AK Parti Grup Başkanvekili Muhammet Emin Akbaşoğlu'nun duyurduğu yasa teklifinde; e-Duruşma kolaylığı, Yargıtay'ın bozma yetkilerinin kısıtlanması ve belirsiz alacak davasının kaldırılması gibi kritik maddeler yer alıyor. Peki, yeni yargı paketi vatandaşın hayatında neleri değiştirecek, davalar nasıl hızlanacak? İşte madde madde yeni sistemin tüm detayları...
ADALET SİSTEMİNDE YENİ DÖNEM
Türkiye'de milyonlarca davacıyı, avukatı ve adliye çalışanını yakından ilgilendiren tarihi adımlardan biri daha atıldı. Kamuoyunda uzun süredir tartışılan ve yargılamaları hızlandırma hedefiyle hazırlanan 12. Yargı Paketi, Adalet ve Kalkınma Partisi (AK Parti) tarafından Türkiye Büyük Millet Meclisi'ne (TBMM) sunuldu.
AK Parti Grup Başkanvekili Muhammet Emin Akbaşoğlu tarafından detayları paylaşılan 30 maddelik kanun teklifi, mahkeme koridorlarında yıllarca süren bekleyişleri bitirmeyi, icra dairelerindeki gereksiz iş yükünü hafifletmeyi ve vatandaşın hakkına çok daha hızlı, öngörülebilir bir şekilde kavuşmasını hedefliyor.
12. YARGI PAKETİ NE ZAMAN YÜRÜRLÜĞE GİRECEK?
Milyonlarca kişinin aklındaki ilk soru, bu cazip düzenlemelerin ne zaman hayata geçeceği. TBMM Başkanlığı'na sunulan kanun teklifi, öncelikle Adalet Komisyonu'nda görüşülecek. Komisyonda kabul edildikten sonra TBMM Genel Kurulu'na gelerek milletvekillerinin oylamasına sunulacak. Meclis'in çalışma takvimine ve yoğunluğuna bağlı olmakla birlikte, paketin Temmuz ayındaki olası Meclis tatilinden önce hızla yasalaşması ve Resmi Gazete'de yayımlanarak 2026'nın yaz aylarında resmen yürürlüğe girmesi bekleniyor.
12. YARGI PAKETİNDE NELER DEĞİŞECEK?
Meclis'e sunulan kanun teklifi, özellikle halk arasında "İzale-i Şuyu" (ortaklığın giderilmesi) olarak bilinen miras davalarından, avukatların e-Duruşma süreçlerine kadar geniş bir yelpazeyi kapsıyor. İşte öne çıkan o devrim niteliğindeki düzenlemeler:
MİRAS DAVALARINDA MÜJDE
Vatandaşların arama motorlarında en çok araştırdığı konuların başında gelen miras hukuku, 12. Yargı Paketi'nin en can alıcı maddelerinden birini oluşturuyor. Eski sistemde miras yoluyla kalan bir mülkün satışı (ortaklığın giderilmesi) istendiğinde, taşınmaz doğrudan açık artırmaya çıkarılıyor ve dışarıdan üçüncü kişiler bu malı ucuza alabiliyordu.
Yeni düzenlemeyle bu suistimalin önüne geçiliyor. Artık birinci açık artırma sadece mirasçılar (malikler) arasında yapılacak. Böylece aile yadigarı ev, arsa veya tarlaların, malın gerçek değeri üzerinden öncelikle aile içinde kalması sağlanacak.
DEVLETE KARŞI DOĞRUDAN İCRA TAKİBİ BİTİYOR
Avukatları ve davacıları yakından ilgilendiren bir diğer uyarı niteliğindeki karar ise icra daireleriyle ilgili. Yargıtay veya yerel mahkemeler tarafından devlet (idare) aleyhine hükmedilen tazminat, vekalet ücreti veya yargılama giderleri için artık doğrudan icra dairesine gidilemeyecek.
Yeni Şart: İcra takibi başlatmadan önce idareye yazılı başvuru yapılması ve hesap numarası bildirilmesi zorunlu olacak.
Eğer devlet 1 ay içinde bu ödemeyi yapmazsa, ancak o zaman cebri icra yoluna başvurulabilecek.
e- DURUŞMA YAYGINLAŞIYOR- DURUŞMALARA 3 AY KISITLAMASI
Yıllarca süren davalar tarih oluyor. Teklife göre, mahkemelerdeki duruşma sürelerine 3 aylık bir sınır getiriliyor. Ayrıca avukatlar, SEGBİS sistemi entegrasyonu sayesinde ön inceleme duruşmalarına ofislerinden ses ve görüntü nakli yoluyla (e-Duruşma) katılabilecek. Bu sayede hem zaman hem de yol masraflarından ciddi tasarruf sağlanacak.
KISMİ DAVA GENİŞLEYECEK
İş hukuku ve tazminat davalarında büyük tartışma yaratan Belirsiz Alacak Davası uygulaması yürürlükten kaldırılıyor. Bunun yerine vatandaşlara, kısmi dava açarak tahkikatın sonuna kadar ıslah hakkı kullanmadan ve iddiayı genişletme yasağına takılmadan alacağının kalan kısmını talep etme hakkı veriliyor.
YARGITAY, DANIŞTAY VE ADLİ TIP KURUMUNDA HIZ DEVREYE ALINACAK
Yargıtay'ın Bozma Yetkisi Daraltıldı: İstinaf mahkemesinden geçen ve esası denetlenen dosyalar, Yargıtay tarafından sadece görevsizlik veya yetkisizlik gibi basit usul hataları bahane edilerek bozulamayacak. Bu sayede dosyaların yıllarca mahkemeler arasında mekik dokuması engellenecek.
İdari Yargıda (2026) Tek Hakim Sınırı: İdare mahkemelerinde tek hakimin bakabileceği davaların parasal sınırı 2026 yılı için 486 bin TL'ye yükseltildi. Ayrıca Bölge İdare Mahkemeleri, kararın sonucu doğruysa sadece gerekçe hatası yüzünden kararı bozmak yerine, gerekçeyi bizzat düzelterek davayı bitirebilecek.
Adli Tıp Kurumu Liyakat Şartı: İhtisas Kurulu üyeliklerine atanabilmek için tıp/diş hekimliğinde uzmanlık veya alanda doktora şartı netleştirildi. Görev süreleri ise 4 yılla sınırlandırıldı. Ayrıca hakimlerin kendi hukuk bilgisiyle çözebileceği basit dosyalar artık bilirkişiye gönderilmeyecek.
DEVAM EDEN DAVALAR BU PAKETTEN FAYDALANACAK MI?
Özellikle şu an miras (ortaklığın giderilmesi) davası süren veya idareden alacağı olan vatandaşlar, 'Benim davam eski yasaya mı, yeni yasaya mı tabi olacak?' sorusunu soruyor. Hukuktaki genel kural olan usul kuralları derhal uygulanır ilkesi gereği, kanun yürürlüğe girdiği tarihten itibaren henüz karara bağlanmamış veya icra aşamasına geçmemiş dosyalarda yeni kuralların (örneğin miras ihalesinde aile içi öncelik) uygulanması öngörülüyor.
Ancak yasanın TBMM'deki oylamaları sırasında eklenecek "Geçici Maddeler", devam eden davaların akıbetini tam olarak netleştirecektir.
