Washington yönetimi, Afrika Büyüme ve Fırsat Yasası (AGOA) çerçevesinde Güney Afrika ve Ruanda'ya sağlanan gümrüksüz ticaret muafiyetlerini 1 Ocak 2027 tarihinden itibaren geçerli olmak üzere askıya alma kararı aldı. ABD Ticaret Temsilcisi Jamieson Greer, yaptığı açıklamada her iki ülkenin de programın gerektirdiği şartları yerine getiremediğini bildirdi.
Programdan en çok faydalanan Güney Afrika, 2025 yılında AGOA kapsamında ABD'ye yaklaşık 1,7 milyar dolar tutarında mal ihraç etmişti.
Temsilci Greer, ABD Başkanı Donald Trump'ın kararına ilişkin olarak, "Başkan Trump, Ruanda ve Güney Afrika hükümetlerinin AGOA'nın uygunluk kriterleriyle bağdaşmayan uygulamalar içinde olduğunu tespit etti" ifadelerini kullandı.
TRUMP: GÜNEY AFRİKA'DA BEYAZLARA ZULMEDİLİYOR
AGOA kapsamındaki ülkelerin piyasa ekonomisine geçiş, iyi yönetişim ile ABD ticareti ve yatırımlarının önündeki engellerin kaldırılması gibi alanlarda ilerleme kaydetmesi bekleniyor. Washington yönetimi bu uygunluk durumunu her yıl düzenli olarak gözden geçiriyor.
ABD, 2018 yılında da askıya aldığı Ruanda konusunda ticaret engelleri, hukukun üstünlüğü ve insan hakları başlıklarında derin endişeleri olduğunu vurguladı. Güney Afrika tarafında ise ABD ticareti ve yatırımlarına yönelik engellerden, yolsuzluktan, ABD'nin ulusal güvenliği ile dış politika çıkarlarına yönelik tehditlerden rahatsızlık duyduğunu aktardı.
ABD yönetimi, Trump'ın beyaz insanlara zulüm olarak nitelendirdiği uygulamaları nedeniyle Güney Afrika'ya baskı yaptığı belirtiliyor. Güney Afrika hükümeti ise bu iddianın marjinal gruplar tarafından yayılan bir yalan olduğunu dile getiriyor.
İSRAİL ALEYHİNE AÇILAN SOYKIRIM DAVASI
ABD ayrıca Güney Afrika'nın dış politikasından, özellikle de Uluslararası Adalet Divanı'nda İsrail aleyhine açtığı soykırım davasından rahatsızlık duyuyor. İsrail ise hakkındaki soykırım iddialarını reddediyor.
Güney Afrika Ticaret, Sanayi ve Rekabet Bakanlığı, geçen hafta yaptığı açıklamada AGOA uygunluk incelemesinden olumsuz bir sonuç çıkmasına hazırlıklı olduklarını ve Washington ile diyaloğa açık kalmayı sürdürdüklerini kaydetti. Bakanlık, AGOA kapsamındaki ihracatın, ülkenin ABD'ye yaptığı toplam ihracatın yaklaşık yüzde 10'unu, küresel ölçekteki toplam ihracatının ise yalnızca yüzde 1'ini oluşturduğunu bildirdi.
RAMAPHOSA UYARMIŞTI: YENİ PAZARLAR ARIYORUZ
Güney Afrika Cumhurbaşkanı Cyril Ramaphosa da son haftalarda yaptığı açıklamada ülkesinin programdan çıkarılmaya hazırlanması gerektiğini ve Çin gibi diğer ortaklarla yeni ticaret anlaşmaları imzalayarak yeni pazarlar aradıklarını söylemişti.
Güney Afrika'nın ABD'ye ihraç ettiği başlıca ürünler arasında değerli taşlar ve metaller, motorlu taşıtlar, demir ve çelik yer alıyor. Ülkenin AGOA kapsamında sattığı ürünler ise ağırlıklı olarak motorlu taşıt ve parçaları ve tarım ürünlerinden oluşuyor. Ruanda'nın ABD'ye yaptığı temel ihracat kalemleri arasında ise kahve, çay ve madenler bulunuyor.
