yılında nüfusun yaklaşık yüzde 33’ü bankalara borçluyken, bu oranın Nisan 2026 itibarıyla yüzde 51,2’ye ulaştığını aktaran Pehlivanlı, borçlu kişi sayısının yaklaşık 25 milyondan 44 milyona yükseldiğini belirtti.
Pehlivanlı, bu dönemde kur krizleri, salgın ve seçim süreçleri yaşanmasına rağmen vatandaşların borçlanmasındaki yükseliş eğiliminin hiçbir zaman kırılmadığına dikkat çekti.
“HER 8 YETİŞKİNDEN 7’SİNİN BANKALARA BORCU VAR”
Türkiye’nin nüfus ve yaş dağılımı üzerinden yaptığı hesaplamayı paylaşan Pehlivanlı, yetişkin nüfusun yalnızca yüzde 14’ünün bankalara borcu olmadığını söyledi.
Bu tablonun her sekiz yetişkinden yaklaşık yedisinin bankalara borçlu olduğu anlamına geldiğini belirten Pehlivanlı, borçsuz görünen kesimin bir bölümünün de banka sisteminin dışında kalan veya kredi kullanamayan kişilerden oluşabileceğini ifade etti.
TOPLAM BORÇ 6,5 TRİLYON LİRAYI GEÇTİ
Pehlivanlı, vatandaşların bankalara olan toplam borcunun yaklaşık 6,5 trilyon liraya ulaştığını, kişi başına ortalama borcun ise 148 bin lira seviyesinde olduğunu aktardı.
Bu tutarın yaklaşık 5,3 net asgari ücrete karşılık geldiğini belirten Pehlivanlı, yüksek enflasyon nedeniyle borcun yalnızca TL veya dolar cinsinden değerlendirilmesinin yanıltıcı olabileceğini söyledi.
Pehlivanlı’ya göre asgari ücret çarpanı, vatandaşların borç yükünü daha gerçekçi biçimde gösteren ölçütlerden biri.
KONUT BORCU AZALDI, GEÇİM BORCU ARTTI
Pehlivanlı’nın değerlendirmesinde en dikkat çekici başlıklardan biri de borcun yapısındaki değişim oldu.
Geçmişte vatandaşların daha çok konut, taşıt veya diğer varlık alımları için kredi kullandığını belirten Pehlivanlı, son yıllarda bu kredilerin toplam borç içindeki payının ciddi biçimde gerilediğini söyledi.
Buna göre:
- Konut kredilerinin payı yüzde 26’dan yüzde 12’ye,
- Taşıt kredilerinin payı yüzde 6’dan yüzde 1’e,
- İhtiyaç kredilerinin payı yüzde 43’ten yüzde 24’e düştü.
Buna karşılık kredi kartlarının payı yaklaşık iki katına çıktı. Kredili mevduat hesabı olarak bilinen ek hesapların payı ise yüzde 13’e ulaştı.
BORCUN YÜZDE 63’Ü KREDİ KARTI VE EK HESAPLARDAN OLUŞUYOR
Pehlivanlı, vatandaşların borçlarının yüzde 63’ünün kredi kartları ve ek hesaplardan oluştuğunu belirterek bunun bir “geçim borcu” tablosuna işaret ettiğini söyledi.
“Bu, vatandaşın kredi kartı ve ek hesaplarla maaşını getiremediği noktada destek aldığını gösteriyor.”
Pehlivanlı, borcun konut veya taşıt gibi varlık ediniminde değil, günlük yaşamın finansmanında büyümesinin hem toplum hem de ekonomi yönetimi açısından ciddi bir sorun olduğunu savundu.
32,4 MİLYON KİŞİNİN EK HESABI VAR
Türkiye’de 32,4 milyon kişinin kredili mevduat hesabı bulunduğunu aktaran Pehlivanlı, yalnızca Nisan 2026’da yaklaşık 203 bin kişinin ilk kez ek hesap açtığını söyledi.
Ek hesaplardaki batık oranının yüzde 5’e yaklaştığına işaret eden Pehlivanlı, konut kredilerindeki takip oranının ise binde seviyelerinde kaldığını belirtti.
Pehlivanlı’ya göre bu fark, ödeme güçlüğünün konut kredilerinden çok kredi kartı, ihtiyaç kredisi ve ek hesap kullanan kesimlerde yoğunlaştığını gösteriyor.
