Nobel Ekonomi Ödülü sahibi iktisatçı Daron Acemoğlu, İngiliz The Economist dergisinin kendisi hakkında yayımladığı alışılmadık ölçüde sert eleştiri yazısına sessizliğini bozdu. The Economist, Acemoğlu için “Dünyanın en etkili ekonomisti tuhaf biçimde ikna edici değil” başlığını kullanmış ve yazıya, “Daron Acemoğlu’na büyük saygı duyuluyor. Neden?” sorusuyla başlamıştı. Dergi, Acemoğlu’nun yalnızca son kitabını değil, akademik kariyerinin merkezindeki kurumlar teorisini, Nobel ödülüne giden çalışmalarını ve teknoloji ile yapay zekâ konusundaki görüşlerini de tartışmaya açmıştı.
Daron Acemoğlu’ndan Elon Musk’a 'servet testi': Para önemsizleşecekse 1 trilyon doları bağışla
ACEMOĞLU: “BİR SALDIRI YAZISI GİBİ”
Acemoğlu, sosyal medya hesabından yaptığı açıklamada The Economist’in yazısından duyduğu rahatsızlığı açık biçimde dile getirdi.
Acemoğlu İngilizce paylaşımında şu ifadeleri kullandı:
“The Economist’in yazısından memnun değilim; bir saldırı ya da itibar suikastı yazısı gibi duruyor”
Acemoğlu’nun mesajındaki en dikkat çekici bölüm ise The Economist yazısının hazırlanma sürecine ilişkin iması oldu.
Nobel ödüllü ekonomist, “Bunun ayrıca daha rahatsız edici bir arka planı var. Bunu bir noktada paylaşacağım.” dedi.
Acemoğlu sözünü ettiği arka planın ne olduğuna ilişkin ayrıntı vermedi. Ancak ilerleyen dönemde bu konuda ayrıca açıklama yapacağını duyurdu.
THE ECONOMIST’TEN CEVAP HAKKI İSTEDİ
Acemoğlu, The Economist yönetiminden kendisine dergide cevap verme hakkı tanınmasını istediğini de açıkladı. “Onlardan cevap vermeme izin vermelerini istedim. Yanıtlarını bekliyorum. Eğer dergide olmazsa cevabımı burada paylaşacağım.” ifadelerini kullanan Acemoğlu, derginin kararına göre kapsamlı cevabını sosyal medya hesabından yayımlayabileceğini belirtti.
Acemoğlu'nun açıklamasının tamamı şu şekilde:
“The Economist’in yazısından memnun değilim. Yazı, bana yönelik bir karalama/itibar suikastı niteliğinde bir saldırı yazısı gibi geliyor. Bunun ayrıca daha da rahatsız edici bir arka planı var; bunu bir noktada paylaşacağım. The Economist’ten bana cevap verme imkânı tanımalarını istedim. Yanıtlarını bekliyorum. Eğer cevabım dergide yayımlanmazsa, burada paylaşacağım.”
I am not happy about the Economist’s article, which feels like a hit piece. There is also a background to it, which is more troubling (as I will share at some point). I asked them to allow me to respond. I am waiting for their answer. If not in the magazine, I will share my…
— Daron Acemoglu (@DAcemogluMIT) August 18, 2026
THE ECONOMIST ACEMOĞLU’NUN AKADEMİK İTİBARINI TARTIŞMAYA AÇTI
The Economist’in yazısı, klasik bir kitap eleştirisinin oldukça ötesine geçti. Dergi, MIT’de görev yapan, yüzlerce akademik makalenin yazarı ve dünyanın en fazla atıf alan ekonomistlerinden biri olan Acemoğlu’nun ekonomi dünyasındaki olağanüstü etkisinin yaptığı çalışmalar tarafından ne ölçüde hak edildiğini sorguladı.
The Economist, Acemoğlu’nun Simon Johnson ve James Robinson ile birlikte hazırladığı ve kurumların ekonomik kalkınmadaki rolünü inceleyen ünlü 2001 çalışmasının veri ve yöntem açısından yıllar içinde eleştirildiğini hatırlattı.
