Haydarpaşa Garı’nın 1909’daki resmi açılışından bu yana yürütülen en kapsamlı restorasyon çalışmalarında, tarihi yapının temellerine ilişkin önemli bir tespit yapıldı. Kültür ve Turizm Bakanı Mehmet Nuri Ersoy, sosyal medya hesabından yaptığı açıklamada, garın orijinal projeleri üzerinde yürütülen araştırmalar ve jeoradar incelemeleri sonucunda temel altında bulunması gereken yaklaşık 1000 ahşap kazıktan yalnızca 200’ünün yerinde olduğunun belirlendiğini bildirdi.
Ersoy, “Orijinal projelerde yer alan yaklaşık 1000 ahşap kazığa yönelik jeoradar incelemelerinde, yalnızca 200 kazığın yerinde olduğu tespit edildi. Teknik incelemeler, ahşap kazıkların yaklaşık yüzde 80’inin zaman içinde yok olduğunu ortaya koydu” dedi.
KAZIKLAR 8 İLA 21 METRE UZUNLUĞUNDAYDI
Haydarpaşa Garı’nın orijinal projelerinin incelenmesiyle, ilk inşaat sırasında temel altına uzunlukları 8 ila 21 metre, çapları ise 50 ila 90 santimetre arasında değişen yaklaşık 1000 ahşap kazığın yerleştirildiği belirlendi.
Kazıkların mevcut durumunun tespit edilmesi amacıyla yapılan jeoradar çalışmasında 200 kazığın yerinde bulunduğu, 800 kazığın ise tespit edilemediği ortaya çıktı. Teknik değerlendirmelerde bu durum, ahşap kazıkların yaklaşık yüzde 80’inin yapının inşa edildiği tarihten bugüne kadar yok olduğunu gösteren bulgu olarak kayda geçti.
ZEMİNDE SIVILAŞMA RİSKİ TESPİT EDİLDİ
Restorasyon çalışmaları kapsamında Haydarpaşa Garı ve çevresindeki zemin koşulları da ayrıntılı olarak incelendi.
Sondaj, arazi ve laboratuvar testleri, jeofizik ölçümler ve aletsel gözlem çalışmalarında zeminin “ZF” sınıfında, heterojen dolgu ve sıvılaşabilir kumdan oluştuğu belirlendi.
Gevşek ve suya doygun özellik taşıyan zeminde sıvılaşma gerçekleşmesi halinde yapıda oturma ve yana doğru hareket meydana gelebileceği tespit edildi.
FORE KAZIK VE ENJEKSİYONLA GÜÇLENDİRME
Belirlenen risklerin ardından uzman mühendisler tarafından hazırlanan zemin iyileştirme projesi akademik heyetler tarafından incelendi ve Danışma Kurulu tarafından uygun bulundu.
Proje kapsamında yanal yayılmanın önlenmesi amacıyla yapı çevresine fore kazıklar yerleştirildi. Yapının içinde ve dışında ise kompaksiyon enjeksiyonu ve polimer enjeksiyonu uygulamalarıyla zemin güçlendirildi.
Ersoy, çalışmalar sırasında yapının davranışının teknik cihazlarla sürekli takip edildiğini ve uygulamaların kontrollü ve aşamalı biçimde sürdürüldüğünü belirtti.
AÇILIŞ TAKVİMİ YENİDEN DÜZENLENDİ
Haydarpaşa Gar Sahası’nın ilk etabının daha önce İstanbul Kültür Yolu Festivali’nin başlangıcında açılması planlanıyordu.
Ancak temel ve zemin güçlendirme uygulamaları, bilimsel analizler ve proje revizyonları nedeniyle çalışma takvimi yeniden düzenlendi.
Bodrum katındaki sınırlı çalışma koşulları, tarihi yapının mevcut taşıyıcı sistemine zarar verilmeden ilerlenmesi ve güçlendirme çalışmalarının üstyapı imalatlarıyla eş zamanlı yürütülmesi de takvimin uzamasına neden oldu.
ARKEOPARKTA YENİ KALINTILAR BULUNDU
Çalışmalar sırasında Haydarpaşa Arkeopark alanındaki kazılarda yeni arkeolojik kalıntılar da ortaya çıkarıldı.
Mevcut ve yeni bulunan kalıntıların korunabilmesi amacıyla altyapı, drenaj hatları ve ziyaretçi güzergâhlarına ilişkin projeler yeniden düzenlendi. Yeni buluntular için yapılması gereken koruma çalışmalarının da uygulama takvimini etkilediği belirtildi.
İLK ETAP İÇİN HEDEF 2027
Bakan Ersoy, 1909’da resmi olarak açılan Haydarpaşa Garı ve çevresindeki çalışmaların yapının tarihindeki en kapsamlı restorasyon olduğunu belirterek ilk etap için 2027 hedefini açıkladı.
Ersoy, “Önceliğimiz, bu eşsiz mirası bütün değerleriyle koruyarak güvenle geleceğe taşımak. Çalışmalarımızın ilk etabını 2027 yılı içinde tamamlayarak vatandaşlarımızla buluşturmayı hedefliyoruz” dedi.
HAYDARPAŞA KÜLTÜR VE SANAT MERKEZİNE DÖNÜŞECEK
Kültür ve Turizm Bakanlığı ile TCDD arasında 15 Ağustos 2024’te imzalanan protokol kapsamında Haydarpaşa Gar Sahası’nda koruma ve güçlendirme çalışmalarının yanı sıra yeni kültür ve sanat alanları oluşturuluyor.
Projede Anadolu Yakası’nın ilk arkeoloji müzesi, performans sanatları merkezi, kütüphane, sergi salonları ile sanat ve tasarım atölyeleri yer alacak.
Arkeopark, açık etkinlik alanları ve peyzaj düzenlemeleriyle Haydarpaşa Gar Sahası’nın İstanbul’un kültür ve sanat hayatına yeniden kazandırılması hedefleniyor.
