Temmuz ayında etkili olması beklenen El Nino hava olayının küresel emtia piyasalarında yeni bir risk başlığı oluşturabileceği değerlendiriliyor. İklim uzmanları ve piyasa analistleri, özellikle tarımsal emtialarda fiyat dalgalanmalarının artabileceğine dikkat çekiyor.
2026’nın ortalarından itibaren gerçekleşme ihtimali bulunan El Nino’nun, küresel sıcaklık ve yağış düzenlerinde değişime yol açması bekleniyor. Yılın başından bu yana iklim modelleri nötr hava koşullarına işaret etse de, önümüzdeki dönemde El Nino kaynaklı etkilerin daha yakından takip edildiği belirtiliyor.
Pasifik Okyanusu’nda ortaya çıkan El Nino hava olayı, ilk aşamada okyanusa kıyısı bulunan bölgelerde, ardından küresel ölçekte sıcaklık artışına neden oluyor. Bunun tersine işaret eden La Nina ise daha serin hava koşullarıyla ilişkilendiriliyor. İki hava olayı arasındaki geçiş dönemlerinde ise nötr hava koşulları görülüyor.
Vadeli işlem ve emtia piyasaları uzmanı Zafer Ergezen, El Nino’nun temmuz ayında ortaya çıkma ihtimalinin yüzde 80’in üzerine çıktığını söyledi.
Bu oranın oldukça yüksek olduğunu belirten Ergezen, kış aylarına doğru olasılığın yüzde 90’ın üzerine yükseldiğini ifade etti.
Deniz yüzeyi sıcaklıklarının artış gösterdiğini kaydeden Ergezen, şunları söyledi:
“Buna da baktığımız zaman modellemeler de bize El Nino etkisinin görüleceğini gösteriyor. Yani El Nino nedir diye çok kısaca anlatacak olursak, okyanustaki ısı değişikliklerinden kaynaklanıyor. Baktığımız zaman dünyada okyanusların ısınmasıyla birlikte ve özellikle Amerika’ya doğru esen rüzgarların azalması, Amerika’ya doğru olan Pasifik Okyanusu’nda su sıcaklıklarını artırıyor. Bu da bir miktar daha fazla kuraklık anlamına gelmekte. Daha sıcak bir dönem yaşanıyor diyebiliriz. Özellikle Amerika tarafında. Asya tarafının da ısındığını, yağışlarının azaldığını görebiliriz. Amerika tarafında ise tam tersine daha fazla sel ve yağmur olabiliyor. Yani böyle bir dönemde aslında şunu bekleyebiliriz; Asya ve Avustralya’da yağmurlar azalır, kuraklıklar başlar. Amerika kıyılarında ise tam tersi yağışlar artar diyebiliriz. Afrika ve Hindistan’da da mevsimlerin zamanlaması bozuluyor diyebiliriz.”
PALM YAĞI, KAKAO VE PAMUK PİYASALARI İZLENİYOR
Ergezen, El Nino sürecinde özellikle Asya bölgesinin yakından takip edilmesi gerektiğini belirtti.
Endonezya’nın küresel palm yağı arzının yaklaşık yüzde 60’ını karşıladığına işaret eden Ergezen, Malezya’nın da güçlü üretici ülkeler arasında yer aldığını söyledi. Bu ülkelerde yaşanabilecek hava değişimlerinin üretim üzerinde belirleyici olabileceğini kaydetti.
El Nino’nun soya ve ayçiçeği gibi diğer bitkisel yağ ürünlerini de etkileyebileceğini belirten Ergezen, şu değerlendirmeyi yaptı:
“Diğer taraftan bakacak olursak eski deneyimlere göre son 50 yıldır yaşanan her El Nino’da kakao üretiminin azaldığını gördük. Kakao üretimine yönelik etkileri bu sene değil ama 2027’de görebiliriz. O yüzden kakao tarafında yeniden fiyat artışlarının muhtemel olduğunu söylememiz mümkün. Çünkü bu El Nino’nun öncekilere nazaran bir miktar daha güçlü olması bekleniyor. Bu noktada üretim tarafından bakacak olursak pamuk tarafında Hindistan-Pakistan etkisinin önemli olduğunu söyleyebiliriz. Hindistan’da muson gecikmesi ve sıcaklıklar nedeniyle pamukta böceklenme önemli olabilir, bu da pamuk tarafında dalgalanmaya yol açabilir.”
Pirinç fiyatlarında oynaklık beklentisi
Ergezen, El Nino’dan etkilenmesi beklenen ürünlerden birinin de pirinç olduğunu söyledi.
Tayland ve Vietnam gibi dünyanın önde gelen pirinç üreticilerinde yağışların zayıflamasının fiyatlarda dalgalanmaya neden olabileceğini belirten Ergezen, buna karşın bazı ürünlerde üretim artışı görülebileceğini ifade etti.
Ergezen, “Şimdi hep olumsuzları konuştuk ama diğer taraftan bakacak olursak örneğin soya fasulyesinde artış olacağını söyleyebiliriz ki önceki dönemlere baktığımız zaman hep Amerika, Arjantin olsun, bu bölgelerde soya fasulyesi üretimi artmıştır. Keza yine bunu da görebiliriz.” dedi.
Bu yılın güçlü bir El Nino dönemi olabileceğini ifade eden Ergezen, kuraklık risklerinin tarım piyasaları açısından önem taşıdığını söyledi.
Tarımsal emtia fiyatlarında yukarı yönlü risklerin göz ardı edilmemesi gerektiğini belirten Ergezen, özellikle Hindistan’daki muson döneminin belirleyici olacağını kaydetti.
Ergezen, şu ifadeleri kullandı:
“Baktığımız zaman belki de bizim için en önemli göstergelerden bir tanesi bu haziran ve eylül ayındaki muson döneminde gerçekleşecek diyebiliriz. Hindistan bu anlamda önemli. Orayı takip ediyor olacağız. Orada yaşanacak yağışlar pamuk, şeker, pirinç ve palm yağı gibi ürünlere yönelik beklentileri bize gösterecek. Normal bir muson olursa risklerin azaldığı görülür ama eğer musonun etkisi zayıf olursa, zayıf bir muson dönemi görürsek Hindistan’da bu öncü sinyal olur. Demektir ki önümüzdeki dönemde El Nino etkisi güçlü olacak.”
