Yaklaşık 20 yıldır küresel ölçekte olumlu bir seyir izleyen açlıkla mücadele göstergeleri, yayımlanan 2026 Küresel Açlık Endeksi raporuna göre yeniden olumsuz bir yöne evrildi. Dünya genelindeki endeks puanı 2018 yılında 17,6 seviyesindeyken, yeni raporda 18,1’e yükseldi. Endeks mantığı gereği puanın yükselmesi açlığın daha ağır bir düzeye ulaştığını gösterirken; 2000 yılında 28,2 olan puan uzun dönemli kazanımların tamamen silinmediğini, ancak son yıllarda savaşlar, ekonomik sarsıntılar ve iklim krizleri nedeniyle duraklama ve gerileme dönemine girildiğini ortaya koydu.
44 ÜLKEDE AÇLIK CİDDİ VEYA ALARM VERİCİ DÜZEYDE
Rapora göre dünya genelinde 44 ülke açlığın "ciddi" ya da "alarm verici" boyutlarda yaşandığı grupta bulunuyor. Bu ülkelerin 8’inde durum "alarm verici", 36’sında ise "ciddi" kategorisinde değerlendirildi. Yetersiz beslenme, çocukların gelişimi ve çocuk ölümleri gibi kriterlerin esas alındığı raporda, en ağır krizlerin Sahra Altı Afrika ile Güney Asya’da yoğunlaştığı görüldü. Ayrıca, 2018 yılına kıyasla 32 ülkenin açlık endeksi puanında artış (kötüleşme) kaydedildi.
TABLONUN EN AĞIR OLDUĞU ÜLKELER
Bireysel puanı hesaplanabilen 122 ülke arasında en olumsuz tablo Somali'de kaydedildi. Somali’nin endeks puanı 47,0 (alarm verici) olarak açıklanırken, ülkenin 2018 yılındaki 51,1 puanına kıyasla sınırlı bir iyileşme gösterdiği fakat mevcut durumun hâlen çok ağır olduğu belirtildi.
Puanı hesaplanabilen ve alarm verici kategoride yer alan diğer ülkeler şunlar oldu:
Demokratik Kongo Cumhuriyeti: 39,5
Çad: 38,0
Madagaskar: 36,5
Çatışmalar, kurumsal kırılganlıklar ve veri eksikliği nedeniyle kesin puanlama yapılamayan ancak alarm verici grupta değerlendirilen diğer dört ülke ise Burundi, Güney Sudan, Sudan ve Yemen olarak sıralandı.
TÜRKİYE'NİN ENDEKSTEKİ KONUMU
Türkiye, 2026 Küresel Açlık Endeksi'nde puanı 5’in altında kalan ve en düşük risk grubunu oluşturan 24 ülkelik ortak kategoride yer aldı. Puanların birbirine çok yakın olması sebebiyle araştırma kapsamında bu ülkeler tekil olarak sıralanmayıp "1–24 aralığı" şeklinde gösterildi. Türkiye'nin bulunduğu bu grupta Bulgaristan, Romanya, Çin ve Rusya gibi ülkeler de yer alıyor.
Türkiye'nin tarihsel endeks puanı değişimi ise şu şekilde gerçekleşti:
2000: 22,1
2006: 11,6
2012: 5,4
2018: 5'in altında
2026: 5'in altında
Raporda, söz konusu endeksin çocuk sağlığı ve genel beslenme verilerine dayandığı; hane halkı market harcamaları, gıda enflasyonu veya bireysel gıdaya erişim kolaylığını doğrudan ölçen bir ekonomik gösterge olmadığı vurgulandı.
YAKIN COĞRAFYA VE BÖLGESEL FARKLILIKLAR
Türkiye’ye komşu ve yakın coğrafyalardaki ülkelerde ise belirgin farklılıklar dikkat çekti:
Suriye: 31,5 puan (Ciddi düzey – 2018 puanı: 28,0)
Irak: 11,9 puan (Orta düzey)
Ukrayna: 11,6 puan (Orta düzey – 2018 puanı: 9,8)
İran: 7,2 puan (Düşük düzey)
Güney Asya bölgesinde ise Hindistan (24,1), Pakistan (25,5) ve Afganistan (28,6) "ciddi" açlık kategorisinde yer alırken; Bangladeş 19,2 puanla "orta" düzeyde sınıflandırıldı.
ENDEKS NASIL HESAPLANANIYOR VE 2030 HEDEFLERİ NE DURUMDA?
Küresel Açlık Endeksi, dört temel göstergenin bileşimiyle hesaplanmaktadır:
Toplumdaki yetersiz beslenme oranı
5 yaş altı çocuklarda yaşa göre kısa boyluluk (bodurluk)
5 yaş altı çocuklarda boya göre düşük kiloluluk (zayıflık)
5 yaş altı çocuk ölümleri
2018 yılından bu yana küresel çapta ilk üç göstergede kötüleşme yaşanırken, yalnızca çocuk ölümleri oranında sınırlı bir iyileşme kaydedildi.
Raporun sonuç bölümünde, 2000 yılından bu yana süregelen iyileşme temposunun mevcut hızda devam etmesi durumunda 57 ülkenin 2030 yılına kadar "düşük açlık" seviyesine ulaşamayacağı uyarısında bulunuldu.
