Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası, mart ayına ilişkin reel efektif döviz kuru verilerini yayımladı. Veriler, Türk lirasının satın alma gücü paritesine göre düzeltilmiş değerinin, ticaret yapılan ülkelerin para birimleri karşısında reel olarak yükseldiğini gösteriyor.
ENDEKSİN İKİ KANADI: TÜFE VE Yİ-ÜFE’DE YÜKSELİŞ
Mart ayında endeksin her iki ana kaleminde de yukarı yönlü bir hareket gözlemlendi:
TÜFE Bazlı Endeks: Şubat ayına oranla 1,83 puanlık artışla 104,61 seviyesine çıktı.
Yİ-ÜFE Bazlı Endeks: Üretici fiyatları bazlı endeks ise 2,33 puanlık daha keskin bir artışla 102,03 seviyesinde gerçekleşti.
REEL DEĞERLENMENİN ARKA PLANI: ENFLASYON VE KUR SEPETİ
Analistler, endeksteki yükselişi nominal kur hareketleri ile yerel fiyat artışları arasındaki makasın kapanmasına bağlıyor. Mart ayında tüketici fiyatlarının (TÜFE) aylık %1,94, üretici fiyatlarının (Yİ-ÜFE) ise %2,30 artış göstermesi endeksi yukarı çeken ana motor oldu. Aynı dönemde ABD dolarının TL karşısında ortalama %1,12 değer kazanmasına rağmen, euronun %1,09 değer kaybetmesi, kur sepetindeki dengeyi reel değerlenme yönüne kaydırdı.
BİLEŞEN ANALİZİ: KÜRESEL VE YEREL ETKİLER
Endeksin oluşumundaki iç ve dış dinamikler incelendiğinde karmaşık bir tablo ortaya çıkıyor:
Pozitif Katkı: Türkiye’deki enflasyon oranı ile nominal kur sepetindeki değişimler REK endeksini yukarı yönlü tetikledi.
Negatif Katkı: Dünya genelindeki tüketici fiyatları sepetindeki değişimler ise endeksi aşağı yönlü baskılayarak reel değerlenmeyi sınırlayan bir unsur olarak kayda geçti.
İŞ GÜCÜ MALİYETLERİ VE KÜRESEL KIYASLAMA
Raporda ayrıca 2025 yılına dair Birim İş Gücü Maliyeti bazlı veriler de yer buldu. Bu endeks, bir önceki yıla göre 2,67 puan artışla 93,82 seviyesine ulaştı. Küresel ölçekte bakıldığında:
Gelişmekte Olan Ülkeler: Bu grupta endeks 5,37 puanlık belirgin bir artışla 64,52 oldu.
Gelişmiş Ülkeler: Gelişmiş ekonomi sepetinde ise endeks 2,11 puan düşerek 114,57 seviyesine geriledi.
