Fotoğraf: Hırvatistan Hükümeti
Slovenya’nın kuzeyindeki dört ayrı toplu mezardan çıkarılan 500 Hırvat kurbanın kalıntıları, Macelj sınır kapısında düzenlenen resmi bir törenle Hırvatistan’a teslim edildi. Hırvatistan Gaziler Bakanı Tomo Medved, törende yaptığı konuşmada, bu iade işleminin ‘insani ve medeni bir hareket’ olduğunu söyledi. Medved, kurbanlar arasında 18 ila 40 yaş arasındaki yetişkin erkeklerin yanı sıra reşit olmayan çocukların da bulunduğunu açıkladı.
Kalıntıların ‘Haç Yolu’ olarak adlandırılan zorunlu yürüyüş sırasında Mayıs 1945’ten sonbahara kadar infaz edilen kişilere ait olduğu belirtildi. Bakan, eşyalar ve giysilerden yola çıkılarak tüm kurbanların Hırvat olduğunun ‘şüphesiz’ bir şekilde tespit edildiğini, cesetlerde kurşun yaraları ve kırık kemikler gibi şiddetli ölüm izlerine rastlandığını ifade etti.
KİMLİK TESPİTİ MÜMKÜN DEĞİL
Kalıntıların parçalanmış durumu nedeniyle bireysel kimlik tespitinin mümkün olmayacağını açıklayan Bakan Medved, detaylı antropolojik analiz yapılacağını ve onurlu bir defin töreni düzenleneceğini sözlerine ekledi.
Slovenya’nın kuzeyinde en fazla kurbanın Kosnica kasabasındaki toplu mezardan çıkarıldığı bildirildi. 2013 ile 2017 yılları arasında yapılan kazılarda Kosnica’da 307, Trebce’de 10, Podstenice/Rugarski Klanci’de 22 ve Cerklje ob Krki’de 161 kişiye ait kalıntı bulundu. Bu kalıntıların Maribor’daki Dobrava Mezarlığı’nda saklandığı ve Medved’in tören öncesi burada bir çelenk bıraktığı aktarıldı.
MEDVED’DEN ‘GEÇMİŞLE YÜZLEŞME’ ÇAĞRISI
Medved Nazi, faşist ve komünist rejimlerini eşit bir şekilde kınadığını vurguladı. “Yargısız ve kararsız infaz edilenlere, on yıllar boyunca susturulup kamu hafızasından silinenlere karşı ahlaki yükümlülüğümüzü yerine getiriyoruz” diyen Medved, gerçeklerle yüzleşilmeden olgun bir toplum ya da istikrarlı bir gelecek olamayacağını vurguladı.
Slovenya’ya iş birliği için teşekkür eden Bakan, farklı milliyetlerden çok sayıda toplu mezarın tespit edildiğini, ancak kapsamlı araştırma yapılmadan kurban sayısı ve kimliklerinin belirlenemeyeceğini söyledi. Bakanlığın son on yılda 16 ilçede 630’dan fazla saha araştırması yaptığı ve 100’e yakın bölgeyi incelediği, bu çalışmalarda en az 2 bin 300 kurban kalıntısına ulaşıldığı açıklandı. Bununla birlikte, 1990’lardaki Hırvat Bağımsızlık Savaşı’nda kaybolanların akıbetinin çözülmesinin öncelikli hedef olduğu da belirtildi.
HAÇ YOLU'NDA NE OLMUŞTU?
II. Dünya Savaşı’nın sonunda mağlup olan Bağımsız Hırvatistan Devleti (NDH) güçleri ve kaçan siviller, Avusturya’nın Bleiburg kenti yakınlarında Yugoslav Partizanlarına teslim edildikten sonra Slovenya’ya doğru zorunlu yürüyüşe mecbur bırakıldı.
1945 yılında Mayıs'tan Ağustos ayına kadar süren bu yürüyüş sırasında binlerce kişi infaz edildi. Balkan Insight'ta yer alan haberde, NDH’nin faşist İtalya ve Nazi Almanyası himayesinde kurulduğu, Yahudiler, Sırplar, Romanlar ve muhalif Hırvatlar için ölüm kampları ve ırkçı yasalar çıkardığı, yönetimdeki Ustaşa hareketinin ise vahşetiyle bilindiği kaydedildi. Ancak 1945’te öldürülenler arasında çok sayıda sivilin bulunduğu ve infazların çoğunun yargısız olduğu da belirtildi.
