Flaman kartograf Gerardus Mercator tarafından 1569'da denizcilik rotaları için geliştirilen mevcut harita sistemi, ekvatordan kutuplara doğru gidildikçe kara parçalarının alanını orantısız şekilde büyütüyor. Bu matematiksel bozulma nedeniyle, günümüz haritalarında Grönland ile Afrika kıtası neredeyse aynı büyüklükte algılanıyor. Oysa resmi coğrafi ölçümlere göre Afrika kıtası, Grönland'ın yaklaşık 14 katı büyüklüğünde bir yüzölçümüne sahip.
AVRUPA VE KUZEY AMERİKA'NIN GÖRELİ BÜYÜKLÜĞÜ KÜÇÜLECEK
Afrika Birliği'nin desteklediği ve Togo'nun BM'ye sunduğu tasarı kapsamında teşvik edilen Equal Earth projeksiyonu, kara parçalarının gerçek metrekare oranlarını 2 boyutlu düzleme doğru yansıtıyor. Bu yeni sistem eğitim ve medya kuruluşlarında yaygınlaştığında, Afrika'nın haritadaki kapladığı alan devasa boyutlara ulaşırken; Avrupa, Kuzey Amerika ve Grönland'ın görsel büyüklükleri gerçek sınırlarına çekilerek daha küçük görünecek.
YENİ DÜNYA HARİTASINA ABD'DEN RET
Togo Dışişleri Bakanı Robert Dussey öncülüğünde yürütülen “Correct the Map” (Haritayı Düzelt) kampanyası sonucunda BM Genel Kurulu'na gelen karar, oylamada 164 ülkenin güçlü desteğini aldı. Reuters'ın raporlarına dayandırdığı bilgiye göre Amerika Birleşik Devletleri, bu harita değişikliğinin ideolojik bir gündem taşıdığını ve uluslararası barış ile refah sorunlarından dikkatleri uzaklaştırdığını öne sürerek kararı reddetti. Washington yönetimi ret oyu veren tek ülke olurken; Sırbistan, Estonya, Gürcistan, Litvanya, Moldova ve Ukrayna çekimser kalmayı tercih etti.
OKULLARDA HARİTALAR DEĞİŞECEK Mİ?
Arama motorlarında en çok yöneltilen "Mevcut haritalar yasaklandı mı?" sorusunun yanıtı kararın hukuki niteliğinde yatıyor. BM Genel Kurulu'nda alınan bu karar, uluslararası hukukta doğrudan bir bağlayıcılık veya yaptırım gücü taşımıyor. Metin, üye ülkeleri ve küresel kurumları Equal Earth projeksiyonunu kullanmaya "teşvik eden" bir tavsiye kararıdır. Özellikle denizcilik ve havacılık sektörlerinde, yön bulma ve rota hesaplama (kerte hattı) kolaylığı sağlaması sebebiyle Mercator projeksiyonunun teknik zorunluluğu devam etmektedir. Ancak bu tasarıyla birlikte, eğitim müfredatlarındaki ders kitapları ile küresel medya kuruluşlarının kullandığı infografiklerde Equal Earth sistemine geçişin devlet politikalarıyla hızlanması planlanmaktadır.
Mercator Haritası Neden Yüz Yıllardır Hatalı Olduğu Halde Kullanılmaya Devam Edildi?
Coğrafya ile ilgilenenlerin sıkça sorguladığı "Haritalar neden baştan beri yanlış çizildi?" sorusunun yanıtı, 16. yüzyılın lojistik ihtiyaçlarında gizlidir. Gerardus Mercator bu haritayı kara parçalarının sosyopolitik büyüklüğünü öğretmek için değil, okyanuslarda pusula ile yön bulan gemicilerin doğrusal bir hat üzerinde seyredebilmesi için silindirik bir matematiksel formülle tasarlamıştır. Üç boyutlu küresel bir nesneyi iki boyutlu düzleme aktarırken fizik kuralları gereği ya şekillerden ya da boyutlardan (açı/alan) taviz verilmesi gerekir. Mercator, okyanus rotalarının doğru açısını koruyabilmek adına kutuplardaki kara parçalarının alan boyutunu feda etmiştir. Equal Earth ise bu alan bozulmasını düzelterek ülkelerin dünya üzerindeki gerçek toprak büyüklüğünü merkeze almaktadır.
