Siyasette matematiksel anketlerin ötesine geçerek seçmenin psikolojisini ve duygularını inceleyen Işık Üniversitesi Duygular ve Siyaset Laboratuvarı, Türkiye'nin duygu haritasını çıkardı. Yılda dört kez yayınlanacak olan "Duygusal/Toplumsal Dirençlilik Endeksi"nin ilk verilerini değerlendiren Laboratuvar Direktörü Prof. Dr. Seda Demiralp, Medyascope'ta Ruşen Çakır'ın sorularını yanıtladı.
Demiralp'in paylaştığı verilere göre, Türkiye'de kutuplaşmış gibi görünen iktidar ve muhalefet seçmenleri aslında pek çok olumsuz duyguda ortaklaşıyor ancak bu duygulara verdikleri tepkiler ve umut kaynakları birbirlerinden tamamen ayrışıyor.
Seçmenin yaş haritası çıkarıldı: Gençler ve emekliler 'CHP' orta yaş 'AK Parti' diyor
"CHP 2024'TE SEÇİM KAZANDIRAN RÜZGARI KORUYOR"
Araştırmanın siyasi parti dinamiklerine yansıyan en dikkat çekici bulgularından biri, Cumhuriyet Halk Partisi (CHP) seçmeninin mevcut durumu oldu. Son dönemde muhalefet partilerine, özellikle de CHP'ye yönelik operasyonlar ve artan baskılar ekseninde seçmen davranışını analiz eden Prof. Dr. Demiralp, partinin kendi çekirdek tabanında hiçbir erime olmadığını vurguladı.
Demiralp, "CHP'nin kendi seçmenini aynen koruyor olması çok önemli. Yani 2024'te CHP'ye seçim kazandıran rüzgar hala esiyor. Bütün bu baskılara rağmen, belki de tarihin en büyük baskısını yaşarken, kendi seçmeninde bir fire olmadığını görüyoruz" ifadelerini kullandı. Demiralp, anketlerde görülen ufak çözülmelerin CHP'nin kemik kitlesinden değil, 19 Mart sürecinde tepkisel olarak partiye yönelen "kararsız (geçişken)" seçmenlerden kaynaklandığını belirtti.
ORTAK DUYGULAR: HAYAL KIRIKLIĞI, KORKU VE KAYGI
"Türkiye siyaseti size hangi duyguyu uyandırıyor?" sorusuna verilen yanıtlarda, siyasi parti ayrımı olmaksızın tüm seçmen gruplarında "hayal kırıklığı ve kaygı" duygularının en yüksek seviyede ölçüldüğü görüldü.
İnsanların hem iç siyasetteki gelişmelerden hem de dünyadaki savaş ve krizlerden dolayı büyük bir korku yaşadığını vurgulayan Demiralp, "Yanlış anlaşılma sonucu tutuklanmaktan veya siyasi sorunlara itiraz ettiğinde başının derde girmesinden korkma oranı çok yüksek. Üstelik bu durum iktidar seçmeninde de görülüyor. İktidar seçmeni kendi başına gelmese bile, bir vatandaşın itirazı sonucu olumsuzluk yaşayabileceğini kabul ediyor" dedi.
ÖFKE VE UMUT SEÇMENİ İKİYE BÖLÜYOR
Olumsuz duygulardaki ortaklığa rağmen, seçmenler "öfke" ve "umut" konularında keskin bir şekilde ikiye ayrılıyor:
- Muhalefet Seçmeni: Hayal kırıklığı ve kaygıya ek olarak, siyasete ve iktidarın en tepesindeki isimlere karşı doğrudan ve şiddetli bir "öfke" duyuyor. Ekonomik ve siyasi gidişata dair umudu ise oldukça düşük.
- İktidar Seçmeni: Zorlukların farkında olsa da öfkesini iktidarın zirvesine değil; dış güçlere, piyasa aktörlerine veya ara kademedeki yöneticilere (örneğin bakanlara) yöneltiyor. Ekonomi konusunda umutsuz olsalar da, "dış politika, savunma sanayii ve güçlü Türkiye" algısı üzerinden kendilerine bir "umut ve coşku" yaratabiliyorlar.
SAVAŞLAR "GÜÇLÜ LİDER" TALEBİNİ ARTIRDI
Dünyadaki savaşlar ve uluslararası krizler, Türk seçmeninin liderlik beklentilerini de etkiliyor. Demiralp, global krizlerin her iki seçmen grubunda da "Yetkileri geniş, güçlü bir liderle daha güvende olacağımı düşünüyorum" fikrini güçlendirdiğini belirtti.
Ancak burada kritik bir ayrım var: İktidar seçmeni bu kriz anlarında "İktidar değişikliğine soğuk bakıyorum, mevcut güçlü liderle devam edilmeli" derken; muhalefet seçmeni güçlü bir lider istiyor ancak bunun mevcut iktidar olmasını istemiyor. Demiralp bu durumu, "Muhalefet kendi güçlü adamını/liderini arıyor" şeklinde yorumladı.
GEÇİŞKEN SEÇMENİN ŞİFRESİ: "ADALET VE YUMUŞAK DİL"
Araştırma, seçimlerin kaderini belirleyen "geçişken (kararsız)" seçmenlerin profilini de netleştirdi. Bilişsel olarak siyasete çok fazla enerji harcamak istemeyen bu grubun özellikleri şöyle sıralandı:
Adaletsizliğe Tepkililer: Geçişken seçmeni en çok harekete geçiren kavram soyut bir demokrasi tartışmasından ziyade doğrudan "adaletsizlik" ve "suçla mücadeledeki eksiklikler".
Kavgadan Hoşlanmıyorlar: Bu seçmen grubu, iktidar seçmeni gibi çok öfkeli değil, muhalefet seçmeni gibi de çok umutsuz değil. Siyasette kullanılan sert, kavgacı ve agresif dilden anında uzaklaşıyorlar. Çözüm odaklı yaklaşımlar bekliyorlar.
Kısa ve Duygusal İçerik Tüketiyorlar: Uzun siyasi analizler yerine, duygulara hitap eden, zaman zaman kara mizah barındıran kısa içeriklerle (videolarla) daha kolay ikna edilebiliyorlar.
Özgür Özel: Erdoğan mevcudiyetini ara seçime borçludur! Kaçmak tükenmişliğin itirafıdır
"SEÇMEN CESUR AMA KAVGA ETMEYEN LİDER İSTİYOR"
Muhalefetin son dönemdeki miting performanslarını ve liderlik algısını da değerlendiren Prof. Dr. Demiralp, seçmenin ne beklediğini şu sözlerle özetledi:
"Geçmişte muhalefet seçmeninde liderliğin yeterince mücadele etmediğine dair bir yılgınlık vardı. Seçmen; kendisi için kavga etmeye hazır, korkmayan, cesur liderler ve partiler istiyor. Ancak bunu yaparken, sırf kavga etmek için gereksiz tartışmalara giren ve seçmenini de riske atan bir sertlik istemiyor. Karizmatik, hakkını arayan ama çözüm üreten bir yapı arzuluyor."
