Bakü’nün başörtüsü yasağına Türkiye’de yapılan eleştiriler, Azerbaycan basınında Türk hükümet yetkililerine yönelik ağır ithamlarla karşılık buldu. Ancak Ankara en üst düzeyden Bakü’ye sıcak mesajlar göndermeyi sürdürdü. Yasağa tepki gösteren Cumhurbaşkanı Başdanışmanı Oktay Saral, Aliyev yönetiminin isteği doğrultusunda görevden uzaklaştırıldı. Azerbaycan yönetiminin ülkeye girişini yasakladığı 31 Türkiye Cumhuriyeti vatandaşı arasında yer alan gazeteci ve akademisyenler ‘yabancı devlet başkanına hakaret’ suçundan gözaltına alındı.
BM’DE ANKARA’NIN RAKİBİNE DESTEK
Türkiye’nin yatıştırıcı mesajlarına karşılık Azerbaycan bir türlü geri adım atmadı. Ankara’daki Türk Devletleri Teşkilatı 13. Liderler Zirvesi’ne İlham Aliyev katılmadı. Eş zamanlı olarak Azerbaycan Dışişleri Bakanlığı Sözcüsünden BM Genel Sekreterliği seçimlerine ilişkin ilginç bir açıklama geldi. Türkiye'nin eski Dışişleri Bakanı Feridun Sinirlioğlu'nu aday göstermeye hazırlandığı yönündeki haberlerin gündemde olduğu dönemde Hacızade, Birleşik Arap Emirlikleri'nin Devlet Bakanı Nusseibeh'in BM adaylığını memnuniyetle karşıladıklarını duyurdu.
AİLE FOTOĞRAFINDA İHTİLAFA YER YOK
Türk Devletleri Teşkilatı 13. Zirvesi’nde konuşan Cumhurbaşkanı Erdoğan “Türk dünyasının aile fotoğrafında ayrılığa, gayrılığa, ihtilafa yer yoktur. Hepimiz biriz, ezelden ebede kadar kardeşiz” dedi. Müşterek geleceği konuşmak ve Türk dünyasının geleceğini inşa etmek için bir araya geldiklerini belirten Erdoğan, Türkiye’nin teşkilatın dönem başkanlığını Azerbaycan’dan devraldığını söyledi.
ANKARA’DA ALİYEVSİZ TÜRK DEVLETLER ZİRVESİ
Azerbaycan’daki başörtüsü yasağına Türkiye’den yükselen eleştiriler nedeniyle Bakü ile Ankara arasında çıkan diplomatik kriz büyüyor. Cumhurbaşkanı Aliyev Ankara’da düzenlenen Türk Devletleri Teşkilatı Zirvesi’ne katılmadı. Zirvenin açılış konuşmasını yapan Cumhurbaşkanı Erdoğan bizzat davet ettiği Aliyev’in olmadığı aile fotoğrafını işaret ederek ‘Türk dünyasının aile fotoğrafında ayrılığa, gayrılığa, ihtilafa yer yoktur. Hepimiz biriz, ezelden ebede kadar kardeşiz’ mesajı verdi.
Azerbaycan’da okullara başörtülü öğrencilerin alınmasına dair getirilen yasağı Türkiye’den pek çok kesim eleştirdi. Yasak iki ülke arasında diplomatik krize neden olurken hükümet kanadından en sert eleştiri Cumhurbaşkanı Başdanışmanı Oktay Saral’dan geldi. Krizin tırmanması ve Bakü’den gelen sert tepkiler sonrası Saral görevden alırken, Muhalefet partilerinin yetkililerinin de olduğu 31 Türk vatandaşına Azerbaycan’a giriş yasağı getirildi. Başörtüsü yasağına tepki gösteren bazı kişiler de ‘Yabancı devlet adamına hakaret’ suçlamasıyla gözaltına alındı. Gelişmeler Cumhur Başkanı Aliyev’in talebiyle olduğu belirtilirken yaşananlar iki kardeş ülke arasında diplomatik krizi çözemedi. Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın bizzat arayıp davet ettiği Aliyev Ankara’da düzenlenen Türk Devletleri Teşkilatı 13. Zirvesi’ne katılmadı. Aliyev’in gerekçe olarak bir spor müsabakasında ödül verileceği göstermesi dikkat çekerken zirvenin açılış konuşmasını yapan Cumhurbaşkanı Erdoğan, dikkat çeken mesajlar verdi.
