Türkiye genelinde 1 Temmuz 2026 itibarıyla uygulamaya alınan ve "kirleten öder" prensibine dayanan Depozitosu Olan Ambalajlar (DOA) Sistemi, kentsel atık yönetimi (LSI: geri dönüşüm zinciri, yeşil dönüşüm, karbon ayak izi, dijital kaynak yönetimi modeli) alanında çığır açmaya devam ediyor. Sistemin devreye girmesinin ardından henüz 10 gün geçmesine rağmen 2 milyon aktif kullanıcı sayısına ulaşıldı ve 20 milyon ambalaj geri dönüşüm döngüsüne kazandırıldı. Türkiye Çevre Ajansı (TÜÇA) Başkanı Nurullah Öztürk'ün açıklamalarıyla sistemin ikinci fazının müjdesi verildi. Hedef, süpermarketlerin ötesine geçerek projeyi tabana yaymak. Bu kapsamda yıl sonuna kadar mahalle aralarındaki bakkal, büfe ve küçük marketlere 10 bin adet özel "akıllı el terminali" dağıtılacak. Bu dijital entegrasyon sayesinde hem vatandaşlar ambalaj iadelerini evlerine en yakın noktadan yapabilecek hem de yerel esnaf dükkanındaki trafiği artırarak ekstra gelir elde edecek.
DOA SİSTEMİ BAKKALLARDA NASIL ÇALIŞACAK?
Süpermarketlerdeki büyük Depozito İade Makinelerinin (DİM) yanı sıra, yerel esnaf için "Manuel İade Noktaları" oluşturulacak. Tüketici, üzerlerinde DOA logosu bulunan boş şişe ve ambalajları mahalle bakkalına götürecek. Bakkal, kendisine verilen akıllı el terminali ile şişenin üzerindeki barkodu saniyeler içinde okutacak. Ardından tüketicinin cep telefonundaki "DOA Cüzdan" karekodu terminale okutularak, iade bedeli anında vatandaşın hesabına aktarılacak.
BOŞ ŞİŞE İADESİNDEN KİM, NE KADAR KAZANACAK?
Sistem, çevreyi korurken tüm paydaşlara ekonomik bir getiri sunacak şekilde tasarlandı:
Vatandaş: Sisteme kaydettiği her bir depozitolu ambalaj için hesabına 1 TL teşvik bedeli yansıtılacak.
Mahalle Esnafı (Bakkal/Büfe): Terminal ile sisteme girdiği ambalaj başına 30 kuruş hizmet bedeli kazanacak.
HORECA İşletmeleri: Otel, restoran ve kafeler, tükettikleri ve çöpe gitmesini engelledikleri ambalajlar üzerinden 20 kuruş teşvik alacak. HORECA işletmelerinin ekim ayı sonuna kadar sisteme kaydolması zorunlu kılındı.
GÜNLÜK ŞİŞE İADE SINIRI VAR MI?
Uygulamanın ilk günlerinde AVM'lerdeki makine önlerinde oluşan uzun kuyruklar ve T.C. kimlik numaralarıyla yapılan suistimaller üzerine yeni bir kural getirildi. TÜÇA Başkanı Öztürk, kimlik numarası ile iade devrinin kapandığını, işlemlerin sadece mobil uygulama üzerinden şahsi olarak yapılabileceğini belirtti. Sistemde bir kişinin günlük en fazla 200 adet iade sınırı bulunuyor.
PET ŞİŞE SULARA ZAM YAPANLARA İNCELEME
DOA sisteminin yürürlüğe girmesiyle birlikte, piyasaya ambalajlı ürün süren firmalardan Depozito Katılım Bedeli (DEKAB) alınmaya başlandı. Bu bedelin maliyeti ambalaj başına sadece 85 kuruş artırmasına rağmen, bazı firmaların pet şişe sularına fahiş oranda zam yapması devletin radarından kaçmadı. Haksız fiyat artışı yapan firmalara yönelik resmi incelemeler başlatıldı.
DOA SİSTEMİNİN EKONOMİYE KATKISI NE OLACAK?
Ekonomik ve Çevresel Katkı | Yıllık Hedeflenen Veri |
Cari Açıkta Azalma | 600 Milyon Dolar |
Enerji Tasarrufu | 1,3 Milyar kWh |
Önlenen Petrol Tüketimi | 3,6 Milyon Varil |
Sera Gazı Emisyonunda Düşüş | 37.000 Ton |
Ham Madde İthalatında Azalma | Yüzde 35-40 |
