İran savaşı nedeniyle dünyanın en önemli enerji geçiş noktalarından biri olan Hürmüz Boğazı’nda petrol taşımacılığının büyük ölçüde sekteye uğramasının ardından ABD’nin tankerlerin geçişini sağlamak için kapsamlı bir askeri operasyon yürüttüğü ortaya çıktı. New York Times’ın haberine göre ABD ordusu, mayıs ayından bu yana petrol tankerlerini boğazın Umman’a yakın güney bölümündeki rotalardan geçiriyor.
Operasyonda tankerlerin İran tarafından tespit edilmesini zorlaştırmak amacıyla bazı gemilerin transponderlerini kapattığı belirtiliyor.
SAVAŞTAN ÖNCE 15 MİLYON VARİLDİ, TEMMUZDA 5 MİLYONA ÇIKTI
Savaştan önce Hürmüz Boğazı’ndan her gün yaklaşık 15 milyon varil ham petrol geçiyordu. İran’ın gemilere yönelik saldırılarının başlamasının ardından bu miktar sert biçimde düşerken, ABD’nin koruma operasyonunun devreye girmesiyle güney koridorundaki trafik yeniden artmaya başladı.
Denizcilik analiz şirketi Windward’dan Michelle Wiese Bockmann’ın verdiği bilgiye göre ABD’nin koruduğu rotalardan çıkan petrol miktarı haziranda günlük yaklaşık 4 milyon varil, temmuzda ise 5 milyon varile yükseldi.
Bockmann operasyonu, “Şaşırtıcı başarılardan biri.” sözleriyle değerlendirerek, saldırılara rağmen güney koridorunun işletilmeye devam etmesinde ABD’nin oldukça etkili olduğunu söyledi.
Trump'tan müzakere için yeşil ışık: Belki görüşebilliriz
ABD, 1000’DEN FAZLA GEMİNİN GEÇİŞİNE YARDIM ETTİ
New York Times’ın aktardığına göre Hürmüz Boğazı’ndan geçmeyi planlayan gemi işletmecileri seyahatlerini önceden ABD ordusuna bildiriyor. Olası İran saldırıları sırasında da tehditlere ilişkin bilgiler Amerikan askeri birimleriyle paylaşılıyor.
CENTCOM, gemileri korumak için savaş gemileri, uçaklar ve helikopterlerden yararlanırken İran’a ait füze ve insansız hava araçlarını engelleyebilecek farklı silah sistemlerini bölgede hazır tutuyor.
CENTCOM’a göre ABD ordusu şimdiye kadar 1000’den fazla geminin Hürmüz Boğazı’ndan geçişine yardımcı oldu.
ABD KORUMASINA RAĞMEN 15 GEMİ VURULDU
Ancak ABD’nin sağladığı koruma gemilere tam güvenlik sağlayabilmiş değil.
New York Times’ın, Birleşmiş Milletler’e bağlı Uluslararası Denizcilik Örgütü verileri üzerinden yaptığı incelemeye göre haziran ayının başından bu yana güney rotasını kullanan en az 15 gemi İran saldırılarında vuruldu.
Bu saldırılarda, 16 denizci yaralandı, 2 denizci hayatını kaybetti. Haberde ayrıca bu hafta Umman yakınlarında seyreden başka bir geminin de saldırıya uğradığı ve bir mürettebatın öldüğü belirtildi.
İRAN GEMİ TRAFİĞİNDE KALICI KONTROL İSTİYOR
İran’ın Hürmüz Boğazı’nın kendi tarafındaki gemi trafiğini fiilen kontrol ettiği belirtilirken, Tahran yönetiminin boğazdaki gemi geçişleri üzerinde kalıcı denetim talep ettiği aktarılıyor.
İran ordusunun yalnızca gemilere değil, Körfez ülkelerindeki petrol ve doğal gaz tesislerine yönelik saldırıları da artırabilecek kapasiteyi elinde bulundurduğu değerlendiriliyor.
Bu nedenle dünyanın büyük denizcilik şirketlerinin önemli bölümü kalıcı bir ateşkes sağlanana kadar Hürmüz Boğazı’ndan uzak durmayı sürdürüyor.
PETROL FİYATLARININ DAHA FAZLA YÜKSELMESİNİ ENGELLİYOR
ABD’nin tanker koruma operasyonunun küresel ekonomi açısından en önemli sonucu ise petrol arzındaki düşüşü sınırlaması. Hürmüz’den daha fazla petrolün çıkabilmesi, dünya piyasalarındaki arzı artırarak savaşın ilk dönemlerinde görülen sert petrol fiyatı yükselişlerinin yeniden yaşanma ihtimalini azaltıyor.
