Yıkım sırasında ortaya çıkan malzemeler arasında çalışan kombi, klima ve petek gibi ikinci el olarak değerlendirilebilecek ürünlerin yanı sıra bakır kablolar, pirinç musluk ve bataryalar, alüminyum doğramalar, metal kapılar ve korkuluklar bulunuyor.
Geri dönüşüm açısından en yüksek ekonomik değere sahip kalemlerden biri ise yapıdaki demir oluyor. 20 daireli, 5 katlı ve yaklaşık 1.500-2.000 metrekare büyüklüğündeki eski bir apartmanda taşıyıcı sistemden yaklaşık 27 ila 68 ton brüt inşaat demiri çıkabileceği belirtiliyor.
HURDA GELİRİNDE SÖZLEŞME BELİRLEYİCİ
Necmi Çiçekçi’nin Türkiye gazetesinde yer alan haberine göre, kentsel dönüşüm sürecinde maliklerin dikkat etmesi gereken konulardan biri de yıkım sonrasında ortaya çıkan malzemelerin akıbeti.
Yıkılan binadan elde edilen hurdanın doğrudan müteahhide ait olduğunu belirleyen genel bir kural bulunmuyor. Bu konuda taraflar arasında imzalanan sözleşmenin hükümleri önem taşıyor. Sözleşmede hurda malzemelerin satışından elde edilecek gelirin kime ait olacağı açıkça kararlaştırılabiliyor.
Bazı anlaşmalarda ise yıkım şirketinin elde ettiği malzemenin değeri, yıkım hizmetinin bedelinden mahsup edilebiliyor. Bu nedenle bina sahiplerinin dönüşüm anlaşması yaparken yalnızca yeni yapının özellikleri, teslim tarihi ve paylaşım oranlarına değil, eski binadan çıkacak malzemelerin nasıl değerlendirileceğine ilişkin hükümlere de bakması gerekiyor.
BİR BİNADAN YÜZ BİNLERCE LİRALIK MALZEME ÇIKABİLİYOR
Geri dönüşüm sektörü temsilcilerinin verdiği bilgilere göre İstanbul’da 20 daireli tipik bir apartmandan elde edilebilecek geri kazanılabilir metal ve tesisat malzemelerinin toplam değeri yaklaşık 250 bin ila 750 bin lira arasında değişebiliyor.
Bu değerin önemli bölümünü yaklaşık 25-60 ton arasında çıkabileceği belirtilen inşaat demiri oluşturuyor. Bunun yanında bakır elektrik kabloları, alüminyum doğramalar, çelik kapılar ve pirinç bataryalar da ekonomik değer taşıyor.
Çalışır durumdaki kombi ve klimalar gibi bazı ürünler ise hurda yerine ikinci el piyasasında değerlendirilebiliyor.
GERİ DÖNÜŞÜM YIKIM MALİYETİNİ DE AZALTABİLİYOR
Yıkımdan çıkan malzemelerin ayrıştırılarak lisanslı geri dönüşüm tesislerine gönderilmesi, yalnızca ekonomik değer yaratmıyor. Aynı zamanda geri kazanılan malzemelerin yeniden hammadde olarak kullanılması ve yıkım maliyetlerinin azaltılması açısından da önem taşıyor.
İstanbul’da kentsel dönüşüm kapsamında çok sayıda yapının yıkılmasıyla birlikte demir, bakır, alüminyum ve diğer geri kazanılabilir malzemelerden oluşan ekonomik hacmin de büyümesi bekleniyor.
