Depo ve ambarlarda bitkisel ürünleri zararlılardan korumak için kullanılan kimyasal ilaçlar, bilinçsiz şekilde yaşam alanlarında uygulandığında ölümcül sonuçlara yol açabiliyor. Çukurova Üniversitesi Ziraat Fakültesi Bitki Koruma Bölümü Öğretim Üyesi Prof. Dr. Ekrem Atakan, son dönemde yaşanan zehirlenme vakalarının ardından “tablet” olarak bilinen fumigant maddelere karşı uyarılarda bulundu. Bu ilaçların yalnızca yetki belgeli firmalar ve sertifikalı kişiler tarafından, uygun koşullarda kullanılması gerektiğini vurgulayan Atakan, evlerdeki haşere ya da böceklere karşı depo ilacı kullanılmasının büyük risk taşıdığını söyledi.
Almanya’dan Kasım 2025’te İstanbul’a gelen Böcek ailesinden 4 kişinin, Adli Tıp Kurumu raporuna göre kaldıkları otel odasında uygulanan böcek ilacından kaynaklı zehirlenme nedeniyle hayatını kaybetmesinin ardından benzer bir olay da Mersin’de yaşandı.
Mersin’in Bozyazı ilçesinde 4 Mayıs’ta yakınlarını ziyarete gelen Musa Tülü, eşi Ebru Tülü ile çocukları Azra ve Ömer Selim Tülü zehirlenme şüphesiyle hastaneye kaldırıldı. Tedavi altına alınan aileden Azra ve Ömer Selim Tülü yaşamını yitirirken, Musa ve Ebru Tülü çifti tedavilerinin ardından taburcu edildi.
Ekiplerin incelemesinde, ailenin kaldığı odada zehirli madde kalıntılarına rastlandı. AFAD ekiplerince yapılan incelemede, Musa Tülü’nün annesine ait evin ikinci katında, buğday deposu olarak kullanılan bölümde bulunan kimyasal maddenin insan sağlığını etkileyebilecek düzeyde fosfor içerikli zehirli gaz açığa çıkardığı belirlendi. Ev tahliye edilerek karantinaya alındı.
"ÇOĞUNLUKLA GAZ FORMU KULLANILIYOR"
Çukurova Üniversitesi Ziraat Fakültesi Bitki Koruma Bölümü Öğretim Üyesi Prof. Dr. Ekrem Atakan, yurttaşların ev, iş yeri, bahçe ve ambar gibi alanlarda bilinçsizce kullandığı ilaçların ciddi riskler doğurduğunu belirtti.
İlaçlama uygulamalarına ilişkin bilgi veren Atakan, şunları söyledi:
“Tarımda hastalık ve zararlı etmenlere karşı kullanılan bitki koruma ürünleri var. Bunun yanında yaşam alanlarında halk sağlığını tehdit eden durumlara karşı kullanılan ilaçlar ve depolanmış bitkisel ürünlerin böcek gibi zararlılardan korunması amacıyla kapalı ortamlarda kullanılan kimyasallar bulunuyor. Bunların katı, sıvı ve gaz formları oluyor. Çoğunlukla gaz formu kullanılıyor. Buna fumigasyon, yani gazlama adı veriliyor.”
"EVDE KULLANILDIĞINDA GAZ HIZLA YAYILABİLİR"
Kapalı ortamlar, depo ve ambarlarda kullanılan bazı kimyasalların son derece zehirli ve yanıcı bileşikler olduğuna dikkat çeken Atakan, halk arasında “tablet” olarak bilinen fumigant maddelerin uygulamadan kısa süre sonra havadaki nemle reaksiyona girerek gaz yaymaya başladığını söyledi.
Atakan, “Bunlar yanıcı ve çok zehirli bileşiklerdir. Uygulama sırasında kişisel koruyucu ekipmanların kullanılması gerekir. Gaz yayıldıkça sarımsak kokusuna benzer bir koku ortaya çıkar. Kapalı ambarlarda bu koku daha çabuk anlaşılabilir. Ancak evlerde kullanıldığında gaz fark edilmeden hızla çevreye yayılabilir. Bu nedenle çok zehirli olan bu bileşikler depolarda dahi büyük dikkatle kullanılmalı, yaşam alanlarında ise kesinlikle kullanılmamalıdır” dedi.
"PANZEHİRİ YOK, ÖLÜME NEDEN OLUR"
Bu tür uygulamaların yalnızca yetki belgesi bulunan kişiler tarafından, belirli bir plan ve program dahilinde yapılması gerektiğini vurgulayan Atakan, ev, okul, hastane, restoran ve otel gibi kentsel yaşam alanlarında fumigant maddelerle ilaçlama yapılmasının büyük bir hata olduğunu belirtti.
Atakan, şöyle devam etti:
“Yaşam alanlarındaki haşere, kemirgen, böcek ya da sineklere karşı ‘Depoda kullanılan tabletler var, bunu evde de uygulayalım’ demek son derece yanlış bir düşüncedir. Bu maddelerin depolarda kullanılması sırasında bile sıcaklık, nem ve sızdırmazlık gibi birçok kriter dikkate alınır. Fumigasyon işlemi, yetki belgesi olan kişilerce planlı şekilde yapılmalıdır. Kilogram başına kaç miligram uygulanacağı dahi çok önemlidir. Çünkü bu ilaçlarla zehirlenme durumunda panzehir yoktur, ölüme neden olur. Yalnızca genel destek tedavisi uygulanabilir. Bu zehirli bileşiklerin yaşam alanlarında kullanılması yönetmeliklerle de yasaklanmıştır. Aksi halde kaybedilen canı telafi etmek mümkün değildir.”
ACİL DURUMDA 114 ARANMALI
Prof. Dr. Ekrem Atakan, ilaçlama yapılan ortamda bulunan kişilerde kusma, baş dönmesi, bayılma, bulanık ya da çift görme, istemsiz hareketler gibi belirtiler ortaya çıkması halinde zaman kaybetmeden Ulusal Zehir Danışma Merkezi’nin 114 numaralı hattının aranması gerektiğini söyledi.
Atakan, bu tür durumlarda kişilerin serin ve havadar bir ortamda sağlık ekiplerini beklemesi gerektiğini de sözlerine ekledi.
