Yapay zeka kullanımının yaygınlaşmasıyla birlikte, insanlığın bilişsel sağlığı üzerinde ciddi bir risk tablosu oluşuyor.
Massachusetts Teknoloji Enstitüsü (MIT) bünyesinde çalışmalar yürüten araştırmacı Nataliya Kosmyna, öğrencilerin ChatGPT, Google Gemini ve Claude gibi sohbet robotlarını yoğun kullanmasının öğrenme süreçlerini baltaladığını fark etti.
İnternetin yayılmasıyla ortaya çıkan ve bilgiyi hatırlama kapasitesini düşüren 'Google etkisi' kavramına benzer şekilde, düşünme süreçlerinin teknolojiye devredilmesi problem çözme ve hafıza yeteneklerini daha da olumsuz etkiliyor.
Yapay zekanın tanı koyma başarı oranı yüzde 85'e ulaştı
BEYİN AKTİVİTESİNDE YÜZDE 55 ORANINDA DÜŞÜŞ SAPTANDI
Teknolojinin nörolojik etkilerini ölçmek amacıyla 54 öğrencinin katılımıyla bir deney yapıldı.
Teknolojiden bağımsız olarak kendi zihinleriyle makale yazan öğrencilerin beyin aktiviteleri oldukça yüksek seviyelerdeyken, ChatGPT kullanan grupta beyin aktivitesinin yüzde 55 oranında azaldığı saptandı.
Özellikle bilgi işleme ve yaratıcılık alanlarında ciddi bir düşüş yaşandığı Elektroensefalografi (EEG) verileriyle kanıtlandı.
Üstelik bu öğrenciler, oluşturdukları metinleri sonradan hatırlayamadı ve yazdıkları üzerinde hiçbir sahiplik hissetmedi.
4 ay sonra yapılan takip çalışması, yapay zeka kullanan öğrencilerin desteksiz yazı yazarken sinirsel bağlantılarının daha zayıf olduğunu ortaya koydu.
BİLİŞSEL TESLİMİYET UZMAN BECERİLERİNİ BİLE KÖRELTİYOR
Pennsylvania Üniversitesi tarafından yapılan araştırmaya göre, insanlar yapay zekanın sunduğu verileri sorgulamadan kabul etme ve kendi sezgilerini yok sayma eğilimi gösteriyor.
Literatürde 'bilişsel teslimiyet' olarak adlandırılan bu durum, uzman seviyesindeki profesyonelleri dahi etkiliyor.
Yapay zeka destekli bağırsak kanseri taraması yapan uzmanların, teknoloji desteği olmadan tümörleri tespit etmede eskiye göre daha başarısız oldukları belirlendi.
Yapay zekanın dalkavuk sohbet robotlarının tehlikeli sarmal modeli
DÜŞÜK GAMA DALGALARI ALZHEIMER VE BUNAMA HABERCİSİ OLABİLİR
Nöroloji uzmanı Vivienne Ming, Berkeley Üniversitesi öğrencileriyle gerçekleştirdiği çalışmada, sadece yapay zekaya soru sorup yanıtı kopyalayan bireylerin beyinlerinde gama dalgası aktivitesinin çok düşük olduğunu saptadı.
Vivienne Ming, bu zayıf sinirsel aktivitenin ilerleyen yaşlarda bilişsel gerilemeyle doğrudan bağlantılı olabileceği konusunda uyarıyor.
Küresel Konumlandırma Sistemi (GPS) navigasyon araçlarına aşırı güvenin mekansal hafızayı zayıflatarak Alzheimer ve bunama riskini artırabilmesi gibi, yapay zekaya bağımlılık da benzer bir tehlike oluşturuyor.
Araştırmaya katılanların sadece yüzde 10'undan azı yapay zekayı bir analiz aracı olarak kullanırken, bu azınlık grup çok daha doğru tahminlerde bulunuyor ve yoğun beyin aktivitesi gösteriyor.
ZİHNİ KORUMAK İÇİN HİBRİT ZEKA VE VERİMLİ SÜRTÜŞME ŞART
Uzmanlar, beyin sağlığını korumak için zihinsel görevleri tamamen makineye devretmek yerine 'hibrit zeka' modelinin benimsenmesi gerektiğini vurguluyor.
Yapay zekayı zihni körelten bir araç değil, aksine geliştiren bir yardımcı olarak kullanmak için şu yöntemler öneriliyor: Konuların temelini yapay zeka olmadan öğrenin ve sorulara cevap almadan önce eleştirel şekilde düşünün.
Yapay zekadan fikirlerinizi onaylamasını beklemek yerine ona bir 'düşman talimatları' yöntemiyle yaklaşın; argümanlarınızın neden yanlış olduğunu bulmasını isteyin.
Ayrıca yapay zekadan doğrudan cevap değil, sorular sormasını talep ederek 'verimli sürtüşme' yaratın.
"Zihnimiz bilişsel kısayolları çok sevse de, uzun vadede yaratıcılığımız için kendi zihnimizi zorlamaya devam etmemiz kritik önem taşıyor" diyen uzmanlar, hibrit modelin zihinsel sağlığın anahtarı olduğunu belirtiyor.
