Rusya-Ukrayna savaşında Karadeniz’deki saldırılar yeni bir boyuta taşındı. Ukrayna, 12 Ağustos gecesi Rusya’nın Karadeniz kıyısındaki Novorossiysk limanına insansız hava araçları, füzeler ve insansız deniz araçlarının kullanıldığı geniş çaplı bir saldırı gerçekleştirdi. Saldırının ardından, Rusya’nın dünya tahıl piyasalarına açılan en önemli merkezlerinden birinde operasyonlar aksadı.
Ukrayna: Rusya’nın saldırılarında 9 kişi hayatını kaybetti
İKİ BÜYÜK TAHIL TERMİNALİ HASAR GÖRDÜ
Reuters’ın aktardığı bilgilere göre saldırıda Novorossiysk’teki iki büyük tahıl terminali ağır hasar aldı.
Demetra Holding’e ait tahıl terminalindeki operasyonlar saldırının ardından tamamen durduruldu. Şirket hasarı doğrularken, incelemelerin sürdüğü ve zararın boyutunun henüz kesinleşmediği bildirildi.
Novorossiysk, Rusya’nın deniz yoluyla gerçekleştirdiği tahıl ihracatının merkezlerinden biri. Limandaki büyük terminaller arasında KSK, NZT ve NKHP bulunuyor. Bu üç terminalin toplam kapasitesi Rusya’nın Karadeniz üzerinden gerçekleştirdiği tahıl sevkiyatında kritik ağırlığa sahip.
BUĞDAY FİYATLARI YÜZDE 3 YÜKSELDİ
Saldırı uluslararası tarım emtia piyasalarında da hızlı şekilde karşılık buldu.
Rusya’nın dünyanın en büyük buğday ihracatçısı olması ve Novorossiysk’in ihracatın en önemli çıkış noktalarından biri konumunda bulunması nedeniyle saldırının ardından küresel buğday fiyatları yaklaşık yüzde 3 yükseldi.
Karadeniz’de son haftalarda hem Rusya hem de Ukrayna’ya ait limanlar ve ticari deniz taşımacılığı üzerindeki saldırıların yoğunlaşması, küresel tahıl arzına ilişkin endişeleri artırmış durumda. Temmuz ayında da bölgedeki saldırıların ardından Avrupa buğday fiyatlarında tek günde yüzde 7’ye varan yükseliş yaşanmıştı.
ZELENSKİY: HEDEF RUS KARADENİZ FİLOSUYDU
Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy, saldırının temel hedeflerinden birinin Novorossiysk’teki Rus deniz üssü olduğunu açıkladı.
Rusya, Ukrayna’nın daha önce Kırım’daki askeri tesislere yönelik saldırılarının ardından Karadeniz Filosu’nun bazı unsurlarını Novorossiysk’e taşımıştı.
Zelenskiy, operasyonun Rusya’nın liman altyapısı, hava savunma sistemleri ve askeri iskelelerine zarar verdiğini söyledi. Associated Press de saldırıda Rusya’nın Karadeniz’deki önemli deniz üslerinden birinin hedef alındığını aktardı.
HAVA, FÜZE VE DENİZ DRONLARI AYNI OPERASYONDA
Saldırının ölçeği de dikkat çekti. Reuters’a göre Ukrayna operasyon sırasında hava dronları, füzeler ve insansız deniz araçlarını birlikte kullandı. Böylece saldırı yalnızca limanın ekonomik altyapısına değil, Novorossiysk’teki askeri unsurlara karşı da gerçekleştirildi.
Saldırıda liman ve sanayi tesislerinin yanı sıra bazı konutlar ve eğitim yapılarının da zarar gördüğü bildirildi.
Krasnodar bölge yönetimine göre saldırılar sonucunda aralarında bir çocuğun da bulunduğu en az iki kişi hayatını kaybetti.
DİKKAT ÇEKEN AYRINTI: PETROL TESİSLERİ HEDEF ALINMADI
Novorossiysk yalnızca tahıl açısından değil, dünya petrol piyasaları bakımından da stratejik öneme sahip.
