Türkiye'de tarım sektörünün ve üreticilerin belini büken borç yükü her geçen gün ağırlaşıyor. Cumhuriyet Halk Partisi (CHP) Niğde Milletvekili Ömer Fethi Gürer, çiftçilerin bankalara ve finans kuruluşlarına olan borçlarındaki dramatik artışı gözler önüne seren bir rapor hazırladı.
Gürer'in paylaştığı verilere göre, çiftçinin sadece bankalara olan borcu 1 trilyon 323 milyar lirayı bulurken, piyasaya olan borçlarla birlikte tarım kesimi toplam 1,5 trilyon liralık rekor bir borç yükü altında üretim yapmaya çalışıyor.
Çiftçi borçlarının 2021 yılının Temmuz ayından bu yana kesintisiz olarak arttığına dikkat çeken Gürer, "Bu, çiftçinin tam 55 aydır aralıksız borçlandığını gösteriyor. 2021 yılının Şubat ayında çiftçilerin bankalara olan borcu 134 milyar 892 milyon lira idi. 2026 yılının Şubat ayında ise bu rakam 1 trilyon 323 milyar 343 milyon liraya yükseldi. Son beş yılda borç yüzde 881 oranında, yani yaklaşık 9,8 kat büyüdü" dedi.
Yalnızca son bir yıl içindeki artışın bile endişe verici boyutlarda olduğunu belirten Gürer, 2025'ten 2026 Şubat'ına kadar borcun 387 milyar lira (yüzde 41,4) arttığını ifade etti.
"BORÇ 450 BİN TRAKTÖRDEN 1 MİLYON TRAKTÖRE ÇIKTI"
Durumun ciddiyetini traktör fiyatları üzerinden yaptığı bir kıyaslamayla anlatan Gürer, şu ifadeleri kullandı:
"2021 yılında bir traktör ortalama 300 bin lira idi ve çiftçinin toplam borcu yaklaşık 450 bin traktöre denk geliyordu. Bugün aynı traktörün fiyatı 1 milyon 300 bin liraya çıktı. Buna rağmen çiftçinin toplam borcu 1 milyon 18 bin traktör seviyesine ulaştı. Çiftçinin borcu, traktör değeri bazında bile 2,3 kat artmış durumda."
TAKİPTEKİ BORÇLAR 4 KAT ARTTI: HACİZLER KAPIDA
Girdi maliyetlerindeki (ilaç, tohum, gübre, mazot, elektrik vb.) fahiş artışlar ve ani iklim değişiklikleri nedeniyle gelir-gider dengesi bozulan çiftçiler, kredilerini ödemekte zorlanıyor.
Gürer'in verilerine göre, 2021'de 4 milyar 969 milyon lira olan bankalar tarafından takibe alınan (ödenemeyen) borç miktarı, yüzde 290 oranında artarak 2026'da 19 milyar 371 milyon liraya fırladı. Bugün Türkiye'nin birçok ilinde icra daireleri tarafından yüzlerce traktörün ve binlerce dönüm tarım arazisinin satışa çıkarıldığı belirtildi.
CHP'DEN ÇİFTÇİ İÇİN "ACİL ÖNLEM" ÇAĞRISI
"Çiftçi borçla ayakta duruyor" diyen CHP'li Gürer, üretimin devamlılığı için atılması gereken acil adımları ve partisinin çözüm önerilerini şöyle sıraladı:
Tarım Kanunu'nun 21. maddesinde belirtilen destekler eksiksiz verilmelidir.
Üretimin durmaması için traktör ve tarım arazilerinin haczedilmesinin önüne geçilmelidir.
Çiftçilerin kredi borçlarına uygulanan faizler silinmeli, ana para borçları en az 3 yıl süreyle ertelenmelidir.
Tarımsal üretimde kullanılan mazottan ÖTV ve KDV kaldırılmalıdır.
Yem ve gübre maliyetleri devlet tarafından sübvanse edilmelidir.
Yeniden taban fiyat uygulamasına dönülmelidir.
Savaş, kuraklık ve don gibi olumsuzluklardan ilk etkilenen kesim olan üreticilere pozitif ayrımcılık yapılmalıdır.
