WWF’nin yayımladığı, Tuna Nehri'ndeki yasa dışı mersin balığı ticaretine ilişkin bugüne kadarki en kapsamlı değerlendirmeyi içeren rapor, belgelenmiş yaban hayatı suçlarında 3 bin 366 mersin balığının hedef alındığını gösterdi. Aynı dönemde en az 263 kilogram kaçak havyar, yaklaşık 6,5 ton mersin balığı eti, bütün balık ve çok sayıda yasak av aracına da el konuldu.
WWF yetkilileri bu rakamların yalnızca doğrulanmış asgari vakaları yansıttığını vurguladı. Gerçek yaban hayatı suçlarının boyutunun çok daha büyük olabileceğine dikkat çeken vakıf, pek çok olayın tespit edilemediğini, kayıt altına alınamadığını ya da bildirilmediğini belirtti.
YASAL ÇERÇEVE VAR AMA DENETİM ZAYIF
Uzmanlar, bölge genelinde mersin balıklarını korumaya dönük yasal çerçevenin büyük ölçüde mevcut olduğunu, ancak etkili uygulamanın hâlâ ciddi bir sorun teşkil ettiğini ifade ediyor. WWF Mersin Balığı Girişimi Lideri Beate Striebel, kaçak avcılığın temel nedenlerine dair şunları söyledi:
“Yabani mersin balıkları ve özellikle havyar gibi ürünleri yüksek ticari değere sahip olabilirken, yakalanma riski ve caydırıcı cezalar görece düşük seyrettiği için kaçak avcılık devam ediyor.”
Striebel, kaçak avcılığın sürmesinin kültürel bir boyutu da olduğuna dikkat çekti. On yıllar boyunca mersin balığı avcılığının Tuna kıyısındaki topluluklar için önemli bir gelir kaynağı olduğunu anımsatan Striebel, yasaklara rağmen yasa dışı avın ortadan kaldırılmasının bu yüzden zorlaştığını dile getirdi. “Mersin balığı avcılığı, çok uzun yıllar boyunca yerel topluluklarda geleneksel balıkçılığın ve geçim kaynaklarının bir parçasıydı” diyen Striebel, denetim birimlerinin aynı zamanda operasyonel güçlüklerle boğuştuğunu ifade etti.
Kaçak avın çoğu zaman gece ya da ücra bölgelerde gerçekleştiğini, yasaklı av araçlarının su altında bırakılması nedeniyle tespit edilmesinin neredeyse imkansız hâle geldiğini belirten Striebel, “Yetkililer personel, ekipman, uzmanlık bilgisi ve yakıt ya da bot gibi diğer kaynaklar açısından da sınırlamalarla karşı karşıya” diye ekledi.
DÖRT TÜRÜN NESLİ TEHLİKEDE
Raporda, Tuna mersin balıklarının koruma statüsünün kritik seviyede kalmaya devam ettiği uyarısında bulunuldu. Bir zamanlar nehirde yaşayan altı yerel türden ikisi bölgeden tamamen kayboldu. Geride kalan dört türden beluga, Rus mersin balığı ve yıldızlı mersin balığı “Kritik düzeyde tehlike altında”, sterlet mersin balığı ise “tehlike altında” kategorisinde sınıflandırılıyor.
Çevreciler, düşüşün tersine çevrilebilmesi için nehir habitatlarının onarılması, koruma ve denetimin güçlendirilmesi, yabani popülasyonların koruma amaçlı stoklamayla desteklenmesi ve kolluk kuvvetleri arasında sınır ötesi iş birliğinin artırılması gerektiğini söyledi. Ancak kaçak avcılığı ve yasa dışı ticareti besleyen temel dinamikler etkili biçimde ele alınmadığı sürece bu adımların bile yalnızca sınırlı bir etki yaratacağı belirtildi.
Beate Striebel, “Bu uzun vadeli yatırımlar ancak geride kalan yabani mersin balıkları yaban hayatı suçlarına karşı etkili biçimde korunabilirse ve olgunluğa erişip üremelerine fırsat tanınırsa başarılı olur” değerlendirmesinde bulundu.