Kazakistan petrolünün dünya pazarlarına ulaştırıldığı Hazar Boru Hattı Konsorsiyumu’nun (CPC) deniz terminali de Novorossiysk yakınlarında bulunuyor. CPC üzerinden taşınan petrol, küresel arzın yaklaşık yüzde 2’sine karşılık geliyor ve ortakları arasında Chevron ve ExxonMobil gibi Amerikan şirketleri de yer alıyor. Temmuzdaki saldırılar CPC sevkiyatlarında ciddi aksamalara yol açmıştı.
Ancak son saldırıda CPC’nin petrol altyapısının hedef alınmadığı bildirildi.
Reuters’ın aktardığına göre bu durum, Washington’un daha önce yaptığı talebin ardından Ukrayna’nın CPC tesisleri ve Rus yükü taşımayan yabancı gemileri hedef almamaya yönelik yaklaşımıyla bağlantılı olabilir.
ABD DAHA ÖNCE UKRAYNA’DAN NOVOROSSİYSK SALDIRILARINI SINIRLAMASINI İSTEMİŞTİ
ABD Başkan Yardımcısı JD Vance, temmuz sonunda Ukrayna’dan Novorossiysk üzerinden petrol taşıyan tankerleri hedef alan saldırıları durdurmasını istemişti.
Washington’un temel endişesi, saldırıların küresel petrol fiyatlarını yukarı çekmesi ve Chevron ile ExxonMobil gibi Amerikan şirketlerinin çıkarlarını etkilemesiydi. Ukrayna’nın bunun ardından CPC altyapısını ve belirli yabancı tankerleri hedef almaktan kaçınmayı kabul ettiği bildirilmişti.
Son saldırıda petrol tesislerinin zarar görmemesine karşılık Rusya’nın tahıl ihracat altyapısının doğrudan hedef alınması bu nedenle ayrıca dikkat çekti.
NOVOROSSİYSK RUSYA İÇİN NEDEN KRİTİK?
Novorossiysk, Rusya açısından aynı anda üç stratejik işleve sahip:
Karadeniz Filosu’nun önemli askeri üslerinden biri, Rusya’nın başlıca tahıl ihracat merkezlerinden biri ve Kazakistan petrolünün dünya piyasalarına taşındığı CPC hattının çıkış noktası.
Rusya’nın deniz yoluyla gerçekleştirdiği tahıl ihracatının yaklaşık yüzde 90’ı tarihsel olarak ülkenin güneyindeki Karadeniz limanlarından gerçekleştiriliyor. Novorossiysk, bu sistemin en yüksek kapasiteli terminallerini barındırıyor.
Bu nedenle limanda uzun süreli bir aksama yaşanması halinde etkiler yalnızca Rus ihracatıyla sınırlı kalmayabilir; buğday fiyatlarından Karadeniz navlunlarına ve gıda ithalatına bağımlı Orta Doğu ve Afrika ülkelerine kadar geniş bir alana yayılabilir.
Trump- Putin görüşmesi sonrası sürpriz: Rusya'da tutuklu bulunan ABD vatandaşı serbest bırakıldı
KARADENİZ’DE LİMAN SAVAŞI SERTLEŞİYOR
Son saldırı, Rusya ve Ukrayna’nın karşılıklı olarak birbirlerinin ticaret ve lojistik altyapılarını daha yoğun biçimde hedef aldığı bir dönemde gerçekleşti.
Rusya son haftalarda Ukrayna’nın Odesa bölgesindeki liman ve tahıl altyapısına saldırılarını artırırken, Ukrayna da Rusya’nın Karadeniz ve Azak Denizi’ndeki enerji, deniz taşımacılığı ve lojistik noktalarına yönelik operasyonlarını genişletti.
Novorossiysk’teki son saldırının ardından gözler, tahıl terminallerindeki hasarın boyutuna ve Rusya’nın ihracat sevkiyatlarının ne kadar süreyle aksayacağına çevrildi.
