36. NATO Devlet ve Hükümet Başkanları Zirvesi’nin ikinci günü Ankara’da başladı. Zirve kapsamında 32 NATO üyesi ülkenin liderlerinin yanı sıra davetli ülkeler ve uluslararası kuruluş temsilcileri Beştepe’de bir araya geldi.
Yaklaşık 70 trilyon dolarlık ekonomik büyüklüğü temsil eden 40’tan fazla ülkenin katıldığı zirvede savunma harcamaları, İran krizi, Avrupa güvenliği, Ukrayna savaşı, Hürmüz Boğazı ve ittifakın geleceği masada olacak.
LİDERLERDEN AİLE FOTOĞRAFI
Zirve öncesinde Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ve NATO Genel Sekreteri Mark Rutte, liderleri karşıladı.
Alana son olarak ABD Başkanı Donald Trump’ın gelmesiyle aile fotoğrafı çekildi. Beştepe’de verilen kare, zirvenin ikinci günündeki diplomatik trafiğin de başlangıcı oldu.
ERDOĞAN: SAVUNMADA KISITLAMALAR KALKMALI
Zirvenin açılışında konuşan Cumhurbaşkanı Erdoğan, Türkiye’nin NATO içindeki savunma kapasitesine ve savunma sanayiindeki atılımlarına dikkat çekti.
Erdoğan, Türkiye’nin savunma harcamalarını artırmak için gerekli adımları attığını belirterek, yüzde 5 hedefine Lahey’de belirlenen 2035 tarihinden 5 yıl önce ulaşmayı hedeflediklerini söyledi.
Türkiye’nin savunma sanayiinde üretim ve ihracat kapasitesi itibarıyla dünyanın ilk 10 ülkesi arasına girdiğini vurgulayan Erdoğan, ittifak içinde Türkiye’ye tahsis edilen 361 yetenek hedefinin neredeyse tamamının taahhüt edilen tarihten önce karşılanacağını ifade etti.
Erdoğan, NATO 3.0 hedefine ulaşmak için müttefikler arasındaki savunma sanayii kısıtlamalarının kaldırılması gerektiğini belirterek, Avrupa’nın kıta savunmasında daha fazla sorumluluk üstlenirken NATO’nun bütünlüğünü ve transatlantik ilişkileri zayıflatacak adımlardan kaçınması gerektiğini söyledi.
HÜRMÜZ VE GAZZE MESAJI
Erdoğan, konuşmasında Rusya-Ukrayna savaşına ilişkin de değerlendirmelerde bulundu.
Cumhurbaşkanı, ABD Başkanı Trump’ın barış vizyonunu paylaştıklarını belirterek, Ukrayna’yı desteklerken Rusya’yı da barışa yönlendirecek iletişim kanallarından yararlandıklarını söyledi.
İran krizine de değinen Erdoğan, diplomatik çabalara ek olarak Hürmüz Boğazı’nın mayınlardan temizlenmesi için Türkiye’nin gerekli katkıyı vermeye hazır olduğunu açıkladı.
Erdoğan, Orta Doğu’da kalıcı barışın anahtarının iki devletli çözüm olduğunu vurgulayarak, Gazze ve Lübnan’da sükûnetin sağlanması için tüm müttefiklere görev düştüğünü ifade etti.
TRUMP: İRAN İLE ATEŞKES BENCE BİTTİ
Zirvenin en sert açıklamaları ABD Başkanı Donald Trump’tan geldi.
NATO Genel Sekreteri Mark Rutte ile ortak basın toplantısı düzenleyen Trump, ABD’nin İran’a yönelik saldırı düzenlediğini açıkladı.
Trump, “İran’daki çok tehlikeli kişilere bir saldırı gerçekleştirdik. Gemilere roket atmayı seçtiler ve biz de dün akşam onları çok sert vurduk” dedi.
ABD Başkanı, İran için “Ne zaman siz saldırırsanız biz vuracağız dedik” ifadelerini kullanarak, “Kirli oynuyorlar, onları sevmiyorum. İran’ın nükleersizleştirilmesini sağlayacağız” diye konuştu.
Gazetecilerin ateşkese ilişkin sorusuna da yanıt veren Trump, “İran ile ateşkes bence bitti. İran ile anlaşmak vakit kaybı” dedi.
Trump, müzakerecilerin isterlerse İran’la görüşebileceğini ancak “vakitlerini boşa harcayacaklarını” savundu.
“NATO’DAN MEMNUN DEĞİLİM”
Trump, açıklamalarında NATO’ya da sert eleştiriler yöneltti.
ABD Başkanı, “NATO’dan memnun değilim. Çünkü dünyanın bir numaralı terör ülkesi İran konusunda bize yardım etmediler” dedi.
Trump, ABD’nin NATO için milyarlarca dolar fazladan ödeme yaptığını savunarak, “Biz onları koruyoruz ama onlar bizim yanımızda olmuyor. Bu hiç adil değil” ifadelerini kullandı.
İSPANYA’YA SERT SÖZLER: BERBAT BİR ORTAK
Trump’ın hedefindeki ülkelerden biri de İspanya oldu.
