İran’da protestoların yayılması sonrası hükümetin internet erişimini kesmesi, ülkedeki kripto para kullanıcılarının işlemlerini nasıl sürdürdüğü sorusunu gündeme getirdi. İnternet kesintisine rağmen Bitcoin işlemlerinin tamamen durmadığı, alternatif teknolojilerin devreye alındığı belirtiliyor.
İran’da internet erişimi, İran riyalinin ABD doları karşısında rekor düşük seviyelere gerilemesinin ardından başlayan protestolar sonrası perşembe günü ülke genelinde kesildi. Bu gelişme, milyonlarca kripto para kullanıcısının dijital varlıklara erişimini zorlaştırdı.
Veri platformu Statista’ya göre yaklaşık 92 milyon nüfusa sahip İran’da 7 milyona yakın kişinin kripto para kullandığı tahmin ediliyor. Blockchain analiz şirketi TRM Labs ise Ocak 2025 ile Temmuz 2025 arasında ülkede yaklaşık 3,7 milyar dolarlık kripto varlık akışının izlendiğini açıkladı.
Alternatif bağlantı ve iletim yöntemleri
İnternet erişimi olmadan kripto para kullanımı ciddi kısıtlamalar içerse de bazı teknolojiler İran’daki kullanıcılar için alternatif çözümler sunuyor. Uydu tabanlı internet hizmeti Starlink, altyapının bulunmadığı veya kesildiği bölgelerde internet erişimi sağlayabilmesiyle öne çıkıyor. Daha önceki kesintilerde olduğu gibi, Starlink’in ülkede yeniden devreye alınması yönünde çağrılar yapıldığı bildirildi. Bu yönde atılan adımlara ilişkin ise resmi bir doğrulama bulunmuyor.
Bitcoin altyapı şirketi Blockstream tarafından işletilen uydu ağı da bir diğer seçenek olarak öne çıkıyor. Söz konusu sistem, internet bağlantısı olmadan Bitcoin ağ verilerinin dünya genelinde yayınlanmasına imkan tanıyor. Ancak işlemlerin blok zincirine kalıcı olarak eklenebilmesi için ağın herhangi bir noktasında internet bağlantısına ihtiyaç duyuluyor.
Öte yandan, Jack Dorsey tarafından geliştirilen ve Bluetooth tabanlı çalışan merkeziyetsiz mesajlaşma uygulaması Bitchat’in, Bitcoin işlem verilerinin cihazlar arasında iletilmesine olanak tanıdığı belirtiliyor. Zincir üstü doğrulama için ise yine internet bağlantısı bulunan bir cihaza ihtiyaç duyuluyor.
Uygulama istatistiklerine göre Bitchat, lansmanından bu yana 1,4 milyondan fazla kez indirildi. Son 24 saatte yaklaşık 19 bin, son bir haftada ise 460 bini aşkın indirme gerçekleştiği kaydedildi.
Çevrimdışı kripto çözümleri geliştiriliyor
İnternet erişimi olmadan kripto para kullanımını mümkün kılmayı amaçlayan farklı projeler de geliştiriliyor. Mayıs 2025’te tanıtılan Darkwire adlı araç, uzun menzilli radyo sinyalleri kullanarak merkeziyetsiz bir ağ üzerinden veri iletimini hedefliyor. Ancak bu sistemde de işlemlerin doğrulanması için ağdaki bir noktanın internete erişmesi gerekiyor.
Bunun yanı sıra, Güney Afrikalı yazılım geliştirici Kgothatso Ngako tarafından geliştirilen ve Machankura olarak bilinen çözümün, mobil telekom ağları üzerinden internet bağlantısı olmadan Bitcoin gönderme ve alma imkanı sunduğu ifade ediliyor. Mart 2023’te yayımlanan bir Forbes haberinde de bu sisteme yer verilmişti.
Uzmanlar, İran örneğinin internet erişimi kısıtlanan bölgelerde kripto paraların tamamen işlevsiz hale gelmediğini, ancak kullanımın ciddi ölçüde zorlaştığını gösterdiğine dikkat çekiyor.
Not: Bu içerik bilgilendirme amaçlıdır ve yatırım tavsiyesi olarak değerlendirilmemelidir. Yatırım kararlarınızı vermeden önce kendi araştırmanızı yapmanız tavsiye edilir.
