Avrupa Birliği (AB) yönetimi, dijital ekosistemde dengeleri değiştirecek kararla yapay zeka devi ChatGPT ile popüler platformlar Reddit ve Roblox ağlarını Dijital Hizmetler Yasası (DSA) çerçevesinde en katı güvenlik kategorisine dahil etti.
Avrupa Komisyonu tarafından kamuoyuna duyurulan kararla teknoloji devleri, yüz milyonlarca Avrupalı kullanıcının güvenliğini korumak adına benzeri görülmemiş bir yasal gözetim altına girdi.
Yapay zeka sistemlerini doğrudan küresel arama motorlarıyla aynı kefeye koyan bu hamle, dijital regülasyon tarihinde yepyeni bir sayfa açtı.
CHATGPT ARTIK YAPAY ZEKA DEĞİL DOĞRUDAN BİR ARAMA MOTORU
Komisyonun yayımladığı sınıflandırma, özellikle üretken yapay zeka teknolojileri bakımından tarihi bir emsal oluşturdu.
Avrupa Birliği yetkilileri, OpenAI tarafından geliştirilen ChatGPT servisini yalnızca basit bir sohbet robotu olarak görmeyip sistemi Çok Büyük Çevrim İçi Arama Motoru (VLOSE) kategorisine aldı.
Kurum, kullanıcı sorularına yanıt verirken web üzerinde anlık tarama yapan ve sentezlenmiş sonuçlar üreten bu yapıyı açıkça bir hibrit hizmet ve arama motoru saydı.
OpenAI verilerine göre ChatGPT arama özelliği, Mart 2026 döneminde sona eren altı aylık süreçte Avrupa genelinde aylık ortalama 159 milyon aktif kullanıcıya ulaştı.
Orduda yapay zeka dönemi: Tedarik zincirinde ChatGPT ve Grok kullanılacak
REDDIT VE ROBLOX TOPLAMDA 100 MİLYONU AŞKIN KULLANICIYA SAHİP
Avrupa genelindeki yasal düzenleme, yalnızca yapay zeka arama fonksiyonuyla sınırlı kalmadı; kullanıcıların üçüncü taraf içerikleri geniş kitlelerle paylaştığı Reddit ve Roblox ağları da Çok Büyük Çevrim İçi Platform (VLOP) statüsü kazandı.
Dijital Hizmetler Yasası normlarına göre bir çevrim içi servisin bu ağır statüye girmesi için AB nüfusunun yüzde 10'una denk gelen 45 milyonluk aylık kullanıcı barajını aşması yetiyor.
Son yayımlanan resmi tablolara göre Reddit, Avrupa'da aylık 57,2 milyon kullanıcıya hitap ediyor.
Gençlerin ve çocukların gözdesi konumundaki oyunsever sanal evren Roblox ise bölgede aylık yaklaşık 48 milyon kullanıcı barındırıyor.
ŞİRKETLERE RİSKLERİ SIFIRLAMALARI İÇİN DÖRT AY SÜRE TANINDI
Ağır yükümlülükler listesine giren üç büyük kuruluşa yeni yasal çerçeveye tam uyum sağlamaları amacıyla dört aylık bir geçiş penceresi tanındı.
Şirketler, ek yasal gereklilikleri 2027 yılının başına kadar eksiksiz biçimde yerine getirmek mecburiyetinde kalacak.
Avrupa Komisyonu Teknolojik Egemenlik, Güvenlik ve Demokrasiden Sorumlu Kıdemli Başkan Yardımcısı Henna Virkkunen, alınan tedbirlerin önemine dikkat çekerek şunları söyledi:
"Bu yeni sınıflandırmalar, vatandaşlarımız ve toplumumuz üzerindeki büyük etkileri doğrultusunda ChatGPT, Reddit ve Roblox ağlarının artık Avrupa Birliği bünyesinde daha yüksek bir inceleme ve hesap verebilirlik standardına tâbi tutulacağı anlamına geliyor."