Körfez ülkeleri aynı zamanda Hürmüz Boğazı’nı devre dışı bırakan boru hatlarından daha fazla petrol pompalamaya başladı.
ABD’NİN İKİNCİ HAMLESİ İRAN PETROLÜNE ABLUKA
New York Times’a göre ABD’nin İran’ın Hürmüz üzerindeki kontrolünü zayıflatmak için yürüttüğü iki büyük askeri operasyon bulunuyor. Bunlardan ilki tankerlerin Umman yakınlarındaki güney koridorundan çıkarılması.
İkincisi ise İran limanlarına giden ve bu limanlardan çıkan gemilere yönelik ABD Donanması ablukası. Bu ablukanın İran’ın petrol ihracatını ciddi ölçüde sınırlandırdığı ve Tahran’ın önemli petrol gelirlerinden mahrum kalmasına neden olduğu belirtiliyor.
GEMİLER İRAN’DAN SAKLANMAK İÇİN SİNYALLERİNİ KAPATIYOR
ABD’nin korumasıyla boğazı geçen tankerlerin çoğunun AIS/transponder sinyallerini kapattığı aktarılıyor. Amaç, gemilerin İran tarafından izlenmesini zorlaştırmak. Bu durum aynı zamanda uluslararası gemi takip şirketlerinin Hürmüz’deki trafiğin gerçek boyutunu belirlemesini güçleştiriyor.
ADNOC’UN 18 GEMİSİ SALDIRIYA UĞRADI
Hürmüz’ün güney rotasını yoğun biçimde kullanan şirketlerden biri Birleşik Arap Emirlikleri’nin devlet petrol şirketi ADNOC. Şirketin açıklamasına göre savaş boyunca ADNOC’a ait 18 gemi saldırıya uğradı.
Bu saldırılarda bir kişi hayatını kaybederken 20 mürettebat yaralandı.
Yunan denizcilik şirketi Dynacom’a ait iki tankerin de 19 Temmuz’da saldırıya uğradığı, gemilerden birinin daha sonra terk edildiği belirtildi.
ABD DONANMASININ LOJİSTİK SORUNU BÜYÜYOR
Operasyonun ABD açısından en büyük sorunlarından biri ise sürdürülebilirliği. Bahreyn’in başkenti Manama’daki ABD Donanması üssünün savaşın ilk gününden itibaren gerçekleşen İran saldırılarında fiilen kullanılamaz hale geldiği belirtiliyor.
Bunun sonucunda Amerikan ikmal gemileri artık bölgedeki ana lojistik merkezleri yerine Hint Okyanusu’ndaki İngiliz toprağı Diego Garcia Adası’na gitmek zorunda kalıyor.
Bu yolculuk tek yönde beş günden uzun sürüyor.
ABD’NİN BÖLGEDE YAKLAŞIK 20 SAVAŞ GEMİSİ VAR
ABD Donanması’nın Umman Körfezi’nde yaklaşık 20 savaş gemisi bulundurduğu belirtiliyor. Bunlar arasında uçak gemileri, USS Abraham Lincoln ve USS George H.W. Bush ile bu gemilere eşlik eden destroyerler bulunuyor.
Bölgede ayrıca İran limanlarına yönelik ablukada görev yapan başka destroyerlerin de bulunduğu aktarılıyor. Ancak bu büyüklükte bir kuvvetin uzun süre bölgede tutulmasının ne kadar mümkün olduğu belirsiz.
ABD’nin 70’ten fazla destroyeri bulunsa da yalnızca 11 uçak gemisi bulunuyor ve bunların tümü aynı anda operasyona hazır değil.
USS LINCOLN 21 KASIM’DAN BERİ LİMANA GİRMEDİ
Haberde ABD’nin karşı karşıya bulunduğu yükü gösteren dikkat çekici bir ayrıntıya da yer verildi. USS Abraham Lincoln uçak gemisinin 21 Kasım’dan bu yana mürettebatın dinlenebileceği bir liman ziyareti yapmadan denizde olduğu belirtildi.
Geminin görevden döndükten sonra yeniden konuşlandırılabilmesi için kapsamlı bakımdan geçmesi gerekecek.
Japonya merkezli USS George Washington’ın Lincoln’ün yerine bölgeye geleceği ancak 31 Mart’ta göreve çıkan George H.W. Bush’ın yerine hangi uçak gemisinin gönderileceğinin henüz açıklanmadığı ifade edildi.
