İstanbul'da toplu ulaşım alışkanlıklarını kökten değiştirecek tarihi bir adım atılıyor. Mevcut sistemde bir durak giden yolcu ile hattın en sonuna kadar giden yolcunun aynı ücreti ödediği metro ve tramvay ağlarında, adaletsizliği ortadan kaldıracak yeni bir döneme geçiliyor. Metrobüs hatlarında yıllardır başarıyla uygulanan ve vatandaşın bütçesini koruyan "iade otomatı" (gittiğin kadar öde) modeli, yeraltı ulaşım ağına da entegre ediliyor. İstasyonlardaki altyapı ve elektrik kablolama çalışmalarında sona gelinen projenin detaylarını ve mevcut güncel tarifeleri sizler için derledik.
İSTANBUL METRO VE TRAMVAYLARDA ÜCRET İADE SİSTEMİ NASIL ÇALIŞACAK?
Yeni ücretlendirme sisteminin çalışma mantığı, mevcut metrobüs (BRT) sistemiyle birebir aynı altyapıya dayanıyor. Yolcu, turnikeden giriş yaparken İstanbulkart'ından o hattın en uzun mesafesi baz alınarak tavan (maksimum) ücret kesilecek. Yolculuk tamamlanıp varış istasyonunda turnikeden çıkış yapıldığında ise, çıkış kapılarının hemen yanına yerleştirilen "Ücret İade Otomatlarına" kart okutulacak.
Sistem, bindiğiniz durak ile indiğiniz durak arasındaki mesafeyi (durak sayısını) anlık olarak hesaplayarak, kısa mesafe gitmişseniz aradaki ücret farkını anında İstanbulkart bakiyenize (sanal bakiye olarak) geri yükleyecek.
METRO VE TRAMVAY MESAFEYE GÖRE ÜCRETLENDİRME NE ZAMAN?
İstanbul Büyükşehir Belediyesi (İBB) iştiraki Metro İstanbul yetkilileri tarafından yürütülen proje kapsamında, pilot istasyonlarda cihaz kurulumları ve donanımsal elektrik hattı çekimleri tamamlanma aşamasına geldi. Sistemin hangi tarihte tam kapasiteyle tüm hatlarda (M1, M2, M4, T1 vb.) devreye alınacağına dair resmi bir lansman tarihi henüz açıklanmamış olsa da, altyapı çalışmalarının hızlanması uygulamanın kısa süre içinde pilot hatlarda test edilmeye başlanacağının sinyalini veriyor.
METROBÜS ÜCRET İADESİ UNUTULURSA BAKİYE YANAR MI?
Metrobüs veya yeni başlayacak metro sisteminde, yolculuğunuzu tamamladıktan sonra çıkış turnikesindeki iade makinesine kartınızı okutmayı unutursanız, sistem sizi "hattın son durağına kadar gitmiş" olarak kabul eder. Bu durumda, başlangıçta kartınızdan kesilen tavan ücret (en uzun mesafe ücreti) geçerli sayılır ve para iadesi alamazsınız. İade hakkı yalnızca o yolculuk sonundaki anlık okutma ile geçerlidir.
MARMARAY ÜCRET İADE SİSTEMİ METROLARDAN FARKLI MI?
Marmaray, TCDD (Ulaştırma Bakanlığı) tarafından işletilen ve halihazırda kendine ait "gittiğin kadar öde" sistemi bulunan bir hattır. İBB'nin metro ve tramvaylar için hazırladığı yeni sistem, Marmaray'ın mevcut iade mantığıyla aynı temele dayanmaktadır. Ancak fiyat tarifeleri, durak katsayıları ve kullanılan iade otomatlarının yazılım altyapıları iki kurum arasında farklılık gösterecektir.
İSTANBULKART ÜCRET İADESİ NASIL VE NEREDEN ALINIR?
İstanbulkart ücret iadesi, durumun türüne göre (ulaşımda "gittiğin kadar öde" iadesi veya kart/bakiye iadesi) farklı şekillerde ve yerlerden alınır.
1. Metrobüs ve Marmaray "Gittiğin Kadar Öde" İadesi
Metrobüs veya Marmaray hatlarında binişte en uzun mesafe ücreti peşin kesilir; inilen duraktaki iade cihazlarına kart okutularak fazla alınan tutar geri alınır. [1, 2, 3]
• Nereden alınır: İstasyon çıkışlarında yer alan ücret iade otomatları / cihazları. [1, 2]
• Nasıl yapılır:
o Fiziksel kart ile: İndiğiniz istasyondaki iade cihazına İstanbulkart'ınızı okutun. Fazla bakiye karta anında yüklenir.
o QR Kod ile: İstanbulkart Mobil uygulamasındaki QR alanını açın, iade cihazındaki karekodu okutarak iadenizi dijital hesabınıza yansıtın. [1, 2, 3, 4]
2. Mesafe Bazlı Otobüs İadesi (İndi-Bindi İadesi)
İETT'nin mesafe bazlı (kilometre başına ücret) hatlarında geçerlidir. [1]
• Şartı: Bu uygulamadan yararlanmak için İstanbulkart'ınızın kişiselleştirilmiş olması gerekir.
• Nasıl yapılır: Araçtan inerken kapı yanındaki okutucuya kartınızı tekrar okutursunuz (ikinci kez okutma/indikten sonra tarama), mesafe farkı karta otomatik iade edilir. [1]
3. Kart İptali ve Kalan Bakiyenin Tamamen İadesi
İstanbulkart'ınızı tamamen kapatmak ve içindeki bakiyeyi geri almak istiyorsanız:
• Nereden alınır: İETT Seyahat Kartı Başvuru Merkezleri veya yetkeli başvuru merkezleri.
• Nasıl yapılır: Merkezlere bizzat başvurarak kart iade/bakiye talep dilekçesi doldurmanız gerekir. İnceleme sonrası bakiye banka hesabınıza (EFT/Havale) aktarılır. Yanlış yüklemeler veya kart bedeli iadeleri için Kart Bedeli İadesi İçin Başvuru Formu doldurularak BELBİM üzerinden de işlem takip edilir
