Türkiye'nin şehircilik anlayışını kökten değiştirecek tarihi adım resmen atıldı. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı tarafından hazırlanan ve tüm ülkeyi kapsayan "2030 Ulusal Akıllı Şehirler Stratejisi ve Eylem Planı" Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girdi. Bakan Murat Kurum'un duyurduğu bu 5 yıllık dev yol haritasıyla birlikte, 81 ilin tamamında trafiği rahatlatacak, israfı önleyecek ve afetlere karşı kalkan olacak 50 yeni dijital uygulama kademeli olarak hayatımıza girecek.
2028'DE 50 UYGULAMA DEVREDE OLACAK
Yayımlanan eylem planı, rastgele bir dönüşümden ziyade aşamalı ve planlı bir takvime dayanıyor. Sistemin kusursuz işlemesi için belirlenen tarihler şu şekilde işleyecek:
- 2026 Yıl Sonu: Türkiye'deki 81 ilin tamamında "Akıllı Şehir Stratejileri ve Yol Haritaları" hazırlanmış olacak. Ayrıca tüm belediyelerde bu süreci yönetecek özel akıllı şehir birimleri kurulacak.
- 2027 Yılı: Başta büyükşehir belediyeleri olmak üzere toplam 268 belediyede Coğrafi Bilgi Sistemi tabanlı yeni nesil gelişim planları hayata geçirilecek.
- 2028 Yılı: Kritik eşik olan bu tarihte, vatandaşa doğrudan dokunan en az 50 akıllı şehir uygulaması sokaklarda ve cep telefonlarında aktif olarak kullanılmaya başlanacak.
TRAFİK ÇİLESİ VE ÇÖP TOPLAMA'DA DİJİTAL DÖNÜŞÜM
Yeni sistemin vatandaşın günlük hayatına en büyük yansıması ulaşım ve çevre temizliğinde görülecek. Şehirlerde kurulacak "Gerçek Zamanlı Trafik Yönetim Uygulamaları" ile trafik yoğunluğu saniye saniye takip edilerek sinyalizasyonlar yapay zeka destekli verilerle anlık olarak yönetilecek.
Aynı şekilde sokaklardaki çöp konteynerleri akıllanacak. Atık toplama araçları artık her sokağa ezbere girmeyecek; konteynerlerin doluluk oranlarına göre dijital olarak otomatik güzergah oluşturularak hem yakıt tasarrufu sağlanacak hem de çevre kirliliğinin önüne geçilecek. Akıllı sokak aydınlatmalarıyla da şehirlerin devasa enerji faturaları ciddi oranda düşürülecek.
AFETLERE KARŞI ERKEN UYARI
Türkiye'nin en büyük gerçeği olan deprem ve doğal afetler de 2030 yol haritasının tam merkezinde yer alıyor. Eylem planı kapsamında, şehirlerin afetlere karşı direncini artırmak için yeni nesil erken uyarı ve kriz anı yönetim mekanizmaları devreye alınacak.
Kentsel dönüşüm alanları ve yeni konut projeleri artık sadece beton bloklar olarak değil, "Akıllı Bölgeler" konseptiyle inşa edilecek. Bu yeni yaşam alanlarında su ve enerji tüketimleri özel sensörlerle 7/24 takip edilecek, altyapıdaki sızıntı veya kayıplar anında tespit edilerek felaketlerin önüne geçilecek.
VATANDAŞ DOĞRUDAN BAĞLANACAK
Arama motorlarında sıkça merak edilen "Belediyelere sorunlarımızı nasıl daha hızlı ileteceğiz?" sorusu da bu projeyle yanıt buluyor. Şehirlerdeki trafik, asayiş, çevre temizliği ve altyapı hizmetlerinin tek bir ekrandan kontrol edileceği dev Dijital Şehir Yönetim Merkezleri kurulacak. Vatandaşlar, geliştirilecek entegre mobil uygulamalar üzerinden mahallelerinde gördükleri bir çukuru, patlayan bir su borusunu veya yanmayan bir sokak lambasını anında merkeze iletebilecek ve sorunun çözüm sürecini telefonundan canlı olarak takip edebilecek.
2030'DA AKILLI ŞEHİRLER KURULUMU TAMAMLANACAK
Dışa bağımlılığı bitirmek amacıyla, 2030 yılına kadar akıllı şehir teknolojilerinde kullanılacak yazılım ve donanımların en az yüzde 80'inin yerli ve milli imkanlarla üretilmesi zorunlu hale getirilecek. Bu alanda teknoloji geliştirecek 500 yeni girişimci (startup) devlet tarafından doğrudan desteklenecek. Tüm bu sürecin yasal çerçevesini çizecek olan "Akıllı Şehir Kanunu" da önümüzdeki dönemde TBMM'ye gelerek yürürlüğe girecek.