Dergi, Nobel Komitesi’nin 2024 tarihli raporunda bile çalışmada kullanılan ölüm oranı verilerinin zaman zaman eksik olduğunun kabul edildiğini ileri sürdü.
“KURUMLAR” TEORİSİNE DE SERT ELEŞTİRİ
The Economist’in eleştirilerinin merkezinde Acemoğlu’nun akademik kariyerinin temelini oluşturan kurumlar teorisi de vardı.
Dergi, ülkelerin iyi kurumlara sahip olduğunda geliştiği, kötü kurumlara sahip olduğunda ise geride kaldığı tezinin açıklayıcı görünmekle birlikte “kurum” kavramının son derece geniş tanımlanması nedeniyle teorinin zaman zaman kendi kendisini açıklayan bir yapıya dönüştüğünü savundu.
Acemoğlu ise bu eleştiriye karşı çıkarak kurumsal değişimi anlamak için geçmiş kurumların ve onları etkileyen tarihsel olayların incelenmesinin zorunlu olduğunu ve yaklaşımının totolojik olmadığını söyledi.
YAPAY ZEKÂ KONUSUNDA “FAZLA KARAMSAR” ELEŞTİRİSİ
The Economist’in bir başka önemli eleştirisi Acemoğlu’nun teknoloji ve özellikle yapay zekâ hakkındaki görüşlerine yönelik oldu.
Dergi, Acemoğlu’nun yapay zekânın üretkenlik üzerindeki etkisine ilişkin tahminlerini “inandırıcılığını kaybedecek kadar karamsar” buldu.
Eski ABD Hazine Bakanı Lawrence Summers da Acemoğlu’nun hesaplarının yapay zekânın gelecekte yaratabileceği yeni ürünleri, bilimsel ilerlemeleri ve karar alma süreçlerindeki gelişmeleri yeterince hesaba katmadığını savundu.
THE ECONOMIST ELEŞTİRİRKEN FINANCIAL TIMES ÖVGÜ YAĞDIRDI
Tartışmayı daha dikkat çekici hale getiren gelişme ise The Economist’in sert yazısıyla neredeyse aynı dönemde Financial Times’ın Acemoğlu için tamamen farklı bir değerlendirme yayımlaması oldu.
Financial Times’ın etkili başyazarı Martin Wolf, Acemoğlu’nun yeni kitabını olumlu değerlendirdi ve Nobel ödüllü iktisatçıyı ekonomi, teknoloji ve siyaset arasındaki ilişkiler konusunda “en etkili çağdaş analistlerden biri” olarak tanımladı.
Wolf, Acemoğlu’nun son kitabını, “Zamanında yazılmış, düşündürücü ve gerçeklere dayanan önemli bir eser” olarak değerlendirdi.
Financial Times yazısında Acemoğlu’nun liberal demokrasinin yaşadığı krize ilişkin çözüm arayışlarının önemli olduğu belirtilirken, kitabın en büyük eksikliğinin ise önerdiği siyasi dönüşümü hayata geçirecek toplumsal ve siyasi gücün nasıl ortaya çıkacağını açıklayamaması olduğu savunuldu.
YENİ KİTABI DAHA YENİ RAFLARA ÇIKMIŞTI
Tartışma Acemoğlu’nun yeni kitabı “Hangi Liberal Demokrasi”nin yayımlanmasının hemen ardından başladı.
Acemoğlu kitapta liberal demokrasinin yaşadığı krizi ele alıyor ve çözüm olarak “işçi sınıfı liberalizmi” adını verdiği yaklaşımı tartışmaya açıyor. Kitabın Türkçe baskısında Thomas Piketty ve Prof. Dr. Asaf Savaş Akat gibi isimlerin övgüleri de yer alıyor.
The Economist’in Acemoğlu’nun yalnızca yeni kitabını değil, yaklaşık çeyrek yüzyıllık akademik çalışmalarının bütününü hedef alan eleştirisi üzerine başlayan tartışmada şimdi gözler derginin Acemoğlu’na cevap hakkı verip vermeyeceğine çevrildi.
