Otoriter rejimlerde ve sivil özgürlüklerin kısıtlı olduğu ülkelerde hayatları pahasına insan haklarını savunan kişi ve kurumları onurlandıran Graciela Fernández Meijide Ödülü, 2026 yılında küresel bir kapsama ulaşarak Ekvator Ginesi, Çin ve Kuzey Kore'den isimlere verildi. Çin'den ödüle layık görülen isim ise Uygur edebiyatına yaptığı katkılarla tanınan ve 10 yıldır cezaevinde olan Yalkun Rozi oldu.
Ödül töreninin, Ağustos ayında "Totalitarizm Kurbanlarını Anma Günü" kapsamında düzenlenecek özel bir konferansta gerçekleştirileceği açıklandı.
Tanınmış bir yazar, yayıncı ve edebiyat eleştirmeni olan Yalkun Rozi, geçmişte Xinjiang Eğitim Bakanlığı'nın Uygur Ders Kitapları Bölümü'nde editörlük görevini yürütmüştü. 2001 ile 2011 yılları arasında ilkokul, ortaokul ve lise düzeyinde 90'dan fazla ders kitabı ve ek materyal hazırlayan Rozi'nin çalışmaları, Uygur kimliği, tarihi ve kültürünün yeni nesillere aktarılmasında önemli bir rol oynamıştı.
Ekim 2016'da, hazırladığı ders kitaplarında "ideolojik sorunlar" olduğu gerekçesiyle soruşturmaya tabi tutulan Rozi, 3 Ocak 2018 tarihinde Urumçi'de "devlet iktidarını yıkmaya teşvik" suçlamasıyla 15 yıl hapis cezasına çarptırıldı.
UYGUR HAREKETİ'NDEN ÖDÜL KARARINA DESTEK VE ÇAĞRI
Ödül kararını coşkuyla karşıladıklarını belirten Uygur Hareketi (Uyghur Movement), Rozi'ye yöneltilen suçlamaların asılsız olduğunu ve bu tutuklamanın Uygur kültürünü yok etme politikasının bir parçası olduğunu savundu.
Uygur Hareketi İcra Direktörü Rushan Abbas, karara ilişkin yaptığı açıklamada şu ifadeleri kullandı: "Yalkun Rozi’nin 2026 Graciela Fernández Meijide Ödülü’nü almasıyla gurur duyuyoruz. Bu ödül, Uygur ruhu için bir zaferdir. Çin Komünist Partisi (ÇKP) en büyük âlimlerimizi hapsederek tarihimizi yeniden yazmaya çalışsa da, bu onur Uygur kültürünün ÇKP’nin kimliğimize ve varlığımıza karşı yürüttüğü savaşa karşı dirençli olduğunu kanıtlıyor. Amacımız küresel çapta yankı buluyor. Yalkun Rozi’nin ve tutuklu olan her entelektüelin sesini yükseltmeye devam edeceğiz, ta ki hepsi özgür olana kadar. CADAL’a minnettarız."
Açıklamanın sonunda, Yalkun Rozi ve keyfi olarak gözaltında tutulan tüm Uygurların derhal serbest bırakılması çağrısı yinelenerek, uluslararası toplumun bu insan hakları ihlallerine karşı harekete geçmesi talep edildi.