Yetkililer, dijital ekosistemi yakından izlemeyi sürdüreceklerini ve gerekli eşiğe ulaşan diğer platformları da benzer şekilde kapsama alacaklarını ifade etti.
ChatGPT ve Gemini'a şok: Claude bireysel pazar gelirini yüzde 75 artırdı
YASA DIŞI İÇERİK VE SEÇİM GÜVENLİĞİ MERCEK ALTINA ALINIYOR
Yeni statü gereğince teknoloji kuruluşları, sistem algoritmalarının meydana getirebileceği sistemik tehditleri düzenli şekilde analiz edip hafifletici önlemler alacak.
Şirketler; yasa dışı içeriklerin yayılması, çocukların her türlü zarardan korunması, kullanıcıların fiziksel ve zihinsel sağlığı, temel haklar, seçim süreçleri ile kamu güvenliği başlıklarında risk analizleri yapacak.
Her bir platform bağımsız denetimlerden geçecek ve düzenleyici otoritelerle veri paylaşımı yürütecek.
Bunlara ek olarak bilimsel araştırmaların önünü açmak maksadıyla, onaylanmış araştırmacılara platformların belirli verilerine erişim imkanı tanınacak.
KİŞİSEL VERİYLE REKLAM HEDEFLEMESİNE TAMAMEN YASAK GELDİ
Dijital Hizmetler Yasası, dev platformların tavsiye mekanizmalarında gizli algoritmalar kullanmasını engelleyerek köklü bir şeffaflık zorunluluğu getiriyor.
Servisler, kullanıcı profillemesine dayanmayan bir öneri sistemi seçeneğini açıkça sunacak ve reklam süreçlerini şeffaf kılacak.
Çocuklara yönelik hedefli reklamları kesin biçimde kısıtlayan yasa; bireylerin cinsel yönelim, din, etnik köken veya siyasi görüş gibi hassas kişisel verilerini temel alan reklam hedeflemesini de tamamen yasaklıyor.
Bu sayede platformlar, kullanıcıların hassas tercihlerini ticari kazanç kapısına dönüştürme imkanını kaybedecek.
OpenAI, yüzde 5 hissesini Trump hükümetine bırakıyor
İRLANDA VE HOLLANDA YENİ DENETİM SÜRECİNİ YÖNETECEK
Kritik denetim aşamasında Avrupa Komisyonu, üye ülkelerin ulusal kurumlarıyla ortak bir mekanizma kurdu.
ChatGPT ve Reddit servislerinin yasa kapsamındaki gözetiminde İrlanda Dijital Hizmetler Koordinatörü Coimisiún na Meán görev yapacak.
Popüler oyun platformu Roblox tarafındaki ulusal denetim koordinasyonunu ise Hollanda Tüketiciler ve Piyasalar Kurumu (ACM) üstlenecek.
Eklenen son üç servisle birlikte Avrupa Birliği sınırları içinde en üst düzeyde denetlenen çok büyük platform ve arama motorlarının toplam sayısı resmi olarak 28'e ulaştı.
İHLAL EDEN ŞİRKETLERE KÜRESEL CİRONUN YÜZDE 6'SI KADAR CEZA
Kurallara uymayan teknoloji platformlarını çok ağır mali yaptırımlar bekliyor.
Belirlenen standartları aksatan şirketler, küresel çaptaki yıllık toplam cirolarının yüzde 6'sına varan para cezalarıyla karşı karşıya kalacak.
Avrupa Birliği, yasayı sadece metin üzerinde bırakmayıp sahada kararlılıkla uyguladığını önceki yaptırımlarıyla gösterdi.
Komisyon, DSA hükümleri doğrultusunda bugüne kadar teknoloji şirketlerine toplamda yaklaşık 870 milyon euro ceza kesti.
Kesilen bu yüksek bedeller arasında, temmuz ayında e-ticaret devi AliExpress platformuna verilen 550 milyon euroluk tarihi ceza da yer alıyor.
Avrupa Birliği, yapay zeka yarışında sınıfta kaldı: 'Avrupa 2031' raporundan çarpıcı uyarılar
