ABD ile İran arasında 28 Şubat'ta başlayan savaşın Amerikan ordusuna verdiği zararın boyutları, ilk kez kapsamlı bir uydu görüntüsü araştırmasıyla gözler önüne serildi. The Wall Street Journal'ın 31 Ekim'de yayımladığı araştırma, İran'ın füze ve insansız hava aracı saldırılarının ABD'nin bölgedeki askeri varlığı üzerinde Washington yönetiminin kamuoyuna açıkladığından daha ağır sonuçlar doğurduğunu ortaya koydu.
Gazetenin Avrupa Uzay Ajansına ait uydu görüntüleri, İran'ın askeri açıklamaları ve Amerikan savunma yetkilileriyle yapılan görüşmelere dayandırdığı incelemede, savaşın ilk altı ayında yedi ülkedeki 24 askeri tesiste 274 hasarlı yapı belirlendi.
İncelenen tesislerin bazıları ABD'nin bölgesel müttefiklerine ait olduğu ve ortak kullanıldığı için hasar gören bütün yapıların doğrudan Amerikan ordusuna ait olmadığına dikkat çekildi.
PENTAGON'UN GİZLEDİĞİ HASARIN MALİYETİ 15 MİLYAR DOLARI BULABİLİR
WSJ'nin haberine göre Pentagon, İran saldırılarının Amerikan askeri tesislerine verdiği zararı en az 5 milyar dolar olarak hesapladı. Ancak maliyet konusunda bilgilendirilen bir başka kaynak, toplam hasarın 15 milyar dolara ulaşabileceğini belirtti.
Washington merkezli Stratejik ve Uluslararası Çalışmalar Merkezi (CSIS) ise gazetenin tespit ettiği hasarlı yapılara ilişkin bağımsız bir maliyet analizi gerçekleştirdi. Merkezin hesaplamasına göre yalnızca hasar gören binaların yeniden inşası 4 milyar dolardan fazlaya mal olabilir. Bu tutara binaların içindeki askeri teçhizat, elektronik sistemler, silahlar ve diğer donanımların yenilenmesi dahil değil.
ABD yönetiminin savaşın maliyetine ilişkin hesaplamaları da dikkat çekici boyutlara ulaştı. WSJ'nin incelediği bir belgeye göre İran savaşının 16 Ekim itibarıyla Amerikan bütçesine maliyeti 47,1 milyar dolara çıktı.
Üstelik bu tutar, askeri üslerde meydana gelen hasarı kapsamıyor.
İLK İKİ HAFTADA 13 ÜSTE 119 BİNA HASAR GÖRDÜ
Araştırma, İran saldırılarının en yoğun döneminin savaşın başlangıcında yaşandığını gösterdi. 28 Şubat'ta başlayan çatışmaların ilk iki haftasında, 13 askeri tesiste en az 119 binada hasar tespit edildi.
Saldırıların büyük bölümü İran'a yakın Körfez ülkelerinde, özellikle Kuveyt'teki Amerikan askeri varlığının bulunduğu tesislerde yoğunlaştı. ABD Donanmasının Beşinci Filosu'na ev sahipliği yapan Bahreyn'deki deniz üssü de en ağır saldırılara uğrayan tesisler arasında yer aldı.
Saldırıların ardından ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı (CENTCOM), Bahreyn'deki üste bulunan personelin büyük bölümünü tahliye etti.
Kuveyt'teki Camp Buehring ve Camp Arifjan üslerinde de Amerikan askerlerinin önemli bölümü daha güvenli bölgelere çekildi.
ABD SAVUNMA BAKANI İRAN'IN FÜZELERİNİN BİTTİĞİNİ SÖYLEMİŞTİ
WSJ araştırması, Trump yönetiminin savaş sırasında İran'ın askeri kapasitesine ilişkin yaptığı açıklamalarla sahadaki gelişmeler arasındaki farklılığı da ortaya koydu. ABD Savunma Bakanı Pete Hegseth, 13 Mart'ta düzenlediği basın toplantısında İran'ın balistik füze üretim kapasitesinin büyük ölçüde ortadan kaldırıldığını açıklamıştı. Ancak bu açıklamanın ardından İran saldırıları devam etti.
Gazetenin uydu görüntülerine dayanan incelemesine göre mart ayının kalan bölümünde altı askeri tesiste daha yeni hasarlar ortaya çıktı.
