Birleşmiş Milletler Dünya Gıda Programı (WFP) verileri, insanlığın karşı karşıya olduğu en sarsıcı çelişkilerden birini rakamlarla ortaya koyuyor: Bir yanda açlığa bağlı nedenlerle hayatını kaybeden yıllık 3 milyon çocuk, diğer yanda ise israf edilen 1,3 milyar ton gıda. 30 Mart Uluslararası Sıfır Atık Günü, bu yıl "gıda atığı" temasıyla, tarladan çatala uzanan zincirdeki kırılmaları onarmayı hedefliyor.
AÇLIĞIN HARİTASI: GAZZE, SUDAN VE "4. SEVİYE" ALARMI
Küresel Gıda Krizleri Raporu’na göre, 2024 yılında akut açlıkla yüzleşen kişi sayısı bir önceki yıla göre 13,7 milyon artarak 295 milyona ulaştı. Kıtlık seviyesindeki en kritik bölgeler ise şunlar:
Gazze Şeridi: 640 bin 600 kişi ile kıtlığın merkez üssü.
Sudan: 637 bin 200 kişi kıtlıkla, 8,1 milyon kişi ise "4. seviye" akut açlıkla mücadele ediyor.
Diğer Kritik Bölgeler: Yemen, Demokratik Kongo Cumhuriyeti ve Afganistan’da milyonlarca insan hayata tutunmaya çalışıyor.
ÇOCUKLAR: KRİZİN EN SAVUNMASIZ KURBANLARI
WFP raporları, 5 yaş altı çocuk ölümlerinin yaklaşık yüzde 45’inin doğrudan açlık ve yetersiz beslenmeden kaynaklandığını gösteriyor. Bugün 43 milyon çocuk aşırı açlık sınırında yaşarken, her yıl milyonlarca küçük can, engellenebilir bu kriz nedeniyle yitip gidiyor.
İSRAFIN DEV BİLANÇOSU: KİM, NE KADAR ATIYOR?
Üretilen gıdanın üçte birinin israf edilmesi, sadece bir ekonomik kayıp değil, aynı zamanda etik bir çöküş olarak nitelendiriliyor. Ülkeler bazındaki veriler, israfın nedenlerinin bölgelere göre farklılık gösterdiğini kanıtlıyor.
KÜRESEL GIDA İSRAFI MİLYON TONLARI AŞIYOR
Dünyada insanlar için üretilen gıdanın yaklaşık üçte biri, yani 1,3 milyar tonu her yıl ya kayboluyor ya da israf ediliyor. Gıda israfının en çok yapıldığı ülkelerin başında ise Çin geliyor.
Çin'de, 2024 verilerine göre yıllık toplam gıda israfı 108 milyon tonu aşıyor. Dünyanın en kalabalık ülkelerinden biri olan Çin'de kişi başına her yıl yaklaşık 76 kilogram gıda israf ediliyor.
Hindistan’da ise yıllık toplam gıda israfı 78 milyon tonu aşıyor ve kişi başına yılda yaklaşık 54 kilogram gıda israf edildiği hesaplandı. Pakistan'da, yıllık yaklaşık 31 milyon ton gıda israf ediliyor. Kişi başına düşen miktar yılda 122 kilogram ile neredeyse Çin ve Hindistan'ın kişi başı israfının toplamına ulaşıyor.
Nijerya'da, 2024'te 24,8 milyon ton gıda israf edildi ve bu kişi başına yaklaşık 106 kilograma denk geliyor. Ülkedeki gıda israfının başlıca nedenleri yetersiz depolama olanakları, verimsiz nakliye ve sınırlı pazar erişimi olup, hasadın büyük bir kısmının tüketiciye ulaşmadan bozulmasına yol açıyor.
Amerika Birleşik Devletleri'nde, yıllık toplam gıda israfı 24 milyon tonu aşıyor ve kişi başına yaklaşık 71 kilogram düşüyor. Diğer ülkelerde nüfus büyüklüğü gıda israfının temel nedeni olarak gösterilirken, ABD için bu geçerli değil, dünyanın en büyük gıda tüketicisi olması, israfın başlıca nedeni olarak öne çıkıyor.
Brezilya'da yıllık toplam gıda israfı 20 milyon tonu aşıyor, kişi başına yaklaşık 95 kilogram düşüyor. Ülkede gıda israfının çoğu hasat, depolama ve taşıma süreçlerinde yaşanıyor. Altyapı eksiklikleri ve yanlış ürün yönetimi ürünlerin mağaza raflarına ulaşmadan büyük oranda bozulmasına neden oluyor.
Mısır'da, yıllık toplam gıda israfı 18 milyon tonu aşıyor. Kişi başına düşen miktar yaklaşık 155 kilogram ile Mısır, dünya çapında en fazla kişi başı gıda israfı yapan ülkeler arasında yer alıyor.
Endonezya'da, yıllık toplam gıda israfı yaklaşık 15 milyon ton seviyesinde ve kişi başına düşen miktar yaklaşık 52 kilogram. Ülkede gıda israfının temel nedenleri verimsiz tedarik zincirleri, yetersiz depolama uygulamaları ve tüketici alışkanlıkları, özellikle aşırı alışveriş ve evde hatalı gıda yönetimi israfı artırıyor.
Bangladeş'te, yıllık toplam gıda israfı 14 milyon tonu biraz aşıyor ve kişi başına yaklaşık 82 kilogram düşüyor. Ülkede gıda israfının başlıca nedenleri, geleneksel tarım yöntemleri, soğuk hava depolarının yetersizliği ve yoğun şehir pazarlarına taşınma sırasında ürünlerin bozulması olarak öne çıkıyor.
Meksika'da, yıllık toplam gıda israfı yaklaşık 13,4 milyon ton seviyesinde ve kişi başına yılda 102 kilogram gıda israf ediliyor. Ülkede gıda israfının başlıca nedenleri, verimsiz dağıtım ağları, tedarik zincirindeki kayıplar ve yenebilir durumda olan gıdaların tüketiciler tarafından atılması olarak gösteriliyor.
