Google, yapay zekânın hızla artan enerji ve hesaplama ihtiyacına sıra dışı bir çözüm arıyor: Veri merkezlerini uzaya taşımak. Şirket, 2025 yılında duyurduğu Project Suncatcher projesinin ilk yörünge testini gelecek hafta gerçekleştirecek. SpaceX’in Transporter-18 göreviyle fırlatılması planlanan prototip uydu, Google’ın yapay zekâ işlemleri için geliştirdiği Tensor Processing Unit (TPU) çiplerini taşıyacak. Uydu, yer gözlem şirketi Planet ile birlikte geliştirildi.
New York Times’ın haberine göre, gelecek perşembe uzaya gönderilmesi planlanan deneysel uydu, yörüngedeyken basit yapay zekâ sorgularını yanıtlayabilecek düzeyde hesaplama gücüne sahip olacak.
AMAÇ: YAPAY ZEKÂ HESAPLAMALARINI UZAYA TAŞIMAK
Project Suncatcher, gelecekte büyük ölçekli yapay zekâ hesaplamalarının Dünya yerine uzayda gerçekleştirilebilip gerçekleştirilemeyeceğini araştırıyor.
Google’ın uzun vadeli planında, şirketin TPU işlemcilerini taşıyan çok sayıda güneş enerjili uydu bulunuyor. Bu uyduların yüksek hızlı lazer bağlantılarıyla birbirine bağlanarak yörüngede büyük bir yapay zekâ hesaplama ağı oluşturması hedefleniyor.
Google’a göre uygun bir alçak Dünya yörüngesindeki güneş panelleri, Dünya yüzeyindeki panellere kıyasla sekiz kata kadar daha fazla enerji üretebiliyor. Uzaydaki neredeyse kesintisiz güneş ışığı, yapay zekâ sistemlerinin giderek büyüyen elektrik ihtiyacına alternatif oluşturabilir.
GOOGLE’IN TPU’LARI İLK KEZ UZAYA ÇIKACAK
İlk görev henüz tam teşekküllü bir “uzay veri merkezi” olmayacak. Google, prototip uyduyla TPU çiplerinin fırlatma sırasındaki fiziksel kuvvetlere, uzaydaki radyasyona ve aşırı sıcaklık değişimlerine nasıl tepki verdiğini ölçecek.
Şirket, TPU’larını daha önce California Üniversitesi Davis kampüsündeki Crocker Nükleer Laboratuvarı’nda proton ışınlarına maruz bırakarak radyasyon testlerinden geçirdi. Ancak Google, gerçek yörünge koşullarının yalnızca uzayda test edilebileceğini belirtiyor.
EN BÜYÜK SORUNLARDAN BİRİ SOĞUTMA
Uzayda veri merkezi kurmanın önündeki en önemli mühendislik sorunlarından biri ise yapay zekâ çiplerinin soğutulması.
Dünya’daki veri merkezlerinde güçlü soğutma ve hava dolaşımı sistemleri kullanılırken uzay boşluğunda hava bulunmuyor. Google, TPU’ların ürettiği ısıyı dağıtmak için ısı boruları ve radyatörlerden oluşan özel bir sistem geliştiriyor.
Söz konusu sistem şimdiye kadar uzay ortamını taklit eden termal vakum odalarında test edildi. İlk uydu göreviyle sistemin gerçek uzay koşullarındaki performansı ölçülecek.
2027’DE İKİ UYDU BİRBİRİNE LAZERLE BAĞLANACAK
Google’ın bir sonraki aşaması ise 2027 yılında başlayacak. Şirket, iki uyduyu aynı anda yörüngeye göndererek gelecekteki uzay veri merkezlerinin temelini oluşturması planlanan yüksek hızlı uydular arası lazer bağlantısını test edecek.
Google’ın planında gelecekte her uydunun onlarca TPU taşıması ve uyduların birbirleriyle çok yüksek hızda veri alışverişi yapması bulunuyor.
YAPAY ZEKÂNIN ELEKTRİK İHTİYACI UZAY YARIŞINI HIZLANDIRIYOR
Yapay zekâ modellerinin eğitilmesi ve çalıştırılması için gereken devasa hesaplama gücü, teknoloji şirketlerinin veri merkezi yatırımlarını hızla artırmasına neden oluyor.
Ancak kara üzerindeki projeler; elektrik üretimi, şebeke kapasitesi, arazi ihtiyacı ve soğutma gibi kısıtlarla karşı karşıya.
Uzay tabanlı sistemlerin savunucuları, neredeyse kesintisiz güneş enerjisi sayesinde bu sorunun bir bölümünün aşılabileceğini düşünüyor.
Bununla birlikte yüksek fırlatma maliyetleri, radyasyon, ısı yönetimi, uydu üretimi, Dünya ile veri iletişimi ve yüzlerce uydunun hassas biçimde birlikte hareket ettirilmesi gibi ciddi teknik sorunlar henüz çözülmüş değil. Google da ilk görevin çalışan bir uzay veri merkezi değil, teknolojinin uygulanabilirliğini ölçmeye yönelik bir deney olduğunu vurguluyor.
