Gelecek Partisi Genel Başkanı Ahmet Davutoğlu, sosyal medya platformu X üzerinden bir süredir sürdürdüğü “günün sorusu” videolarına “Hürmüz Boğazı düğümü nasıl açılır? Cumhurbaşkanı ne gibi bir diplomasi yürütmeli” başlıklı değerlendirmesiyle devam etti.
Davutoğlu, yaklaşık 35 gündür Körfez’de yaşanan gelişmelerin yalnızca bölgeyi değil tüm dünyayı etkilediğini belirterek, sürecin 1. Dünya Savaşı’nın ortaya çıkarabileceği sonuçlara benzer etkiler doğurabilecek bir risk taşıdığına dikkat çekti. Amerika-İsrail koalisyonunun İran’a yönelik başlattığı sürecin stratejik planlama ve etki analizinden yoksun olduğunu savunan Davutoğlu, kısa sürede rejim değişikliği hedeflendiğini ancak bu hedeflerin gerçekleşmediğini ifade etti. Bölgede büyük bir yıkım yaşandığını belirten Davutoğlu, İran ile Körfez ülkeleri arasındaki gerilimin artmasının “en acı tablo” olduğunu söyledi. Söz konusu denklemde üç ana taraf bulunduğunu dile getiren Davutoğlu, bunları Amerika-İsrail koalisyonu, İran ve başta Suudi Arabistan olmak üzere Katar, Bahreyn, Kuveyt ve Birleşik Arap Emirlikleri şeklinde sıraladı. Son dönemde yapılan açıklamaların Hürmüz Boğazı’na odaklandığını belirten Davutoğlu, özellikle Donald Trump’ın söylemlerinin bu noktaya kilitlendiğini ifade etti.
Trump’ın açıklamalarında askeri güce vurgu yaptığını ancak aynı zamanda Hürmüz Boğazı’nın açılmasına odaklandığını belirten Davutoğlu, ABD’de üst düzey askeri görev değişikliklerine de dikkat çekti. Davutoğlu, NATO’nun devreye sokulmaya çalışıldığını ancak üye ülkelerin temkinli davrandığını ve bu yaklaşımın sonuç vermediğini söyledi. İkinci seçenek olarak Körfez’den geçen ticari hatlardan çıkarı olan ülkelerin devreye çağrıldığını ifade eden Davutoğlu, Çin, Hindistan, Japonya ve Güney Kore gibi ülkelerin olası rolünü değerlendirdi. Ancak bu ülkelerin sahaya inmesinin yeni jeopolitik sorunlar doğurabileceğini, örneğin Hindistan’ın İsrail ile ilişkileri nedeniyle İran tarafından kabul görmeyebileceğini, Çin’in ise ABD ile rekabeti artıracağını dile getirdi. Japonya ve Güney Kore’nin ise tek başına yeterli kapasiteye sahip olmadığını ifade etti.
İran ve Körfez ülkelerinin güven duyacağı ve ABD’nin de itiraz etmeyeceği bir ülke grubunun oluşturulması önerisinde bulunan Davutoğlu, bu kapsamda Türkiye, Pakistan, Malezya ve Endonezya’dan oluşacak bir koalisyonun Hürmüz Boğazı’nda askeri denetim ve geçiş güvenliğini sağlamasını teklif etti. Bu dört ülkenin hem İran hem de Körfez ülkeleriyle iyi ilişkilere sahip olduğunu belirten Davutoğlu, aynı zamanda ABD ile de diyalog kanallarının açık olduğuna dikkat çekti. Davutoğlu, yapılması gerekenin söz konusu ülkelerin liderleri bir araya gelerek önce bir harekât planı hazırlaması, bu süreçte ABD nezdinde girişimde bulunularak operasyonların durdurulması ve geçici ateşkes için müzakere zemini oluşturulması olduğunu dile getirdi.
Davutoğlu, bu sürecin ardından İran ile doğrudan temas kurulmasını ve Tahran’da görüşmeler gerçekleştirilmesini önerdi. İlk aşamada ateşkes süresince Hürmüz Boğazı’nda güvenli geçişin sağlanmasının hedeflenmesi gerektiğini belirten Davutoğlu, devamında ise kalıcı ateşkesin ana unsurlarının ele alınabileceğini ifade etti. Bu unsurlar arasında İran’ın nükleer programı, balistik füze kapasitesi ve Körfez ülkeleriyle ilişkilerinin yanı sıra vekâlet savaşlarının da yer aldığını belirten Davutoğlu, nihai aşamada bir saldırmazlık paktına zemin hazırlanabileceğini dile getirdi.
Davutoğlu, söz konusu diplomatik girişimin İsrail’in bölgedeki etkisini sınırlayabileceğini ve daha geniş çaplı bir çatışmanın önüne geçebileceğini ifade ederek, Türkiye’nin öncülüğünde Pakistan, Malezya ve Endonezya ile birlikte yürütülecek bir girişimin Hürmüz Boğazı’ndaki krizin çözümünde önemli rol oynayabileceğini vurguladı.
Açıklamasının sonunda Davutoğlu, bu tür girişimlerin karşılık bulması halinde bölgede daha büyük bir çatışma riskinin önüne geçilebileceğini belirterek, önceliğin Hürmüz Boğazı’ndaki düğümün çözülmesi olduğunu kaydetti.
