Asya'nın en düzenli şehir devletlerinden birinde 3 Ocak 1992 tarihinden bu yana Singapur'da sakız satışı, üretimi ve ithalatı kesin kurallarla engelleniyor.
Singapur Çevre Bakanlığı tarafından 30 Aralık 1991 günü duyurulan bu katı uygulama, toplu taşıma ağındaki MRT metro sensörleri üzerine yapıştırılan sakızların kapıları kilitleyerek seferleri durdurması ve kamusal alanların kirlenmesi üzerine hayata geçti.
Bireysel tüketimin suç sayılmadığı ülkede, 2004 yılında yapılan düzenlemeyle yalnızca eczane ve diş hekimleri aracılığıyla sunulan ürünlere nikotin sakızı onayı verilerek sınırlı bir muafiyet tanındı.
SİNGAPUR'DA SAKIZ YASAĞI NEDEN VE NASIL BAŞLADI?
Ülkedeki yasağın temelinde, Mass Rapid Transit (MRT) adıyla bilinen raylı ulaşım sisteminde yaşanan ciddi teknik aksaklıklar yer aldı.
Vandallar tren kapılarının algılayıcı sensörlerine bilinçli olarak sakız yapıştırdığı için kapılar kapanamadı ve toplu taşıma seferleri sık sık durma noktasına geldi.
Bunun yanı sıra kaldırımlara, bina cephelerine ve toplu taşıma araçlarının içine yapışan sakızların temizlenmesi şehir yönetimi için büyük bir maliyet ve iş yükü yarattı.
Singapur Çevre Bakanlığı, 30 Aralık 1991 tarihinde açıkladığı kararla 3 Ocak 1992 gününden itibaren sakızın üretimini, yurt dışından getirilmesini ve satışını resmen yasakladı.
Kısa aralıklarla yeni sakız çiğnemek yerine aynı sakızı uzun süre çiğneyin
ESKİ BAŞBAKAN LEE KUAN YEW SAKIZ YASAĞINA NE DEDİ?
Şehir devletinde sakız ticaretini yasaklama fikri aslında 1990'lı yıllardan çok daha eskiye dayanıyordu.
Ülkenin kurucu başbakanı Lee Kuan Yew, kaleme aldığı anılarında bu öneriyi kendisine ilk olarak 1983 yılında Ulusal Kalkınma Bakanı Teh Cheang Wan'ın sunduğunu ancak o dönemde teklifi fazla sert bulduğunu aktardı.
Yasak yürürlüğe girdiğinde başbakanlık koltuğunda 1990 yılında Lee'nin yerine geçen Goh Chok Tong otururken, Lee de kıdemli bakan sıfatıyla hükümetteki siyasi ağırlığını korudu.
Lee Kuan Yew, 2000 yılında BBC'ye verdiği röportajda metro kapılarına sakız yapıştırmayı yaratıcılık değil yaramazlık olarak değerlendirdiğini ifade etti ve sakız çiğnemeden düşünemeyen kişilere muz yemelerini tavsiye etti.
SİNGAPUR'DA YERE SAKIZ ATMANIN CEZASI NE KADAR?
Mevzuat doğrudan sakızın kendisini değil, ticari dolaşımını hedef aldığı için Singapur sınırları içinde sakız çiğnemek yasal açıdan suç teşkil etmiyor.
Ancak çiğnenen sakızı sokaklara veya kamusal alanlara atan kişiler, ağır çevre kirliliği yaptırımlarıyla karşılaşıyor.
Singapur Ulusal Çevre Ajansı tarafından hatırlatılan Çevre ve Halk Sağlığı Yasası kapsamında yere sakız atanlara uygulanan cezalar şöyle sıralanıyor:
— İlk ihlal: 2 bin Singapur dolarına kadar idari para cezası kesiliyor.
— İkinci ihlal: Ceza üst sınırı 4 bin Singapur dolarına yükseliyor.
— Üçüncü ve sonraki ihlaller: Suçlulara 10 bin Singapur dolarına kadar para cezası veriliyor.
— Kamu hizmeti: Mahkeme, para cezasının yanı sıra suçluyu 12 saate kadar kamusal alanları temizlemekle yükümlü tutabiliyor.
SİNGAPUR'DA TIBBİ SAKIZ SATIŞI NE ZAMAN SERBEST OLDU?
Katı kurallardaki ilk esneme adımı, Amerika Birleşik Devletleri (ABD) ile yürütülen diplomatik ticaret görüşmelerinin ardından 2004 yılında atıldı.
ABD Kongre üyesi Philip Crane, iki ülke arasındaki serbest ticaret anlaşması müzakerelerinde sakız yasağını masaya getirdi.
Anlaşmanın 1 Ocak 2004 tarihinde yürürlüğe girmesiyle Singapur yönetimi genel yasağı kaldırmadı, yalnızca tıbbi ve diş sağlığına yönelik ürünlerin eczacılar ve diş hekimleri kanalıyla satılmasına izin verdi.
Singapur Sağlık Bilimleri Kurumu aynı yıl nikotin sakızının da aralarında bulunduğu 19 farklı ürüne onay verirken, satış esnasında alıcıların adı ile kimlik numarası zorunlu olarak kayıt altına alındı.
SİNGAPUR'A SAKIZ SOKMANIN HAPİS CEZASI KAÇ YIL?
Tıbbi istisnalara rağmen sıradan sakızların ülkeye sokulması ve ticareti Singapur'da bugün de tamamen yasak.
Singapur'un sakız ithalatını düzenleyen güncel yönetmeliği, yasa dışı yollarla ülkeye ürün sokanlara yönelik ağır yaptırımlar içeriyor:
— İlk mahkumiyet: Kuralı ihlal edenlere 100 bin Singapur dolarına kadar para cezası veya 2 yıla kadar hapis ya da her iki ceza birden veriliyor.
— Suçun tekrarı: İhlalin yeniden işlenmesi halinde ceza üst sınırı 200 bin Singapur doları para ve 3 yıl hapis cezasına çıkıyor.
Bir saatten fazla sakız çiğneyenlere şok: Plastiğe maruz kalıyorsunuz
