DİSK Araştırma Merkezi (DİSK-AR), Eylül 2026 dönemine ilişkin Enflasyon Bülteni’ni yayımladı. Raporda, asgari ücretin yılın dokuzuncu ayında enflasyon karşısındaki kaybının 6 bin 828 liraya ulaştığı belirtildi.
Türkiye İstatistik Kurumu’nun (TÜİK) verilerini değerlendiren DİSK-AR, eylülde tüketici fiyatlarının aylık yüzde 1,84 arttığını, yıllık enflasyonun yüzde 29,73 olduğunu aktardı. On iki aylık ortalamalara göre enflasyon yüzde 31,49, yılbaşından bu yana fiyat artışı ise yüzde 24,32 olarak kaydedildi. Yıllık bazda en yüksek artış yüzde 48,62 ile eğitimde görülürken, eğitim fiyatları aylık yüzde 14,19 arttı. Aylık artışta eğitimden sonra yüzde 3,98 ile giyim ve ayakkabı geldi.
GIDA FİYATLARI 2005’TEN BU YANA 54,5 KAT ARTTI
Bültende uzun dönemli fiyat değişimlerine de yer verildi. TÜİK verilerine dayanan hesaplamaya göre, 2005’ten Eylül 2026’ya kadar genel fiyat düzeyi 36,9 kat yükselirken, gıda fiyatlarındaki artış 54,5 kata ulaştı. DİSK-AR, gıda fiyatlarının genel fiyatlardan daha hızlı yükselmesinin, bütçesinde gıdanın payı yüksek olan düşük gelirli kesimlerin geçim sıkıntısını artırdığını belirtti.
DÜŞÜK GELİRLİNİN BÜTÇESİNDE GIDANIN PAYI YÜZDE 29,2
Raporda gelir gruplarının enflasyondan aynı ölçüde etkilenmediğine dikkat çekildi. TÜİK verilerine göre en düşük yüzde 20’lik gelir grubu toplam gelirin yüzde 6,4’ünü alırken, bu kesimin harcamalarında gıdanın payı yüzde 29,2 oldu. Toplam gelirin yüzde 48’ini alan en yüksek yüzde 20’lik grupta ise gıda harcamalarının payı yüzde 12,4’te kaldı.
GIDADAN KISILAN PAY KİRA VE KONUTA GİTTİ
DİSK-AR, en düşük gelir grubunun harcama yapısındaki değişime de işaret etti. TÜİK’in 2023 ve 2025 Hanehalkı Tüketim Harcaması verilerine göre, en düşük yüzde 20’lik gelir grubunun bütçesinde gıdanın payı iki yılda yüzde 36’dan yüzde 29,2’ye geriledi. Raporda, aynı dönemde konut ve kiraya ayrılan payın arttığı belirtilerek, kira ve konut giderlerinden kısıntıya gidemeyen düşük gelirli hanelerin temel ihtiyaç olan gıdaya ayırdığı payın yaklaşık 7 puan düştüğü ifade edildi.
DİSK-AR’ın birim gelir hesabına göre de en düşük yüzde 20’lik kesim 100 birimlik gelirinin 29,2 birimini gıdaya harcarken geriye 70,8 birim kaldı. En yüksek gelir grubunda ise 750 birimlik gelirin 93 birimi gıdaya ayrılırken, gıda dışındaki harcamalar ve tasarruf için 657 birim kaldı.
MADDE FİYAT LİSTESİ ELEŞTİRİSİ
Bültende TÜİK’in Haziran 2022’den bu yana madde fiyat listesini yayımlamaması da eleştirildi. DİSK-AR, açtığı dava sonucunda Ankara 6. İdare Mahkemesi’nin söz konusu verilerin açıklanmasının TÜİK’in görevi olduğuna karar verdiğini ve kararın istinaf sürecinden geçerek kesinleştiğini belirtti. Raporda, buna rağmen madde fiyat listesinin açıklanmadığı kaydedildi.
