IŞIL ÇALIŞKAN / İSTANBUL
Osmanlı Dönemi’nin tanınan simalarından Hacı Beyzade Ahmet Muhtar’ın 1921 yılında yayımlanan ‘Salık Veren Mühibban’ kitabı yeniden basıldı. İlk özel ilan kitabı olma özelliği taşımasının yanı sıra 1920’lerin İstanbul’undaki sosyal ve ticari hayatı tanıma imkanı veriyor. Basın İlan Kurumu’nun yayımladığı kitapta Türkiye’deki ilan ve reklam tarihinin nereden geldiğini anlatılıyor. Kitapta, o yıllarda ticari işletmelerin ilanlarında doğrudan halka hitap eden ifadeler kullandığı ve kendileriyle ilgili detaylar verdikleri dikkat çekiyor. Eskitilmiş kitap anlamına gelen salname içeriğinde hazırlanan yayın, takvim ve sultanları tanıtarak başlıyor. Lağımcısından yağcısına, baltacısına verilen pek çok ilan var. İşte bazı örnekler...
TÜRK ALEMİNİN UCUZ VE KIYMETTAR TERZİSİ
“Altı aylık bir hayata malik olan bu genç ticarethane, payitahtında inkılaplar yapmıştır. Kumaşıyla beraber pek ucuz olarak imal eylediği kostümler muhayyerü’l ukuldür (akıllara durgunluk verir). Meşher-i maharet ve nefaset olan muhteşem salonları şehrimizin beş seneden beri esvap buhranından muzdarip ve teşe halkıyla lebalep doludur. Kumaş vesair mevadd-ı imaliyedeki (kullanılan maddeler) zerafet ve metanet fevkal istirkaptır (rekabet ötesidir).”
EMRAZ-I DAHİLİYE VE ZÜHREVİYE MÜTEHASSISI DOKTOR, MUALLİM ŞEREFETTİN
“Beyazıt’ta Kemal Bey Eczanesi’nde cuma ve pazardan maada (başka) her gün öğleden sonra muayene ve tedavi eder. Müstahzatından cilde letafet, beyazlık veren ve yüzdeki, vücuttaki çilleri izale eden Muallim Şerefettin Çil Suyunu her yerde arayınız.”
YEGANE İSLAM KUYUMCUSU
“Kıymet-i Hakikiyesi üzerine mücevheratını almak veya satmak arzu edenler! Ahmet Celalettin Bey’in Çarşıyıkebir Papazoğlu Sokağı’nda 38-40 numaralı dükkanına teşrif ediniz. Orası her nevi mücevheratınızı her yerden en ehven bir fiyatla tedarik ettiren yegane bir İslam kuyumcusudur. Model üzerine siparişat kabul olunduğu gibi müşterin-i kirama ayrıca teshilat irae edilir.”
HİÇBİR LEKE FİLAN BIRAKMAZ
“Eczanelerde “magnazi kalsine” namıyla satılan beyaz bir tozu bir miktar benzin ile ıslattıktan sonra bununla gerek pencere camlarını gerek diğer çerçeveli tablo camlarını temizleyiniz. Fevkalade kolay olarak temizlenir ve son derece şeffaf bir hale gelir ve hiçbir leke filan bırakmaz.”
KERESTECİ MUSA REİSZADE BİRADERLER TİCARETHANESİ
“Başlıca muamelatı keresteciliktir. Her nevi Anadolu ve Avrupa keresteleri bulunur ve her türlü mamelat-ı ticariye icra ederler. Kendi vasıtalarıyla nakliyat-ı bahriye icra ederler. Orman işletmek ticaret-i asliyelerindendir. Şubeleri: Kastamonu, Bartın, Cide, İnebolu, Ayvancık, Sinop.”
HANGİ ESNAF, HANGİ SEMTTEYDİ?
Dönemin İstanbul’unda esnafların hangi semtlerde yoğunlaştığını da kitaptaki bilgilerden öğrenmek mümkün:
* Bisikletçiler bugün de olduğu gibi ağırlıklı olarak Unkapanı’nda.
* Ressamlar Şişli, Beşiktaş, Üsküdar civarlarında.
* Kasaplar, Karaköy civarında.
* Leblebiciler Beşiktaş civarı.
* Nalburlar Aksaray’da.
* Pastacılar Beyazıt-Çemberlitaş civarı.
* Şeker ve kahveciler Mısırçarşısı.
* Terlikçiler ve tespihçiler Şehremini’de.
* Hokkabazlar Beyazıt civarında.
