Avrupa'nın en köklü müzik organizasyonu Eurovision Şarkı Yarışması, her mayıs ayında olduğu gibi bu yıl da milyonlarca izleyiciyi ekran başına kilitliyor. Ancak Türkiye'deki müzikseverler için organizasyon, uzun yıllardır sadece bir nostaljiden ibaret. Sosyal platformlarda ve arama trendlerinde ilk sıralara yerleşen "Türkiye Eurovision'da neden yok?" sorusu, her sene olduğu gibi bu sene de yanıtını arıyor.
İşte Türkiye'nin Eurovision serüvenine dair bilinmesi gerekenler ve ayrılığın detaylı anatomisi.
TÜRKİYE EUROVİSİON'A NEDEN KATILMIYOR?
Türkiye'nin yarışmadan çekilme kararı, bir gecede alınmış duygusal bir tepki değildi. Sürecin temeline inildiğinde, organizasyonun kurallarındaki yapısal eşitsizlikler göze çarpıyor. TRT yönetiminin o dönem altını çizdiği ve bugün hala geçerliliğini koruyan iki temel itiraz noktası bulunuyor
POLİTİK OYLAMA SEBEP OLDU
Yarışmanın müzikal kaliteden ziyade jeopolitik ittifaklara sahne olması, Türkiye'nin en büyük eleştirilerinden biriydi. İzleyici oyları (televote) ve jüri oylarının yarı yarıya (%50/%50) etkili olduğu sistemde, ülkelerin şarkıların performansına bakmaksızın sınır komşularına veya siyasi müttefiklerine tam puan vermesi, yarışmanın rekabetçi ruhunu zedeledi.
Avrupa Yayın Birliği'nin (EBU) en büyük finansal destekçileri olan İngiltere, Fransa, Almanya, İtalya ve İspanya'nın yarı final elemelerine katılmadan doğrudan finale yükselmesi, "fırsat eşitliği" ilkesine aykırı bulundu. Türkiye, tüm ülkelerin eşit şartlarda yarışmadığı bir platformda yer almanın adil olmadığını savunarak 2013 yılı itibarıyla organizasyondan çekildi.
TÜRKİYE EUROVİSİON'A EN SON NE ZAMAN KATILDI?
Türkiye, Eurovision sahnesinde son olarak 2012 yılında, Azerbaycan'ın başkenti Bakü'de düzenlenen organizasyonda boy gösterdi. Ülkemizi "Love Me Back" adlı İngilizce parçasıyla temsil eden Can Bonomo, yarışmayı 112 puan alarak 7. sırada tamamladı. Toplamda 34 kez katılım sağladığımız, 2003 yılında Sertab Erener ile birincilik yaşadığımız ve Athena, maNga, Kenan Doğulu gibi isimlerle unutulmaz performanslara imza attığımız bu köklü tarih, 2012'deki bu performansla şimdilik rafa kalkmış durumda.
TRT'NİN BÜYÜK BEŞLİ KURALI TEPKİSİ
TRT'nin Büyük Beşli kuralının kaldırılması talebi, prensipte son derece haklı olsa da EBU için uygulanabilirliği neredeyse imkansız bir senaryo. Çünkü yarışmanın devasa prodüksiyon maliyetinin çok büyük bir kısmı bu beş ülke tarafından fonlanıyor. Bu ülkelere "sizi yarı finalde eleyebiliriz" demek, EBU'nun ana finansal damarlarını kesmesi anlamına geliyor. Dolayısıyla Türkiye'nin masaya koyduğu bu yapısal reform talebi, EBU'nun mevcut ekonomik modelinde karşılık bulamıyor.
TÜRKİYE EUROVİSİON'DAN İLK NE ZAMAN ÇEKİLDİ?
Türkiye, TRT'nin aldığı resmi karar doğrultusunda 2013 yılında İsveç'in Malmö kentinde düzenlenen yarışmaya katılmayacağını açıklayarak organizasyondan çekildi.
TÜRKİYENİN EUROVİSİON BİRİNCİLİĞİ VAR MI?
Türkiye, 2003 yılında Letonya'nın başkenti Riga'da düzenlenen 48. Eurovision Şarkı Yarışması'nda Sertab Erener'in seslendirdiği "Everyway That I Can" adlı şarkıyla 167 puan alarak birinci olmuştur.
TÜRKİYE EUROVİSİON'A GERİ DÖNECEK Mİ?
2026 yılı itibarıyla TRT veya resmi makamlar tarafından Eurovision'a geri dönüşe dair yapılmış herhangi bir plan veya resmi açıklama bulunmamaktadır. EBU'nun oylama ve Büyük Beşli sisteminde Türkiye'nin talep ettiği köklü değişiklikler yapılmadığı sürece bu durumda herhangi bir değişiklik beklenmiyor.
