Merkez Bankası'nın liralaşma stratejisi ve rezervleri güçlendirme adımları kapsamında 2023 yılında devreye aldığı "Yurt Dışı Kaynaklı Dövizlerin TL'ye Dönüşüm Desteği" uygulamasında kritik viraja girildi.
Bugüne kadar üç kez uzatılan ve ihracatçı firmalara yurt dışından getirdikleri dövizi bozdurmaları karşılığında yüzde 3 oranında ek prim (destek) sağlayan uygulamanın süresi 30 Nisan 2026 (perşembe günü) sona eriyor. Sürenin dolmasına sayılı günler kala, reel sektörün en üst çatı kuruluşu Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği'nden (TOBB) Merkez Bankası'na "şartları iyileştirerek uzatın" talebi geldi.
HİSARCIKLIOĞLU: "MEVCUT YÜZDE 3 YETERSİZ, ŞARTLAR AĞIR"
TOBB Başkanı Rifat Hisarcıklıoğlu, sosyal medya hesabından yaptığı açıklamada, uygulamanın bitiş tarihine dikkat çekerek reel sektörün rekabet gücünün korunması gerektiğinin altını çizdi.
Küresel tedarik zincirlerinin yeniden şekillendiği ve korumacılık eğilimlerinin arttığı bir dönemden geçildiğini belirten Hisarcıklıoğlu, şu ifadeleri kullandı:
"Türkiye’nin üretim ve ihracat odaklı büyüme hedeflerini sürdürebilmesi için reel sektörümüzün rekabet gücünün korunması kritik önem taşımaktadır. Bu çerçevede, söz konusu desteğin en az bir yıl daha uzatılmasına ihtiyaç duyulmaktadır. Bununla birlikte, mevcut yüzde 3’lük döviz dönüşüm desteği hem oran itibarıyla yetersiz kalmakta hem de uygulama şartları reel sektör açısından ağır işlemektedir."
Sistemin daha sade, erişilebilir ve öngörülebilir hale getirilmesi gerektiğini vurgulayan TOBB Başkanı, destek oranının artırılmasının sanayici ve ihracatçılara moral vereceğini, finansman koşullarını destekleyerek ihracat hacmine olumlu yansıyacağını belirtti.
İŞ DÜNYASINI ZORLAYAN O "AĞIR ŞARTLAR" NELER?
TOBB Başkanı'nın "ağır işliyor" diyerek eleştirdiği uygulamanın arka planında ise Merkez Bankası'nın firmalardan istediği katı taahhütler yatıyor.
Ocak 2023'te yüzde 2 ile başlayan ve Mayıs 2025'te yüzde 3'e çıkarılan destekten yararlanabilmek için; gümrük beyannameleri ve çeşitli belgelerin ibraz edilmesinin yanı sıra firmaların "1 ay boyunca hiçbir bankadan döviz almayacağına dair" taahhütname imzalaması gerekiyor.
Dolar, Euro veya Sterlin cinsi gelirini TL'ye çevirip yüzde 3 destek alan bir firma, hammadde ithalatı veya borç ödemesi için 1 ay içinde yeniden döviz alırsa büyük yaptırımlarla karşılaşıyor. Taahhüdün ihlal edilmesi durumunda verilen destek faiziyle birlikte geri alınıyor ve firmaya usulsüzlük nedeniyle 3 yıl kredi yasağı gibi çok ağır cezalar uygulanabiliyor. Kredi kullanan bazı firmaların baştan kapsam dışı bırakılması da reel sektörün eleştirdiği noktalar arasında yer alıyor.
Gözler şimdi, 30 Nisan'da süresi dolacak olan destek paketiyle ilgili Merkez Bankası'nın atacağı adıma ve TOBB'un "oranı artırıp şartları hafifletin" talebine vereceği yanıta çevrildi.
