İngiltere merkezli Financial Times (FT), Türkiye'nin sıfır atık politikası ile plastik geri dönüşüm sektörünün mevcut durumunu mercek altına aldı. Gazetenin haberinde, Türkiye'nin bir yandan atıkların azaltılması ve geri kazanımını hedeflerken diğer yandan Avrupa'nın en büyük plastik atık ithalatçısı konumunda bulunmasının yarattığı çelişkiye dikkat çekildi.
Haberde, ülkedeki geri dönüşüm altyapısı, kayıt dışı atık toplama faaliyetleri ve plastik kirliliğinin boyutları öne çıkarıldı.
İstanbul'daki çöp sahası dünya basınında: Metan salımında zirveye çıktı
AVRUPA'DAN TÜRKİYE'YE YÜZ BİNLERCE TON PLASTİK ATIK GELİYOR
Türkiye, Avrupa ülkelerinin plastik atık ihracatında en önemli adreslerden biri olmayı sürdürüyor.
Daha önce Guardian gazetesinde yayımlanan araştırmada, geçen yıl Avrupa Birliği ülkelerinden Türkiye'ye en az 503 bin ton, İngiltere'den ise 139 bin ton plastik atık gönderildiği belirtilmişti.
FT'nin haberinde ise Türkiye'nin geçen yıl yaklaşık 510 bin ton plastik atık ithal ettiği aktarıldı. Bu miktarın, yarım litrelik yaklaşık 25 milyar içecek şişesine karşılık geldiği ifade edildi.
Söz konusu hacim, OECD ülkelerinin plastik atık ihracatının yüzde 70'ine, dünya genelindeki toplam plastik atık ihracatının ise yüzde 36'sına denk geliyor.
Zengin ülkelerden daha düşük çevre denetimine sahip ülkelere atık gönderilmesi, çevre örgütleri tarafından 'atık sömürgeciliği' olarak tanımlanıyor.
GERİ DÖNÜŞÜMDEKİ TABLO ENDİŞE YARATIYOR
Türkiye'nin plastik atık yönetiminde karşılaştığı sorunlardan biri de geri dönüşüm oranlarının düşüklüğü.
Avrupa Birliği tarafından hazırlanan bir değerlendirmede, Türkiye'deki plastik atıkların yalnızca yüzde 10'unun geri dönüştürülebildiği, geri kalan bölümün ise depolama alanlarına gönderildiği veya çevreye zarar verecek şekilde yönetildiği belirtilmişti.
Avrupa Çevre Ajansı'nın değerlendirmelerine göre Türkiye'de genel atık geri dönüşüm oranı da yaklaşık yüzde 12 seviyesinde bulunuyor.
Uzmanların dikkat çektiği temel sorunlardan biri, çöplerin kaynağında yeterince ayrıştırılmaması. Plastik, kağıt ve diğer geri dönüştürülebilir malzemelerin birbirine karışması, bu atıkların yeniden kullanılmasını zorlaştırıyor. Sonuçta önemli miktarda malzeme depolama alanlarına gönderiliyor veya yakılıyor.
AB'nin düzenlemesi durumu daha da kötüleştirecek: Avrupa'nın plastik çöplüğü Türkiye oldu
ADANA'DAKİ PLASTİK KİRLİLİĞİ GÜNDEMDE
FT'nin haberinde, ithal plastik atıkların önemli bölümünün işlendiği Adana ve çevresindeki çevre sorunlarına da yer verildi.
Bölgedeki sulama kanallarında yapılan ölçümlerde mikroplastik yoğunluğunun yüksek seviyelere ulaştığı aktarıldı. Bazı ölçümlerde mikroplastik konsantrasyonlarının 132 kat daha yüksek olduğu, kanallardan saatte yaklaşık 5,3 milyar mikroplastik parçacığının geçtiği belirtildi.
Bu miktarın, İngiltere'nin başkenti Londra'dan geçen Thames Nehri'ndeki mikroplastik akışının yaklaşık 16 katı olduğu ifade edildi.
Greenpeace'in 2021 yılında gerçekleştirdiği araştırmada da İngiltere'den gönderilen plastik atıkların Adana'da açık alanlara bırakıldığı ve yakıldığı iddiaları gündeme gelmişti.
TÜRKİYE'NİN KENDİ ATIK MİKTARI DA OLDUKÇA YÜKSEK
Plastik atık ithalatının yanı sıra Türkiye'de üretilen evsel atıkların yönetimi de önemli bir sorun olarak öne çıkıyor.
FT'nin aktardığı verilere göre belediyeler her yıl yaklaşık 32 milyon ton atık topluyor. Bunun yaklaşık 3 milyon tonunu plastik atıklar oluşturuyor.
Kayıt dışı çalışan yaklaşık 500 bin atık toplayıcısının ise mevcut sıfır atık sisteminin büyük ölçüde dışında kaldığı belirtiliyor.
Türkiye'de geri dönüşüm sisteminin daha etkin hale gelebilmesi için atıkların kaynağında ayrıştırılması, kayıt dışı toplama faaliyetlerinin sisteme dahil edilmesi ve geri dönüşüm altyapısının geliştirilmesi gerektiği vurgulanıyor.
AB’nin plastik atık kararı belli oldu: Türkiye’ye sevkiyat sürecek
SIFIR ATIK PROJESİNİN HEDEFİ NE?
Türkiye'de 27 Eylül 2017'de başlatılan Sıfır Atık Projesi, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın eşi Emine Erdoğan'ın himayesinde yürütülüyor.
Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı tarafından uygulanan proje, atık oluşumunun azaltılması, kaynakların verimli kullanılması ve geri dönüşüm oranlarının yükseltilmesini amaçlıyor.
Proje uluslararası alanda da karşılık buldu. Türkiye'nin öncülüğünde Birleşmiş Milletler Genel Kurulu'nda 30 Mart'ın Uluslararası Sıfır Atık Günü ilan edilmesi kabul edildi.
Türkiye'nin gelecek hedefleri arasında geri kazanım oranını 2035 yılına kadar yüzde 60'a, 2053 yılına kadar ise yüzde 70'e yükseltmek bulunuyor.
Ancak Financial Times'ın gündeme taşıdığı plastik atık ithalatı, düşük geri dönüşüm oranları ve çevre kirliliği iddiaları, bu hedeflere ulaşılması için mevcut uygulamaların ne ölçüde yeterli olduğu tartışmasını yeniden gündeme getirdi.