BATIK BORÇLAR 2,5 YILDA 6,8 KAT ARTTI
Pehlivanlı, batık bireysel borçların yaklaşık iki buçuk yılda 6,8 kat arttığını ifade etti.
Bireysel kredilerdeki batık oranının yüzde 1,7’den yüzde 4,3’e yükseldiğini belirten Pehlivanlı, ödeme sorununun en fazla ihtiyaç kredileri, kredi kartları ve ek hesaplarda görüldüğünü kaydetti.
“Kredi kartları, ihtiyaç kredileri ve eksi hesaplar batıyor; konut kredileri batmıyor. Bu da krediye ihtiyaç duyan kesimin hangi alanlarda borçlandığını gösteriyor.”
“HER GÜN 7 BİN KİŞİ İCRA TAKİBİNE DÜŞÜYOR”
Pehlivanlı’nın paylaştığı bir diğer çarpıcı veri ise icra dosyalarına ilişkin oldu.
Türkiye’de her gün yaklaşık 7 bin kişinin icra takibine düştüğünü söyleyen Pehlivanlı, icralık durumdaki kişi sayısının toplum içindeki payının da ciddi boyutlara ulaştığını savundu.
ASGARİ ÖDEME UYARISI
Kredi kartında yalnızca asgari tutarı ödemenin borç sorununu çözmediğini belirten Pehlivanlı, kalan tutara aylık faiz uygulandığına dikkat çekti.
Asgari ödeme oranının borcun yüzde 20’si ile yüzde 40’ı arasında değiştiğini ifade eden Pehlivanlı, borç yapılandırmalarının ise gelir ve gider arasındaki açığı kapatmadığı sürece yalnızca sorunun sonucunu ertelediğini söyledi.
“Yapılandırmayla tamamen semptomu tedavi ediyorsunuz. Çünkü gelir-gider dengesi arasındaki makas kapanmıyor.”
BORÇLAR KAYITLARDAN DÜŞÜYOR ANCAK ORTADAN KALKMIYOR
Bankaların tahsil edemedikleri borçları belirli bir aşamadan sonra varlık yönetim şirketlerine devrettiğini hatırlatan Pehlivanlı, bu durumda borcun ortadan kalkmadığını, yalnızca muhatabın değiştiğini söyledi.
Varlık yönetim şirketlerine satılan borçların banka istatistiklerinden çıkabildiğini belirten Pehlivanlı, bu durumun bankaların bilançolarını temizlese de vatandaşın borcunun yaşamaya devam ettiği anlamına geldiğini ifade etti.
BORÇ ARTIŞINDA DEPREM İLLERİ ÖNE ÇIKTI
Pehlivanlı, son dönemde borcun en hızlı arttığı iller arasında Kahramanmaraş, Hatay ve Adıyaman’ın bulunduğunu söyledi.
Toplam borç içindeki payın yaklaşık yüzde 27’sinin İstanbul’a, yüzde 10’unun Ankara’ya ve yüzde 7’sinin İzmir’e ait olduğunu belirten Pehlivanlı, üç büyük şehrin toplam borç içindeki ağırlığının yüzde 44’e ulaştığını aktardı.
2035 İÇİN ÇARPICI TAHMİN
Mevcut borçlanma hızının devam etmesi halinde 2035 yılında yetişkinlerin yüzde 70 ila 75’inin bankalara borçlu olabileceğini öne süren Pehlivanlı, finansal sistemin bir “doygunluk noktasına” yaklaştığını söyledi.
Her yıl yaklaşık 1,9 milyon kişinin borçlu hale geldiğini belirten Pehlivanlı, ilerleyen yıllarda ya borçlanacak yeni kişi kalmayacağını ya da vatandaşların kredi değerliliklerinin yeni borçlanmaya izin vermeyeceğini savundu.
“TÜRKİYE ÇALIŞIYOR, KAZANIYOR AMA BORÇLA GEÇİNİYOR”
Pehlivanlı, değerlendirmesini Türkiye’deki temel sorunun gelir ile gider arasındaki makasın kapanmaması olduğunu söyleyerek tamamladı:
“Türkiye çalışıyor, kazanıyor ama borçla geçiniyor.”
Mevcut eğilimin sürmesi halinde gelecek on yılda yetişkin nüfusun büyük bölümünün bankalara borçlu hale geleceğini belirten Pehlivanlı, artışın geçici değil, 2015’ten bu yana devam eden yapısal bir sorun olduğunu ifade etti.
