TBMM Plan ve Bütçe Komisyonunda Adalet Bakanlığının 2027 yılı bütçesi görüşülürken, Yeni Parti Diyarbakır Milletvekili ve TBMM İnsan Haklarını İnceleme Komisyonu Başkanvekili Sezgin Tanrıkulu, Adalet Bakanı Akın Gürlek'e seslendi.
Konuşmasında yargı bağımsızlığı, hukuk güvenliği, siyasi davalar, basın özgürlüğü ve cezaevlerindeki koşullara değinen Tanrıkulu, Türkiye'de yargının siyasi amaçlarla kullanıldığını ileri sürdü.
Tanrıkulu, siyasi mücadelede insani ve vicdani ölçülerin korunması gerektiğini belirterek iktidara çağrıda bulundu.
"AK PARTİ SİYASETİ YARGI ÜZERİNDEN ŞEKİLLENDİRMEYE ÇALIŞIYOR"
Konuşmasına Yeni Partinin siyasi hedeflerini anlatarak başlayan Tanrıkulu, iktidara seçimler yoluyla ve meşru siyasi yöntemlerle gelmek istediklerini söyledi. Siyasi mücadelenin partiler, siyasi aktörler ve demokratik araçlarla yürütülmesi gerektiğini vurgulayan Tanrıkulu, AK Parti'nin ise yargıyı siyasi mücadelede bir araç haline getirdiğini savundu.
Tanrıkulu, şu ifadeleri kullandı:
"Biz ana muhalefet partisiyiz. Bu rejimi değiştirmek, seçimle iktidara gelmek ve bunu meşru yollarla gerçekleştirmek istiyoruz. Bizim siyasi hedefimiz budur."
AK Parti'nin 23 yıllık iktidarının ardından siyaseti başka araçlarla yürütmeye çalıştığını iddia eden Tanrıkulu, "Siyasetin alanını yargı eliyle daraltmaya, siyasi mücadeleyi yargı üzerinden şekillendirmeye çalışıyor" dedi.
ADALET BAKANI GÜRLEK'E: "SİYASAL İHTİYAÇLARA KARŞILIK VERDİĞİNİZ İÇİN BU GÖREVDESİNİZ"
Sezgin Tanrıkulu, Adalet Bakanı Akın Gürlek'in daha önce yürüttüğü yargı görevlerine ve bakanlığa atanma sürecine de değindi. Gürlek'in görev aldığı bazı davaların kamuoyunda tartışmalara neden olduğunu belirten Tanrıkulu, bakanlığa getirilmesinin siyasi tercihlerle bağlantılı olduğunu öne sürdü.
Tanrıkulu, "Adalet ve Kalkınma Partisinin siyasal ihtiyaçlarına karşılık verdiğiniz için bu görevdesiniz. O siyasi ihtiyaçlar ortadan kalktığında bu görevinizin de değişeceğini biliyoruz. Çünkü bir siyasetçinin yerine getirildiniz" ifadelerini kullandı.
Bu sözlerini Meclis tutanaklarına geçirilmesi amacıyla dile getirdiğini belirten Tanrıkulu, sorunun kişisel değil, yapısal olduğunu savundu.
"TÜRKİYE ARTIK BİR HUKUK DEVLETİ OLMAKTAN ÇIKMIŞTIR"
Hukukun öngörülebilirliğinin hukuk devletinin temel ilkelerinden biri olduğunu vurgulayan Tanrıkulu, Türkiye'de vatandaşların hukuki güvenlikten yoksun kaldığını ileri sürdü. Tanrıkulu, "Türkiye artık bir hukuk devleti olmaktan çıkmıştır" diyerek mevcut yargı düzenine yönelik eleştirilerini sürdürdü.
Hukukun yalnızca belirli kişiler için değil, herkes için öngörülebilir olması gerektiğini ifade eden Tanrıkulu, şöyle konuştu:
"Bugün Türkiye'de hukuk hiç kimse bakımından öngörülebilir değildir. Burada oturanlar bakımından bile öngörülebilir değildir."
Adalet Bakanı Gürlek'in bir davaya ilişkin bilgileri kamuoyuyla paylaşmasını da eleştiren Tanrıkulu, bunun Anayasa'nın 138. maddesi bakımından sorun oluşturduğunu savundu.
Tanrıkulu, Türkiye'de hukuk güvenliği ve öngörülebilirliğin ortadan kalktığını iddia etti.
"SİYASİ PARTİLER, SİYASİ AKTÖRLER VE BASIN HEDEF ALINIYOR"
Siyasi mücadelenin üç temel unsurunun baskı altında olduğunu ileri süren Tanrıkulu, bunları siyasi partiler, siyasi aktörler ve siyasi araçlar olarak sıraladı. Bir siyasi partiye el konulduğunu savunan Tanrıkulu, çok sayıda yerel siyasetçinin ve cumhurbaşkanı adaylarının da aralarında bulunduğu isimlerin yargı süreçleriyle karşı karşıya bırakıldığını söyledi.
Basın özgürlüğüne yönelik uygulamaları da eleştiren Tanrıkulu, T24'ün 40 gündür kapalı olduğunu belirterek yayın organlarına yönelik erişim engellerine dikkat çekti.
Tanrıkulu, geçmişte sosyal medya platformlarına yönelik erişim engelleri konusunda Anayasa Mahkemesine yaptığı başvuruyu hatırlattı.
"Ben 2013-2014 yıllarında milletvekili olarak, Twitter'a ilişkin bir başvuruda Anayasa Mahkemesinden 10 gün içinde karar alabilmiştim. Bugün ise o başvuru yollarını kullanmak bile mümkün değil" dedi.
