Amerika Birleşik Devletleri ve İsrail’in Orta Doğu’daki askeri faaliyetlerinin İran’a yönelmesi ve Tahran yönetiminin bu hamlelere karşılık vermesi, küresel enerji ve hammadde piyasalarında büyük bir krizi tetikledi. Yaşanan bu gerilimin ardından Uluslararası Çalışma Örgütü (ILO) tarafından yayımlanan bilimsel modelleme içerikli teknik not, küresel çatışmaların yol açacağı olası bir petrol şokunun faturasının dünya genelindeki emekçilere kesileceğini ortaya koydu.
Hürmüz Boğazı'nın yeniden açılması aylar sürebilir: Basra Körfezi'nde 1.500 gemi bekliyor
ILO’nun projeksiyonlarına göre, enerji krizinin işgücü piyasası üzerindeki somut etkilerinin ortaya çıkması zaman alacak olsa da petrol fiyatlarının Ocak-Şubay 2026 ortalamasının yaklaşık yüzde 50 oranında artması senaryosu, milyonlarca insanın işini kaybetmesine ve trilyonlarca dolarlık emek gelirinin ortadan kalkmasına neden olabilir.
İSTİHDAMDA BÜYÜK ÇÖKÜŞ: 38 MİLYON TAM ZAMANLI İŞ RİSK ALTINDA
ILO’nun hazırladığı bilimsel modele göre, enerji şokunun tetikleyeceği ekonomik durgunluk küresel çalışma saatlerinde doğrudan düşüşe yol açacak. Çalışma saatlerinde 2026 yılında yüzde 0,5, 2027 yılında ise yüzde 1,1 oranında bir gerileme yaşanması bekleniyor. Bu düşüşlerin istihdam piyasasına yansıması ise şu şekilde hesaplanıyor:
2026 YILI TAHMİNİ: İlk etapta 14 milyon tam zamanlı işin yok olması, küresel işsizlik oranının 0,1 puan artması ve işsiz sayısına 5 milyon kişinin eklenmesi öngörülüyor.
2027 YILI TAHMİNİ: Krizin derinleşmesiyle birlikte kaybedilen tam zamanlı iş sayısının 38 milyona ulaşacağı, işsizlik oranının 0,5 puan yükseleceği ve işsizler ordusuna 20 milyon kişinin daha katılacağı tahmin ediliyor.
EMEK GELİRLERİNDEN TRİLYONLARCA DOLAR GASP EDİLECEK
BirGün'den Melisa Ay'ın haberine göre; enerji krizi yalnızca iş kayıplarına yol açmakla kalmayacak, çalışanların cebindeki parayı da doğrudan eritecek. ILO analizine göre, reel emek gelirlerinde yüzde 1,1 ile yüzde 3 arasında bir düşüş yaşanması bekleniyor. Bu gerileme, dünya genelindeki emekçilerin toplam gelirinden 1,1 trilyon dolar ile 3 trilyon dolar arasında bir kaynağın eksilmesi anlamına geliyor.
Raporda, geçici olarak ortaya çıkan bir enerji şokunun, insana yakışır iş imkanları açısından uzun süreli ve kalıcı bir gerilemeye dönüşmesini engellemek adına, işletmelerin dayanıklılığı ile emek gelirlerinin korunmasına çok daha fazla odaklanılması gerektiği uyarısı yapıldı.
EN YÜKSEK RİSK ALTINDAKİ BÖLGELER VE SEKTÖRLER
Olası işsizlik dalgası, Körfez bölgesindeki enerji akışlarına ve enerji yoğun üretim gerçekleştiren tedarik zincirlerine coğrafi olarak en yakın alanlarda en yüksek riski barındırıyor. Bu kapsamda Arap Devletleri ile Asya ve Pasifik bölgeleri krizden en çok etkilenecek yerler olarak öne çıkıyor. Göçmen emeğinin yoğun olduğu Körfez ülkelerinde, yerli halktaki her yüzde 1'lik işsizlik artışının, göçmen işçiler arasında yüzde 4'lük bir işsizlik patlamasına yol açtığı tespit edildi.
Doğrudan petrol ve enerji bağımlılığı yüksek olan ve mercek altına alınan tüm sektörlerin yüzde 14,9'u "yüksek riskli" grupta yer alıyor. İşsizlik artış oranlarına göre en kırılgan sektörler şunlar:
| Sektör | Öngörülen İşsizlik Artış Oranı |
| Hava Taşımacılığı | %15,9 |
| Kara Taşımacılığı | %9,0 |
| Deniz Taşımacılığı | %7,9 |
| Kimyasal Ürünlerin İmalatı | %5,8 |
Ayrıca turizm harcamalarına göbekten bağlı olan ülkelerde konaklama, gıda ve eğlence gibi hizmet sektörlerinin risk seviyeleri de normalden yüksek hesaplandı.
TÜRKİYE İMALAT SANAYİNDE ENERJİ CENDERESİ VE GİRDİ ÇIKMAZI
Küresel petrol şokunun Türkiye’deki imalat çarklarını da doğrudan etkileme potansiyeli bulunuyor. Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) verilerine göre ülkede enerji tüketiminin en yoğun olduğu alan; cam, seramik, çimento ve tuğla üretimini kapsayan "diğer metalik olmayan mineral ürünlerin imalatı" sektörü. Bu sektörün en fazla tükettiği enerji kaynağının yüzde 32,7 ile petrol, yüzde 18,2 ile doğalgaz olması tehlikenin boyutunu artırıyor. Petrol, sanayinin tamamında yüzde 14'lük payla en önemli üçüncü enerji kaynağı konumunda yer alıyor ve metal sanayinde de yoğun şekilde tüketiliyor.
TEKSTİL VE GİYİM SEKTÖRÜNDE MALİYET BASKISI
Sanayi genelinde sadece enerji değil, hammadde tedarik zincirindeki bozulmalar da üreticileri zorluyor. Tekstil sektöründe polyester üretimi için kritik önemdeki PTA ve MEG gibi petrokimya girdileri, doğrudan petrol fiyatlarına yüzde 100 endeksli durumda.
HAMMADDE SIÇRAMASI: Mart-Nisan 2026 verilerine göre, petroldeki yükseliş polyester fiyatlarını bazı bölgelerde yüzde 15 ile yüzde 30 arasında yukarı çekti.
ZİNCİRLEME ETKİ: Bu durum dünya genelinde pamuk fiyatlarının yüzde 18,5, gübre fiyatlarının ise yüzde 31 oranında sıçramasına yol açtı.
Türkiye'de fason üretimin açık ara en çok yapıldığı alan olan giyim ve tekstil sektöründe patronlar, iplik ve kumaş gibi hammadde girdilerinden ziyade halihazırda işgücü maliyetlerinden şikayet ediyor. Girdi maliyetlerindeki bu dengesiz seyir karşısında kâr oranlarından ödün vermek istemeyen işverenlerin, ilk hedef olarak yine "işgücü maliyetlerini" seçmesi ve faturayı emeğe keserek istihdamı hızla azaltması riski bulunuyor.
