Kasım ayında Güney Kutbu’na özel donanımlı uçaklarla ulaşan araştırmacılar, yedi yıllık bir planın inşaat sürecini tamamlamaya çalıştı. Çalışma kapsamında, buz tabakasına 2,5 kilometre derinliğinde altı yeni delik açıldı ve her deliğe yüzlerce ışık dedektörü yerleştirildi. Bu sistem, IceCube’un 15 yıllık geçmişine sahip gözlemevini daha güçlü ve hassas hâle getiriyor.
HAYALET PARÇACIKLARIN İZİNDE
Nötrinolar, elektrik yükü taşımayan ve çok küçük kütleye sahip olmaları nedeniyle “hayalet parçacıklar” olarak anılıyor. Güneş’teki füzyon reaksiyonları, kozmik ışınların atmosferle etkileşimi ve süpernova patlamaları nötrinoların temel kaynağını oluşturuyor. Bu parçacıklar, Büyük Patlama’dan madde-antimadde dengesine kadar pek çok kozmik olay hakkında ipucu sunuyor.
IceCube’un yükseltmesiyle artık daha düşük enerjili nötrinolar da detaylı şekilde incelenebilecek. Projede görev alan İsveç Uppsala Üniversitesi’nden fizik doçenti Erin O’Sullivan, “Bu yükseltme, evreni yeni bir pencereden görmemizi sağlıyor. İnsan gözü nötrinoları görebilseydi, Güneş hep parlardı ve ışık her yerden gelirdi” ifadelerini kullandı.
BUZUN İÇİNDEKİ MAVİ IŞIK
Gazete Oksijen'de yer alan habere göre, Nötrinolar doğrudan görülmese de maddeyle etkileşimleri sırasında ortaya çıkan yüklü parçacıklar, buz içinde neredeyse ışık hızında ilerlerken mavi bir ışık yayıyor. Bu Çerenkov radyasyonu, IceCube’un dedektörleri tarafından algılanıyor.
2017’de Orion takımyıldızındaki bir blazardan, 2022’de ise NGC 1068 adlı aktif galaksiden yüksek enerjili nötrinolar tespit edildi.
ZORLU ANTARKTİKA ŞARTLARI
Wisconsin-Madison Üniversitesi’nden baş araştırmacı Albrecht Karle, sondaj sürecinin son derece zorlu olduğunu belirtti: “Kullandığımız sıcak su sondaj sistemi, türünün en güçlü örneği. Eksi 30 derecede çalışıyoruz ve su 45 dakikadan fazla durursa donar. 2,5 kilometre derinliğindeki bir delik açmak 30 saat sürüyor, geri dönüş 18 saat alıyor.”
FİNANSMAN VE DESTEK
Trump yönetimi döneminde NSF bütçesinde gözlemevi fonunun yarıya indirilmesi öngörülmüş olsa da, Kongre teklifi reddederek bütçeyi önceki yıl seviyesinde tuttu.