Başkan Donald Trump da 1 Nisan'daki ulusa sesleniş konuşmasında İran'ın donanmasının ve hava kuvvetlerinin yok edildiğini, füze kapasitesinin ise neredeyse tükendiğini savunmuştu.
O tarihe kadar Amerikan üslerini koruyan radar, füze savunma ve haberleşme altyapısının 15'ten fazla bileşeninde hasar tespit edildi.
İRAN TAKTİK DEĞİŞTİRDİ: ASKERLERİN UYUDUĞU BİNALARI HEDEF ALDI
Araştırmanın en çarpıcı bulgularından biri, İran'ın saldırı taktiklerinde temmuz ayında yaşanan değişiklik oldu. Nisan ayında sağlanan kırılgan ateşkesin 7 Temmuz'da bozulmasının ardından Tahran, saldırılarının ağırlık merkezini İran sınırından daha uzak bölgelere kaydırdı.
İlk dönemde İran'a yakın Körfez üsleri yoğun saldırıya uğrarken, temmuz ayından itibaren özellikle Ürdün'deki Amerikan askeri tesisleri hedef alındı.
WSJ, savaşın ilk altı ayında temmuz başından itibaren düzenlenen en az 11 ayrı saldırının hasara yol açtığını, bunların beşinin Ürdün'de gerçekleştiğini belirledi.
İran'ın yeni saldırılarında büyük askeri yapılardan ziyade daha küçük binaların hedef alınması dikkat çekti.
Gazetenin analizine göre ateşkesin bozulmasından sonra hasar gören yapıların büyüklüğü, savaşın ilk döneminde vurulan binaların yarısından daha küçüktü.
Amerikalı askeri uzmanlar, bu değişimin özellikle askerlerin barındığı prefabrik yapılar, konteynerler ve çadırlara yönelik saldırılarla ilişkili olabileceğini değerlendirdi.
ÜRDÜN'DEKİ SALDIRIDA 3 AMERİKAN ASKERİ ÖLDÜ
İran'ın saldırı taktiğindeki değişimin en ağır sonuçlarından biri 17 Temmuz'da Ürdün'deki Muwaffaq Salti Hava Üssü'nde yaşandı. İran'ın gece saatlerinde düzenlediği füze saldırısında üç Amerikan askeri hayatını kaybetti.
WSJ'nin uydu görüntülerinde yaptığı inceleme, saldırının askerlerin barınma amacıyla kullandığı en az 19 binada hasara neden olduğunu ortaya koydu. Aynı hafta bölgedeki başka Amerikan askeri tesislerinde de askerlerin yaşadığı binaların hedef alındığı belirlendi.
Gazeteye konuşan Amerikan yetkilileri, İran'ın artık yalnızca askeri altyapıyı değil, doğrudan Amerikan askerlerine kayıp verdirebilecek hedefleri seçmesinden endişe duyduklarını aktardı.
American Enterprise Institute bünyesinde İran üzerine çalışan savunma analisti Brian Carter da Tahran'ın Amerikan askerlerine kayıp verdirmeye dönük bir çaba gösterdiğini belirtti.
İRAN 53 GÜNDE 40'TAN FAZLA SALDIRI DÜZENLEDİĞİNİ AÇIKLADI
WSJ, İran devletine bağlı dört medya kuruluşunun savaş dönemindeki haberlerini de analiz etti. Bu incelemeye göre İran, 7 Temmuz-28 Ağustos arasında Amerikan askeri tesislerine yönelik 40'tan fazla saldırı düzenlediğini duyurdu.
İran'ın açıklamalarında hedef alınan binaların türleri ve bulundukları askeri tesisler önceki döneme göre daha ayrıntılı biçimde belirtilmeye başladı. Bu dönemde yapılan saldırı açıklamalarının dörtte üçünden fazlası belirli üslerdeki belirli yapı türlerini hedef olarak gösterdi.
Askerlerin barınma alanlarının hedef alındığına ilişkin İran kaynaklı açıklamaların oranı da savaşın önceki dönemine kıyasla iki katına çıktı.
Bu veriler, İran'ın saldırılarını belirli hedeflere yoğunlaştırma kabiliyetinin arttığına ilişkin Amerikan savunma çevrelerindeki endişelerle örtüşüyor.
20'DEN FAZLA ABD ASKERİ ÖLDÜ, 400'DEN FAZLASI YARALANDI
ABD Savunma Bakanlığının verilerine göre 28 Şubat'ta başlayan İran savaşıyla bağlantılı faaliyetlerde 20'den fazla Amerikan askeri hayatını kaybetti. Temmuz ayında ateşkesin bozulmasından önce yaralanan Amerikan askerlerinin sayısı ise 400'ü aştı.