"YARGIYA GÜVEN CUMHURİYET TARİHİNİN EN DÜŞÜK SEVİYELERİNDE"
Türkiye'de yargıya duyulan güvenin ciddi biçimde gerilediğini savunan Tanrıkulu, uluslararası endekslerdeki değerlendirmelere işaret etti. Tanrıkulu, "Eğer Türkiye gerçekten bir hukuk devleti olsaydı, yargıya güven bu noktada olmazdı" ifadelerini kullandı.
Yargı sisteminde yaşanan sorunların yalnızca bireyleri değil, toplumun tamamını ilgilendirdiğini belirten Tanrıkulu, mevcut düzenin değişmesi gerektiğini savundu.
"Karşımızda kişisel değil, yapısal bir sorun var. Bu sorun hepimizi ilgilendiriyor. Bu dönemin değişmesi gerekiyor. Biz bu dönemi değiştireceğiz. Türkiye'yi yeniden gerçek bir hukuk devletiyle buluşturacağız" diye konuştu.
SİNCAN CEZAEVİ ZİYARETİNİ ANLATTI: "VİCDAN AZABI DUYDUM"
Tanrıkulu'nun konuşmasında en dikkat çekici bölümlerden biri, geçtiğimiz hafta gerçekleştirdiği Sincan Cezaevi ziyaretine ilişkin değerlendirmeleri oldu. Yaklaşık 40 yıllık hukukçuluk deneyimi boyunca çok sayıda ağır insan hikayesiyle karşılaştığını belirten Tanrıkulu, Sincan Cezaevinde dinlediklerinin kendisini derinden etkilediğini söyledi.
Tanrıkulu, "Geçen hafta, hemen yanı başımızdaki Sincan Cezaevini ziyaret ettim. Orada dinlediklerim karşısında gerçekten vicdan azabı duydum" dedi.
Meclise yaklaşık 10-20 kilometre uzaklıkta yaşananlara dikkat çeken Tanrıkulu, sözlerini şöyle sürdürdü:
"40 yıllık hukuk yaşamım boyunca çok sayıda ağır insan hikayesine tanıklık ettim. Ancak Meclise 10-20 kilometre mesafede, yanı başımızda yaşananların insanı bu kadar derinden yaralaması kabul edilemez."
Tanrıkulu, cezaevinde bulunan ve kamuoyunun yakından tanıdığı bazı kişilerin çok ağır süreçlerden geçtiğini belirterek bu durumların yaşanmaması gerektiğini ifade etti.
"SİYASİ MÜCADELEDE İNSANİ VE MEDENİ ÖLÇÜLERİ KAYBETMEMELİYİZ"
Konuşmasının devamında siyasi rekabetin insani değerleri ortadan kaldırmaması gerektiğini vurgulayan Tanrıkulu, siyasetçilere ve kamu görevlilerine çağrıda bulundu. Uzun yıllardır hukukçu ve siyasetçi olarak görev yaptığını hatırlatan Tanrıkulu, siyasi görüş ayrılıklarına rağmen insani ve medeni ölçülerin korunmasının önemine değindi.
Tanrıkulu, "Bütün bu görevleri yerine getirirken asıl dikkat edilmesi gereken şeyin insani ve medeni ölçüleri kaybetmemek olduğunu düşünüyorum. Herkes için, her koşulda bu ölçüleri korumak zorundayız" dedi.
Bu ölçülerin kaybedilmesinin toplumda derin yaralar açtığını belirten Tanrıkulu, yaşananların geride ağır insan hikayeleri bıraktığını söyledi.
"BU DEVLET ARŞİV YAKMIYOR, TARİH HER ŞEYİ KAYDEDİYOR"
Sezgin Tanrıkulu, konuşmasının son bölümünde geçmiş dönemlerde siyasetçilerin ve bürokratların uluslararası raporlarda isimlerinin yer almaması konusunda gösterdikleri hassasiyeti hatırlattı. 1990'lı ve 2000'li yıllarda kamu görevlilerinin insan hakları ihlallerine ilişkin uluslararası belgelerde adlarının geçmesinden kaçındıklarını belirten Tanrıkulu, günümüzde alınan kararların da ileride hatırlanacağını söyledi.
Tanrıkulu, Adalet Bakanı Gürlek'e ve komisyon üyelerine hitaben şu ifadeleri kullandı:
"Bugün de bu dönemde yaşananlar unutulmayacak. Ben şunu çok iyi biliyorum: Bu devlet arşiv yakmıyor. Yaşananların, alınan kararların, yapılanların mutlaka bir yerde kaydı kalıyor. Tarih bunları kaydediyor."
"HUKUK DEVLETİNİ YENİDEN İNŞA ETMEK KADAR İNSAN ONURUNU KORUMAK DA SORUMLULUĞUMUZ"
Tanrıkulu, konuşmasını siyasi mücadelede vicdani sorumlulukların unutulmaması gerektiğini vurgulayarak tamamladı. İktidar mücadelesinin insani değerlerin önüne geçmemesi gerektiğini söyleyen Tanrıkulu, şu çağrıda bulundu:
"Dolayısıyla siyasi mücadelemizi sürdürürken, iktidar mücadelesi verirken en azından insani ve vicdani ölçüleri kaybetmeyelim. Hukuk devletini yeniden inşa etmek kadar, insan onurunu korumak da hepimizin sorumluluğudur."
Öte yandan Adalet Bakanı Akın Gürlek, aynı gün komisyonda yaptığı bütçe sunumunda hukuk devleti ilkelerine bağlı olduklarını belirterek hiç kimsenin hukukun üstünde olmadığını, vatandaşların da hukuki güvencelerden mahrum bırakılamayacağını söyledi.
