ABD Başkanı Donald Trump’ın, İran savaşını sona erdirmeye yönelik müzakerelerin ardından Orta Doğu’da yeni bir diplomatik adım atmak istediği ileri sürüldü. ABD basınında yer alan habere göre Trump, cumartesi günü Suudi Arabistan, Birleşik Arap Emirlikleri, Katar, Pakistan, Türkiye, Mısır, Ürdün ve Bahreyn liderleriyle yaptığı telefon görüşmesinde, İran’la anlaşmaya varılması halinde İsrail’le barış ve normalleşme sürecine katılmaları çağrısında bulundu.
Axios'ta yer alan habere göre, Trump’ın özellikle Suudi Arabistan ile İsrail arasında tarihi bir normalleşme anlaşmasını hedeflediği belirtildi. Ancak bölgedeki mevcut siyasi atmosfer ve İsrail’de yaklaşan seçimler nedeniyle kısa vadede somut bir ilerlemenin oldukça zor olduğu ifade ediliyor.
ERDOĞAN DA GÖRÜŞMEDEKİ LİDERLER ARASINDAYDI
Trump’ın İran’la ortaya çıkan anlaşma taslağını ele almak için yaptığı telefon görüşmesine Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın da katıldığı belirtildi.
Görüşmede Suudi Arabistan, BAE, Katar, Pakistan, Türkiye, Mısır, Ürdün ve Bahreyn liderleriyle İran savaşı sonrası bölgesel düzen ve olası anlaşmanın ele alındığı aktarıldı.
ABD’li bir yetkili, görüşmeye katılan liderlerin İran’la olası anlaşmaya destek verdiklerini savunarak, “Hepsi bu anlaşmada sizinleyiz dedi. İşler yolunda gitmezse de sizinleyiz dediler” ifadelerini kullandı.
TRUMP’TAN İBRAHİM ANLAŞMALARI ÇAĞRISI
Habere göre Trump, liderlere İran savaşı sona erdikten sonra İsrail’le henüz barış anlaşması ya da diplomatik ilişki kurmamış ülkelerin İbrahim Anlaşmaları’na katılmasını beklediğini söyledi.
Bu çağrının özellikle İsrail’le resmi diplomatik ilişkisi bulunmayan Suudi Arabistan, Katar ve Pakistan liderleri açısından sürpriz olduğu aktarıldı.
ABD’li yetkililerden biri, Trump’ın sözlerinin ardından hatta kısa süreli sessizlik yaşandığını belirterek, Trump’ın bunun üzerine “Hâlâ orada mısınız?” diyerek espri yaptığını söyledi.
Trump’ın daha sonra bu başlığın önümüzdeki haftalarda Jared Kushner ve Steve Witkoff tarafından takip edileceğini belirttiği ifade edildi.
NETANYAHU’NUN DA AYNI GÖRÜŞMEDE YER ALMASINI İSTEDİ
Trump’ın görüşmede, daha sonra İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu’yu arayacağını söylediği ve yakın gelecekte Netanyahu’nun da bölge liderleriyle aynı telefon görüşmesinde yer almasını umduğunu dile getirdiği aktarıldı.
Bu ifade, Trump yönetiminin İran savaşı sonrası İsrail’in bölge ülkeleriyle ilişkilerini genişletmeyi ana diplomatik hedeflerden biri haline getirdiğini gösterdi.
“ORTA DOĞU ÜLKELERİNE TEŞEKKÜR EDİYORUM”
Trump, pazar günü sosyal medya hesabından yaptığı açıklamada Orta Doğu ülkelerine destekleri ve iş birlikleri için teşekkür etti.
Trump, bu iş birliğinin söz konusu ülkelerin “tarihi İbrahim Anlaşmaları’na katılmasıyla daha da güçleneceğini” belirtti.
ABD Başkanı’nın ayrıca bir gün İran’ın da İbrahim Anlaşmaları’na katılabileceği fikrini gündeme getirdiği ifade edildi. Ancak mevcut İran yönetiminin İsrail’i tanımayı reddetmesi ve İsrail’i düşman olarak görmesi nedeniyle bu ihtimalin son derece uzak olduğu değerlendiriliyor.
Graham’dan Suudi Arabistan’a baskı mesajı
ABD Senatörü Lindsey Graham da Trump’ın çağrısına destek verdi. Graham, İran savaşını bitirmeye yönelik müzakerelerin sonucunda Arap ve Müslüman müttefiklerin İbrahim Anlaşmaları’na katılması halinde bunun Orta Doğu tarihindeki en önemli anlaşmalardan biri olacağını söyledi.
Graham, Suudi Arabistan ve diğer ülkelere Trump’ın önerisine uyma çağrısı yaparak, bu yola girilmemesi halinde ABD ile ilişkiler açısından ciddi sonuçlar doğabileceğini savundu.
SUUDİ ARABİSTAN İÇİN FİLİSTİN ŞARTI
Buna karşın Suudi Arabistan’ın İsrail’le normalleşme konusunda son dönemde daha temkinli bir çizgi izlediği belirtiliyor.
Suudi Veliaht Prensi Muhammed bin Selman’ın geçmişte İsrail’le normalleşmeye açık olduğu, ancak son bir yılda bu başlıkta daha soğuk bir tutum benimsediği ifade ediliyor.
Suudi yetkililerin, İsrail’le normalleşme için Filistin devletine giden geri döndürülemez ve takvime bağlı bir sürecin kabul edilmesini şart koştuğu belirtiliyor. İsrail hükümeti ise bu şartı reddediyor.
İSRAİL SEÇİMLERİ BEKLENİYOR
ABD’li ve İsrailli yetkililer, Riyad yönetiminin İsrail’de eylül ayında yapılması planlanan seçimlerden önce bu konuda adım atmasını beklemiyor.
Suudi Arabistan’ın, İsrail’de hangi hükümetin kurulacağını görmeden normalleşme sürecinde yeni bir hamle yapmayacağı değerlendiriliyor.
Trump’ın telefon görüşmesinde yaptığı çağrı, İran savaşı sonrası Orta Doğu’da yeni bir diplomatik mimari kurma arayışının ilk işaretlerinden biri olarak yorumlandı.