ABD Başkanı, İspanya için “NATO’da berbat bir ortak” dedi. Madrid yönetimiyle zaman harcamak istemediğini söyleyen Trump, İspanya ile ticaret yapmak istemediğini belirtti ve “Umutsuz vaka” ifadesini kullandı.
Trump’ın bu sözlerinin ardından İspanya Başbakanlık Ofisi’nden açıklama geldi. Açıklamada, Trump’ın ticareti kesme talimatına ilişkin sözlerinin “olağan bir durum” olarak değerlendirildiği belirtildi.
İspanya Başbakanlık Ofisi, ABD ile sosyal, kültürel ve ekonomik ilişkilerin güçlü olduğunu belirterek, “Hem savunma hem ticaret alanında iyi ilişkilere sahip olmak iki ülkenin de çıkarına” değerlendirmesinde bulundu.
GRÖNLAND TARTIŞMASI ZİRVEYE TAŞINDI
Trump, Beştepe’deki açıklamalarında Grönland konusunu da yeniden gündeme getirdi.
Grönland’ın ABD için “büyük bir sorun” olduğunu söyleyen Trump, bölgenin savunma açısından çok önemli olduğunu savundu.
Danimarka Başbakanı Mette Frederiksen ise Trump’ın Grönland yaklaşımına yanıt verdi. Frederiksen, “Grönland elbette satılık değildir” dedi.
Danimarka Başbakanı, tüm müttefiklerin Grönland halkının kendi kaderini tayin hakkına saygı göstermesi gerektiğini belirterek, “Biz egemen bir devletiz; herkesin toprak bütünlüğümüze ve egemenliğimize saygı göstermesi gerekiyor” ifadelerini kullandı.
RUTTE: HÜRMÜZ BOĞAZI TAMAMEN AÇIK OLMALI
NATO Genel Sekreteri Mark Rutte de sabah düzenlediği basın toplantısında Ankara’ya ev sahipliği için teşekkür etti.
Rutte, Hürmüz Boğazı’nın tamamen açık olması gerektiğini vurgulayarak, “Bu olmazsa olmazımız” dedi.
NATO’nun daha güçlü hale geldiğini belirten Rutte, Lahey’de belirlenen savunma harcamaları hedeflerine işaret ederek ülkelerin yüzde 5 hedefine ulaşması gerektiğini söyledi.
MİÇOTAKİS’TEN F-35 VE TÜRKİYE AÇIKLAMASI
Yunanistan Başbakanı Kiryakos Miçotakis de zirvede Türkiye ve F-35 başlığına ilişkin soruları yanıtladı.
Trump ve Erdoğan’ın açıklamaları hakkında doğrudan yorum yapmayacağını söyleyen Miçotakis, ittifak ilişkilerinin temel prensiplere dayanması gerektiğini belirtti.
Miçotakis, Türkiye ile olası gerilim başlığına ilişkin, “Herkesin bütün NATO müttefiklerinin hassasiyetlerinin göz önünde bulundurulması gerek. Sorunların çok büyük bir kısmının yalnızca iyi komşuluk anlayışıyla çözülebileceğine inanıyoruz” dedi.
Yunanistan Başbakanı, Ankara’yı ziyaret etmenin “her zaman bir zevk” olduğunu da ifade etti.
SURİYE CUMHURBAŞKANI ANKARA’DA
Zirve kapsamında Ankara’ya gelen isimlerden biri de Suriye Cumhurbaşkanı Ahmed Şara oldu.
Şara, temaslarda bulunmak üzere Esenboğa Havalimanı’na geldi. ABD Başkanı Trump’ın da gün içinde Şara ve Ukrayna Cumhurbaşkanı Volodimir Zelenskiy ile ikili görüşmeler yapması bekleniyor.
MACRON SABAH KOŞUSUNU SEĞMENLER PARKI’NDA YAPTI
Zirvenin dikkat çeken anlarından biri de Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron’un sabah koşusu oldu.
Macron, Çankaya’da kaldığı otelden çıkarak Arjantin Caddesi ve İran Caddesi üzerinden Seğmenler Parkı’na geçti. Gazetecilerin “Günaydın” ve “Türkiye’ye hoş geldiniz” sözlerine Fransızca “Günaydın” ve “Teşekkürler” yanıtını verdi.
Macron’un koşusu nedeniyle Seğmenler Parkı geçici olarak vatandaşların girişine kapatıldı. Basın mensuplarının da parka girişine izin verilmedi.
ANKARA’DA YOĞUN DİPLOMASİ GÜNÜ
NATO Zirvesi’nin ikinci günü, savunma harcamaları ve ittifakın geleceği kadar İran krizi ve Hürmüz Boğazı etrafında tırmanan gerilimle de şekilleniyor.
Trump’ın “İran ile ateşkes bitti” çıkışı ve NATO’ya yönelik sert eleştirileri, zirvenin ana gündemini savunma harcamalarından jeopolitik krizlere kaydırırken, Erdoğan’ın savunma sanayii kısıtlamalarının kaldırılması ve Avrupa’da yeni bölünmelerden kaçınılması yönündeki çağrısı Ankara Zirvesi’nin diplomatik çerçevesini oluşturdu.
