Dijital platformlar ile haber üreticileri arasındaki finansal ilişkilerde radikal bir değişim süreci başlıyor.
Avustralya hükümeti, teknoloji dünyasının dev şirketlerini yerel medya kuruluşlarına içerik bedeli ödemeye mecbur bırakacak yeni bir yasa tasarısını duyurdu.
Anthony Albanese'nin başbakanlığını yaptığı hükümetin bu hamlesi, haber içeriklerinden milyarlarca dolar kazanan dijital mecraların, bu kazancın bir kısmını gazeteciliğin devamlılığı için aktarmasını öngörüyor.
TEKNOLOJİ DEVLERİ İÇİN YÜZDE 2,25 VERGİ YÜKÜMLÜLÜĞÜ
Hazırlanan taslak metne göre; Meta, Google ve Tiktok gibi küresel ölçekteki şirketlerin yerel basın yayın organlarıyla gönüllü ticari sözleşmeler imzalaması bekleniyor.
Söz konusu şirketlerin bu tür anlaşmalara yanaşmaması halinde, Avustralya sınırları içinde elde ettikleri toplam gelirin yüzde 2,25'i oranında bir vergi ödemeleri şart koşulacak.
Düzenleme, haberler üzerinden trafik çeken platformların asıl içerik sahiplerine karşı mali bir sorumluluk üstlenmesini zorunlu hale getiriyor.
Haber siteleri, Google destekli devasa krize çözüm arıyor
HABER İÇERİKLERİ, PLATFORMLAR İÇİN BEDAVA BİR KAYNAK DEĞİL
Anthony Albanese, teknoloji şirketlerinin haber içeriklerinden yüksek bir ekonomik değer sağladığını ancak bu değerin yayıncı tarafında karşılık bulmadığını vurguladı.
Hükümetin stratejik yaklaşımı net bir temele dayanıyor: Platformlar ya yayıncılarla ortak bir paydada buluşacak ya da devletin belirlediği zorunlu mali yükümlülükler devreye girecek.
Başbakan Albanese, konuyla ilgili yaptığı değerlendirmede haberin asla ücretsiz bir meta olmadığını açıkça ifade etti.
AVUSTRALYA MEDYASI İÇİN YILLIK 250 MİLYON DOLARLIK KAYNAK
Planlanan bu yeni mali modelin resmiyet kazanmasıyla birlikte, Avustralya'daki medya ekosistemine her yıl yaklaşık 250 milyon dolar tutarında bir taze kaynak girişi olması hedefleniyor.
Bu adım, dijital dünyada içeriklerin mülkiyeti ve platformların bu içeriklerden elde ettiği kârın paylaşımı konusunda dünya genelinde yeni bir standart belirleme özelliği taşıyor.
Haber okuma alışkanlıkları değişiyor: Artık kimse web sitelerine tıklamayacak
TÜRKİYE İÇİN YILLIK 100 MİLYON DOLARI AŞAN GELİR POTANSİYELİ
Avustralya'da gündeme gelen bu vergi modelinin Türkiye'deki yansımaları incelendiğinde ise çarpıcı bir tablo ortaya çıkıyor.
Türkiye'de dijital medya yatırımlarının 2025 yılına gelindiğinde 200 milyar TL düzeyine yaklaşması beklenirken, bu bütçenin yarısından fazlasının küresel teknoloji firmalarına gittiği görülüyor.
Mevcut yasal mevzuatta haberler 'eser' olarak tanımlanmadığı için Türkiye'deki yayıncılar herhangi bir telif bedeli talep edemiyor.
YÜKSEK KULLANICI SAYISI VE AVRUPA BİRİNCİSİ EKRAN SÜRESİ
Türkiye; 62,3 milyon Instagram, 57,9 milyon Youtube ve 44,9 milyon Tiktok kullanıcısıyla Avustralya nüfusunu geride bırakan bir hacme sahip.
Günlük ortalama 4 saat 4 dakikalık ekran süresiyle Avrupa'da ilk sırada yer alan ülkemizde, benzer bir vergi düzenlemesinin hayata geçirilmesi halinde medya kuruluşlarına her yıl 100 milyon doların üzerinde bir kaynak aktarılması mümkün görünüyor.
Haber okuma alışkanlıkları değişiyor: Artık kimse web sitelerine tıklamayacak
META, HABER SEKMESİNİ KAPATARAK VERGİDEN KAÇINMAK İSTEDİ
Düzenlemeye mesafeli yaklaşan teknoloji şirketleri ise karşı hamlelerini sürdürüyor.
Meta, daha önceki süreçlerde Avustralya'daki 'haber' sekmesini tamamen devre dışı bırakarak ödeme zorunluluğundan kurtulmaya çalıştı.
Şirket, yeni yasayı bir 'dijital hizmet vergisi' olarak nitelendirirken, haberlerin platformlara yayıncılar tarafından gönüllü yüklendiğini ve sitelere trafik kazandırdığını savunmaya devam ediyor.
GOOGLE MEVCUT TİCARİ ANLAŞMALARI ÇÖZÜM OLARAK SUNUYOR
Dünyanın en büyük arama motoru Google, hali hazırda Avustralya'da 90'dan fazla yerel yayıncıyla ticari anlaşmalar yürüttüğünü belirterek yeni bir yasal zorunluluğa ihtiyaç olmadığını ileri sürüyor.
Şirket, gönüllü piyasa koşullarının yayıncılar için en sağlıklı model olduğunu iddia ederek vergi düzenlemesine karşı temkinli duruşunu koruyor.