Ancak WSJ'nin aktardığına göre ABD yönetimi, temmuzdan sonra doğrudan İran savaşına ilişkin asker kayıplarını ayrı olarak yayımlamayı durdurdu.
Bu nedenle savaşın sonraki döneminde hayatını kaybeden ve yaralanan askerlerin toplam sayısının kamuya açık verilerle tam olarak belirlenmesi güçleşti.
ABD SENATÖRÜNDEN PENTAGON'A SUÇLAMA: GERÇEK MALİYETİ GİZLİYORLAR
Amerikan ordusunun uğradığı kayıpların kamuoyuyla ne ölçüde paylaşıldığı da Washington'da tartışma konusu oldu. ABD Senatosu Silahlı Hizmetler Komitesindeki beş Demokrat senatör, ekim ayında Pentagon'a başvurarak üslerde meydana gelen hasarın maliyetine ilişkin bilgilerin açıklanmasını istedi.
Senatör Chris Murphy ise bu ay gerçekleştirdiği Orta Doğu ziyareti sırasında Katar'daki El-Udeyd Hava Üssü'ne girişine izin verilmediğini söyledi.
WSJ'nin uydu analizinde söz konusu üste en az 12 binada hasar işaretleri tespit edildi.
Murphy, Pentagon yönetimini savaşın gerçek maliyetinin ortaya çıkmasını engellemek amacıyla hasar bilgilerini kamuoyundan saklamakla suçladı.
Savunma Bakanlığı ise senatöre bölgedeki seyahat kısıtlamaları nedeniyle üsse giriş izni verilemeyeceğinin önceden bildirildiğini açıkladı.
ABD BAZI ÜSLERİNİ BOŞALTMAYI DEĞERLENDİRİYOR
İran'ın füze saldırılarının yarattığı güvenlik riski, ABD'nin Orta Doğu'daki askeri konuşlanmasını yeniden değerlendirmesine yol açtı. WSJ'nin haberine göre Pentagon, bazı askeri tesislerin İran füzelerinin menzilinden daha uzak noktalara taşınması seçeneği üzerinde çalışıyor.
Kuveyt ve Suudi Arabistan'daki bazı üslerden çekilme ihtimali de değerlendirilen seçenekler arasında bulunuyor.
Hasar gören askeri altyapının bir bölümünün ise yeniden inşa edilmeyebileceği belirtiliyor. Washington yönetimi, bazı tesislerin onarım maliyetlerinin karşılanması konusunda bölgedeki müttefikleriyle görüşmeler yürütüyor.
Ancak üslerin kapatılması veya Amerikan askerlerinin bölgedeki varlığının azaltılması, Washington'ın müttefiklerine sağladığı askeri korumanın geleceği açısından da yeni soruları gündeme getiriyor.
TRUMP YENİ SALDIRI SEÇENEKLERİNİ DEĞERLENDİRİRKEN İRAN FÜZELERİNİ YENİDEN HAZIRLIYOR
WSJ'nin araştırması, ABD Başkanı Donald Trump'ın İran'a yönelik yeni askeri operasyon seçeneklerini değerlendirdiği bir dönemde yayımlandı. Amerikan savunma yetkilileri, İran'ın savaş boyunca gelişmiş füze kapasitesinin tamamını kullanmadığından ve yeni çatışmalarda daha hassas saldırılar gerçekleştirebileceğinden endişe ediyor.
Habere göre Tahran, savaş sırasında hasar gören füze üslerini ve üretim tesislerini yeniden inşa etmeyi sürdürüyor.
İran'ın saldırılarda kullanılmak üzere sakladığı füze stoklarını yeniden kullanıma hazırladığı, ABD'nin ise İran saldırılarını durdurmak için kullandığı önleyici füze stoklarında önemli bir azalma yaşandığı belirtiliyor.
Savunma Bakanı Hegseth, 24 Ağustos'ta İran'ın hâlâ bazı askeri imkânlara sahip olduğunu ancak bunların savaş öncesindeki seviyenin çok altında kaldığını savunmuştu.
Buna karşılık WSJ'nin araştırması, İran saldırılarının Amerikan askeri tesislerinde yarattığı hasarın çatışmaların farklı aşamalarında devam ettiğini gösteriyor.
