Türk demokrasi tarihinin en büyük dijital hafıza projesi hayata geçti. Osmanlı’nın son döneminden Türkiye Cumhuriyeti’nin güncel kayıtlarına kadar yaklaşık 30 milyon belgeyi barındıran TBMM Kütüphanesi, yürüttüğü kapsamlı dijitalleşme çalışmasıyla kapılarını tüm dünyaya açtı. Akademisyenler, araştırmacılar ve tarih meraklıları için hazine değerindeki bu arşiv, artık yüksek çözünürlüklü ve tam metin arama özellikleriyle internet üzerinden erişilebiliyor.
1908'DEN BUGÜNE MECLİS'İN SESİ
Türkiye Gazetesi'nin haberine göre, TBMM Kütüphanesi Başkanı, Arşiv Uzmanı ve Tarihçi Azmi Güler, projenin kapsamına dair önemli bilgiler paylaştı. Güler, 1908-1920 Osmanlı dönemi Meclis-i Mebusan tutanakları ile 1920’den bugüne tüm TBMM Genel Kurul kayıtlarının dijital ortama aktarıldığını belirtti.
Arşivde öne çıkan başlıklar ise şöyle:
Demokrat Parti Dönemi: 1950-1960 yıllarına ait tüm resmi evraklar.
Yassıada Belgeleri: Türkiye siyasi tarihinin en kritik kırılma noktalarından biri olan Yassıada yargılamalarına dair kayıtlar.
İstiklal Mahkemeleri: 1920-1927 yılları arasında faaliyet gösteren mahkemelerin arşivleri, özel güvenlikli alanlarda muhafaza edilerek dijital erişime hazırlandı.
GAZETE ARŞİVLERİNDE "ZAMAN YOLCULUĞU"
Süreli yayınlar konusundaki çalışma, Türkiye’nin basın tarihini de gün yüzüne çıkarıyor. 1831 yılında yayımlanan ilk resmi gazete Takvim-i Vekāyi’den günümüze kadar;
91 ulusal gazete,
790 farklı dergi başlığı,
Toplamda 10 milyonu aşan dijital görüntü halka açıldı. Geliştirilen teknolojik altyapı sayesinde kullanıcılar, eski gazete nüshaları üzerinde kopyalama yapabiliyor ve kelime bazlı aramalarla istedikleri bilgiye saniyeler içinde ulaşabiliyor.
DÜNYADA EŞİ BENZERİ OLMAYAN ESERLER
Meclis kütüphanesinin tozlu raflarından dijital dünyaya aktarılan bazı eserler, barındırdıkları hüzün ve ihtişamla dikkat çekiyor:
Esir Kampından "Vaveyla": Birinci Dünya Savaşı sırasında Sibirya’daki esir kampında tutulan Türk askerlerinin el yazısıyla hazırladığı "Vaveyla" (Çığlık) dergisi. El işi motiflerle süslenen bu dergi, savaşın en zorlu yıllarına tanıklık ediyor.
Emir Timur'un Kur’ân-ı Kerim’i: Buhara Emirliği tarafından TBMM’ye hediye edilen, dış kapağı Özbek motifleriyle süslü ve Şahruh Mirza'nın babası Emir Timur için özel hazırlanan 1867 tarihli el yazması Kur’ân-ı Kerim.
