Artvin'in Ardanuç ilçesinde bulunan ve bölge tarihinin önemli yapı taşlarından biri olan Gevhernik Kalesi'nde gerçekleştirilen arkeolojik kazılar, tarihin derinliklerinden gelen değerli bulguları gün yüzüne çıkardı.
Devam eden çalışmalarda, bir mezar odası, geniş bir aşevi, sarnıçlar, çeşitli sikkeler ve seramik parçaları keşfedildi.
Kültür ve Turizm Bakanlığı ile Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi'nin bilimsel iş birliğiyle yürütülen kazı faaliyetleri, kale içerisindeki tarihi kilise ve çevresindeki yapı gruplarına odaklanmış durumda.
Orta Çağ'da hüküm süren Gürcü Krallığı ve daha sonra Osmanlı İmparatorluğu döneminde idari merkez olarak kullanılan bu kritik bölge, zengin bir kültürel katmana sahip.
Bu yılki kazı sezonunda elde edilen en çarpıcı sonuçlar arasında, kalenin geçmişindeki sosyal ve idari yapıyı kanıtlayan yapılar yer alıyor.
Ortaya çıkarılan büyük bir aşevi, önemli bir nüfusun barındığına işaret ederken, su ihtiyacını karşılamak için kullanılan sarnıçlar da dikkat çekiyor.
Ayrıca, bulunan sikkeler ve mezar odası bölgenin yönetimsel ve ekonomik geçmişi hakkında somut veriler sunuyor.
Kazı heyeti başkanı ve Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Sanat Tarihi Bölümü Dr. Öğretim Üyesi Osman Aytekin, çalışmaların 2021 yılında Kültür ve Turizm Bakanlığı'nın izniyle başladığını belirtti.
Dr. Osman Aytekin, bu kapsamlı arkeolojik projenin en az 5 yıl daha sürmesinin planlandığını ifade etti.
Kalenin başlangıçta 5. yüzyılda inşa edildiğini ve 9. yüzyılda Bagratlı Kralı Büyük Aşot tarafından restore edilerek bir kent yerleşiminin eklendiğini vurguladı.
Dr. Osman Aytekin'in açıklamalarına göre, kalede yönetici sınıf ve aileleri iç kalede ikamet ederken, tüccar ve zenginler ise surlarla çevrili kent bölümünde yaşıyordu.
Kent yerleşiminde ise türbe, hamam, kilise ve çeşme gibi kamusal ve dini yapılar bulunmaktaydı.
Geçen yıl Petrus ve Paulus Kilisesi'nde başlatılan çalışmalar, bu yıl kilise çevresindeki yapılara odaklandı.
Kilisenin hemen yakınında ortaya çıkarılan, tandır kalıntılarını ve temellerini barındıran büyük bir aşevi ve tandır evi mekanının keşfi, burada önemli bir nüfusun yaşadığına dair güçlü bir kanıt teşkil ediyor.
Dr. Osman Aytekin, bu yapıların hem dini hem de idari açıdan yoğun bir nüfusun varlığını doğruladığını ekledi.
Ayrıca, kazısı tamamlanan iki sarnıcın yanı sıra üçüncü bir sarnıç üzerinde çalışmalara devam edildiği ve sonrasında yönetim binasına geçileceği bilgisi verildi.
Gürcü tarihini anlatan 'Kartlis Tskhovreba' adlı eserde adı geçen, Büyük Aşot'un mezarının Petrus ve Paulus Kilisesi'nde bulunduğu yönündeki bilgiler, kazı ekibi tarafından bilimsel olarak kanıtlandı.
Kilisenin dar apsis bölümünün altında, 2 metre uzunluğunda ve 1 metre 80 santim genişliğinde, üstü tonozla örtülü bir mezar odası bulundu.
Dr. Osman Aytekin, odada maalesef ceset ya da kemik kalıntılarına rastlanmadığını ancak bu keşfin, hem Türk arkeolojisi hem de Gürcü tarihi açısından büyük önem taşıdığını vurguladı.
Bu bulgu, uzun süredir aranan Kraliçe Tamara'nın mezarından sonra Gürcistan'ın en çok merak edilen iki mezarından biriydi.
Kazılarda elde edilen taşınabilir kültür varlıkları arasında, 11. yüzyıl başlarına ait bir Bizans sikkesi, çeşitli seramik parçaları, taş gülleler ve metal gülleler bulunuyor.
Bu değerli buluntuların yıl sonunda Artvin Müzesi'ne teslim edileceği belirtildi.
Kazıların sona ermesinin ardından Gevhernik Kalesi'nin, Artvin ve bölge için önemli bir kültür ve turizm merkezi haline geleceği öngörülüyor.
Kazı heyetinde yer alan Pamukkale Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Öğretim Üyesi Dr. Turgay Beyaz ise, kazı bölgesindeki zemin ve kaya mekaniği üzerine çalıştığını ifade etti.
Dr. Turgay Beyaz, kalede kullanılan ve ağırlığı 10 tonu bulan yekpare kaya bloklarının yerel kaynaklardan sağlandığını tespit ettiklerini sözlerine ekledi.