AİLE FOTOĞRAFINDA AYRILIK OLMAZ
Müşterek geleceği konuşmak için bir araya geldiklerini belirten Erdoğan, Türkiye’nin teşkilatın dönem başkanlığını Azerbaycan’dan devraldığını söyledi. Azerbaycan’a dönem başkanlığı boyunca gösterdiği çabalar dolayısıyla teşekkür eden Erdoğan “Türk dünyasının geleceğini inşa ediyoruz. Türk dünyasının aile fotoğrafında ayrılığa, gayrılığa, ihtilafa yer yoktur. Hepimiz biriz, ezelden ebede kadar kardeşiz.” dedi. Azerbaycan ile Ermenistan arasındaki görüşmelere ilişkin de konuşan Erdoğan, “Azerbaycanlı kardeşlerimizin Ermenistan’la yürüttüğü temasları destekliyoruz. Kalıcı barış için elimizden gelen katkıyı sunmaya devam edeceğiz” ifadelerini kullandı. Bölgede yaşanan ihtilaflara değinen Erdoğan, bu anlaşmazlıkların hiçbir tarafa kazanç sağlamadığını ve ağır sonuçlara yol açtığını belirtti. Türk dünyasının ticaret, ulaştırma ve enerji alanındaki iş birliğine ilişkin değerlendirmelerde bulunan Erdoğan, “Türk dünyasını doğudan batıya uzanan güçlü bir ticaret, ulaştırma ve enerji merkezine dönüştürmek bizlerin elindedir. Trans-Hazar Doğu-Batı Orta Koridoru yarının ticaretine yön verecek stratejik bir hattır” diye konuştu.
DAYANIŞMA STRATEJİK BİR ZARURET
Erdoğan’ın Türk Devletleri Teşkilatı 13. Zirvesi Devlet Başkanları Zirvesi için kaleme aldığı makale, üye ve gözlemci ülkelerin önde gelen medya kuruluşlarında yayımlandı. Cumhurbaşkanlığı İletişim Başkanlığı’nın resmi internet sitesinde yer alan makalede Erdoğan “Türk dünyasının birliği, ortak tarihimizden devraldığımız köklü mirasın ve müşterek istikbalimizi şekillendirme irademizin en güçlü tezahürüdür” ifadeleriyle başladı. Erdoğan, şunları kaydetti: “Asırlar boyunca farklı coğrafyalarda, nice imtihanlardan geçen kardeş halklarımızı birbirine bağlayan gönül köprüleri, bugün Türk Devletleri Teşkilatı çatısı altında siyasi, beşeri, ekonomik ve kültürel dayanışmamızın sağlam temellerini oluşturuyor. Türk dünyasının sahip olduğu büyük potansiyeli ortak hedefler doğrultusunda harekete geçirmek, birliğimizi somut kazanımlarla tahkim etmek ve gelecek nesillere daha güçlü bir Türk dünyası bırakmak hepimizin tarihi mesuliyetidir. Uluslararası sistemin adalet ve güveni tesis etmekte zorlandığı, savaşların ve krizlerin geniş coğrafyaları etkilediği bir dönemde Türk devletlerinin dayanışması stratejik bir zaruret haline gelmiştir. Ortak irade etrafında kenetlenen Türk devletleri, en çetin sınamaları aşacak ve kendi istikballerini tayin edecek kudrete sahiptir.”
BAKÜ’DEN İLİŞKİLERİ GERECEK ADIM: BM’DE TÜRKİYE YERİNE BAE’YE DESTEK
Türkiye ile ilişkilerinde gerilim yaşayan Aliyev yönetiminden yeni bir diplomatik adım geldi. Türkiye’nin BM Genel Sekreterliği için eski Dışişleri Bakanı Feridun Sinirlioğlu’nu aday göstermeyi değerlendirdiği bir dönemde Bakü yönetimi, BAE adayı Lana Nusseibeh’in adaylığını memnuniyetle karşıladığını açıkladı. Azerbaycan’ın bu tutumu, Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın davetine rağmen Aliyev’in Ankara’daki Türk Devletleri Teşkilatı Zirvesi’ne katılmama kararının da gündeme geldiği diplomatik gerilim ortamında dikkat çekti.
SONUÇ BİLDİRİSİNDE FİLİSTİN VE ÇOK KAPSAMLI İŞ BİRLİĞİ VURGUSU
Türk Devletleri Teşkilatı 13. Zirvesi’nin ardından yayımlanan 163 maddelik Ankara Bildirisi’nde, Türk devletleri arasında savunma sanayii, siber güvenlik, ekonomi, ulaştırma, enerji ve uzay teknolojileri alanlarında iş birliğinin güçlendirilmesi kararlaştırıldı. Türkiye’de Savunma Sanayii Koleji kurulması imkanının araştırılması, ortak uydu projesinin fırlatma süreçlerinin hızlandırılması ve Türk devletlerinin futbolcularının karşılıklı olarak yabancı olmayan statüsünde değerlendirilmesine yönelik istişareler öne çıktı. Ankara Bildirisi’nde Gazze’deki insani durum ve İsrail-Filistin çatışmasına ilişkin ortak yaklaşım da ortaya konuldu.
